پوشش پدافند هوایی ایران

سایت‌های پدافندی فعال در سرتاسر ایران

ایران در طی سالهای اخیر، با استفاده از سامانه های موشکی مدرن، به گونه ای قابل توجه پدافند هوایی خود را بهبود داده است. سامانه های موشکی ایران غالبا در مناطق هسته‌ای و پایگاه‌های موشک‌های قاره‌پیمای ایران استقرار یافته است و محافظت از مراکز پرجمعیت در اولویت دوم قرار دارد. با توجه به تنش‌های شدید با اسرائیل، ایالات متحده و کشورهای حوزه خلیج فارس، به احتمال زیاد ایران آمادگی خود را افزایش خواهد داد.

دکترین عملیاتی

مسئولیت پدافند هوایی بر عهده قرارگاه خاتم الانبیاء ارتش و نیروی هوافضای سپاه پاسداران می باشد. رقابت بین ارتش و سپاه پاسداران همراه با کمبود زیرساخت های C4 ، مانع از توسعه یک سیستم پدافند هوایی یکپارچه شده است. (پدافند هوایی ایران چندین سال است که به صورت یکپارچه درآمده و مغز آن سامانه پیامبر اعظم (ص) ).

در میان مدت و بلند مدت، معرفی سامانه‌های موشکی و راداری جدید، دکترین ایران را نسبت به سامانه های قدیمی تغییر خواهد داد.

سامانه های بومی دارای دو شاخصه هستند 1- ویژگی های اصلی 2- نشانه هایی از مهندسی معکوس سامانه های آمریکایی، چینی و روسی. البته اثربخشی آنها به دلیل امنیت عملیات و عدم حضور در درگیری‌ها قابل بررسی نیست.

قابلیت‌ها و کاربردها

به دلیل تعداد سامانه‌های محدود ایران و همچنین گستردگی پهناور بودن این کشور ، تنها تهران و مناطق مرکزی ایران به دلیل وجود سایت‌های هسته‌ای/موشکی‌های قاره‌پیما و نهادهای دولتی ایران به طور کامل پوشش داده شده‌اند. بخشی از مناطق جنوب، غرب و شمال ایران نیز تحت پوشش پدافند است اما مناطق شرق ایران تقریبا توسط هیچ سامانه‌ای پوشش داده نشده و فاقد حمایت است.

به صورت قابل ملاحظه‌ای رادارها کشور ایران را پوشش داده‌اند. 60 درصد جغرافیای ایران بیش از 1800 متر ارتفاع دارد و این باعث می‌شود رادارهایی که در ارتفاع پایین نصب شده اند در بخش‌ بزرگی از این کشور مسدود شوند. حلقه رشته کوه‌های زاگرس و البرز (با ارتفاع 2000-5000 متر) مانع دید رادارهایی که در فلات مرکزی ایران قرار دارند می‌شود. علیرغم چالش‌های جغرافیایی، ایران پیشرفت‌ اندکی در تهیه یا مدرن‌سازی هواپیماهایی (آواکس) کرده است که توانایی کاهش نقاط کور را دارند.

تخمین می‌زنیم که یافته‌های ما که از منابع  قابل دسترس می‌باشد تقریبا شامل 40-50 درصد از سامانه‌های موشکی عملیاتی است.

سامانه‌های پدافندی تهران

تهران

تهران به عنوان پایتخت ایران دارای بهترین پوشش سامانه‌های موشکی است. شبکه پدافندی تهران از سایت‌های مختلف هسته‌ای و موشکی محافظت می‌کند. این سایت ها شامل تاسیسات تحقیق و توسعه، مکان‌های ذخیره‌سازی و سیلوهای پرتاب می‌‌‌‌‌‌شود. مراکز فرماندهی نظامی و پایگاه‌های اصلی نیز در پایتخت قرار دارند.

دفاع هوایی منطقه‌ای تهران از سه لایه سامانه‌ی موشکی دوربرد تشکیل شده است که شامل دو سامانه‌ی S-300 PMU2 و یک سامانه S-200 VEGA است. S-300 PMU2 متخصص رهیگری اهداف با سطح مقطع راداری کم است مانند: موشک‌های کروز، جنگنده‌ها و موشک‌های بالستیک کوتاه‌برد (البته S-300 PMU2  توانایی رهگیری بعضی موشک‌های میان‌برد را نیز دارد.) S-200 VEGA ارتفاع عملکرد و برد بیشتری نسبت به S-300 PMU2 دارد اما تنها در برابر هواگردهایی که سطح مقطعی راداری زیادی دارند کاربرد دارد. مانند: آواکس‌ها، هواگردهای شنود الکترونیک (ELINT)، پرنده‌های نظارت و شناسایی (ISR) و تانکرهای سوخت رسان.

تعداد زیاد سامانه‌های قدیمی و جدید ساخته شده کوتاه‌برد/میان‌برد، انبوهی از دفاع نقطه‌ای را به وجود آورده است. چهار سامانه‌ی قدیمی MIM-23 HAWK و یک سامانه‌ HQ-2 (نسخه چینی S-75) با حداقل ارتقاء، جزو پیوندهای ضعیف در زنجیره دفاع نقطه‌ای تهران می‌باشند. دو سامانه‌ی بومی تلاش که از موشک‌های صیاد 2 استفاده می‌کنند و یک سامانه‌ی رعد (تقلیدی از سامانه‌ی بوک) توانایی‌های دفاع نقطه‌ای تهران را تقویت می‌کنند.

سامانه‌ی تلاش (صیاد2) درتهران

ایران سرمایه‌گذاری گسترده‌ای برای بکارگیری موشک صیاد در سامانه‌های بومی خود کرده است. موشک‌های میان‌برد صیاد2 همه‌کاره، سازگار با پلتفرم‌های مختلف و تولید داخل هستند. این موشک براساس موشک های RIM-66 نیروی دریایی آمریکا ساخته شده‌است و می توان آن را از S-200 VEGA، تلاش و سایر لانچرها پرتاب کرد. صیاد3 و موشک صیاد4 که براساس موشک 48N6E2 ساخته شده است در باور373 به کار خواهند رفت.

هارتلند

پوشش سامانه‌های موشکی در هارتلند ایران (اصفهان) به صورت چندلایه و پرتعداد است. رینگ‌های پدافندی از بعضی مراکز مهم جمعیتی ایران مانند قم، اصفهان و نطنز محافظت می‌کنند. این منطقه همچنین میزبان سایت‌های کلیدی هسته‌ای/پرتاب موشک‌های قاره‌پیما است که شامل تاسیسات تولید اورانیوم در نزدیکی نطنز و مرکز غنی‌سازی اورانیوم و سیلوهای پرتاب موشک‌های قاره‌پیما در نزدیکی اصفهان است.  

سامانه‌های پدافندی هارتلند ایران

سیستم دفاع منطقه‌ای اصفهان دارای دو لایه است. یک سامانهS-300 PMU2 و یک S-200 VEGA در نزدیکی فرودگاه بین المللی اصفهان قرار دارند. سه MIM-23 HAWK و یک سامانه تلاش2 برای پوشش این سامانه‌ها به کارگرفته شده است. سمانه ‌های دفاع نقطه‌ای برای همپوشانی سامانه‌های دوربرد و سایت‌های هسته‌ای/موشک‌های قاره‌پیما استفاده می‌شوند.

سامانه S-200 VEGA در اصفهان

منطقه نطنز توسط سامانه‌های دوربرد واقع در اصفهان و تهران تحت پوشش قرار دارد. سامانه‌های موجود در نطنز تنها شامل سامانه‌های میان‌برد، کوتاه‌برد و تعداد بسیار زیادی سامانه‌های با برد بسیار کوتاه با قابلیت تعامل محدود را می‌شود که نشان‌دهنده تمرکز آن برای مقابله با حملات موشکی پرتعداد است. دو سامانه‌ی HQ-2، دو سامانه SAM-6 و 3 سامانه‌ی TOR-M1E حلقه‌های محلی را تشکیل می‌دهند. سامانه‌های باتحرک بالای SAM-6 و TOR-M1E می‌توانند در هر منطقه‌ای مستقر شوند و تاکتیک شلیک کن-فرارکن را اجرا کنند. ما حداقل 12 سایت خالی پدافندی را در این منطقه شناسایی کرده‌ایم که می تواند جایگاه سامانه‌های بومی باشد.

ساحل جنوبی

سواحل جنوبی ایران دارای پوشش نامناسب پدافندی است که در حال انتقال به سامانه‌های جدیدتر می‌باشد. سامانه‌های منحصر شده در پدافند نقطه‌ای و شکاف بین سامانه‌های بوشهر و بندرعباس یکی از آسیب‌پذیرترین قسمت‌های فضای هوایی ایران است.

سواحلی جنوبی ایران به دلیل نزدیکی به مناطق دفاعی و مسیرهای تجارت بین‌المللی، منطقه‌ای استراتژیک حیاتی است. سامانه‌های ایران برای تامین امنیت فضای هوایی جنوب و نظارت بر خلیج فارس و تنگه هرمز مستقر شده‌اند.

نیروی دریایی سپاه پاسداران مسئول حفاظت از خلیج فارس و ارتش ایران مسئول حفاظت از دریای عمان و اقیانوس هند است.

ستادهای عملیاتی و 90 درصد از پایگاه‌های نیروی دریایی سپاه پاسداران و ارتش در سواحل جنوبی (خوزستان، بوشهر، هرمزگان و بلوچستان) واقع شده‌اند. پایگاه‌های هوایی تاکتیکی (TAB) میدان‌های نفتی حیاتی و نیروگاه هسته‌ای در نزدیک ساحل قرار دارند.

سامانه‌های پدافندی بوشهر

خلیج فارس تنها منطقه‌ از سواحل جنوبی است که به‌صورت کامل تحت پوشش است (احتمالا منظور نسبت به سواحل دریای عمان و ورودی اقیانوس هند) .یک S-200 VEGA ریل‌سوار و یک S-300 PMU2 (در سال 2017 جایگزین MIM-23 HAWK شده است.) در تب6 (فرودگاه بین المللی بوشهر) قرار دارند.

سامانه‌ی S-300 PMU2 در بوشهر

یک سامانه‌ی MIM-23 HAWK قدیمی و یک سامانه‌ی تلاش که از موشک صیاد2 بهره می‌برد حفاظت هوایی را برای این منطقه فراهم می‌کنند. درکنار پایگاه‌های نیروی دریایی، سامانه‌های پدافندی پرتعداد وظیفه‌ی حفاظت از نیروگاه هسته‌ای بوشهر را بر عهده دارند که احتمالا این نیروگاه در لیست هدف‌های دشمن قرار دارد.

S-200 VEGA واقع در بوشهر یک پوشش نسبی اما غیرقابل اطمینان (به دلیل محدودیت دامنه) را برای بندر ماهشهر فراهم می‌کند. این باعث می‌شود که بندر ماهشهر به یک فضای باز برای حملات هوایی تبدیل شود زیرا تنها یک سایت MIM-23 HAWK از آن حفاظت می‌کند. با این حال حداقل 3 سایت خالی پدافندی آماده میزبانی برای سامانه‌های موشکی در آینده است.

سامانه‌های پدافندی سواحل جنوبی ایران 

تنگه هرمز دارای پوشش نصفه و نیمه است. S-200 VEGA مستقر در بندرعباس منطقه را در برابر جنگنده‌های پیشرفته، موشک‌های کروز با سطح مقطع راداری کم و پهپادها آسیب‌پذیر می‌کند. پوشش دفاع هوایی این منطقه به عهده‌ی یک MIM-23 HAWK و یک HQ-2 چینی است. در حالیکه این سامانه‌ها بر روی نقاط کم ارتفاعی که سامانه‌ی S-200 VEGA قادر به پوشش آن نیست تمرکز کرده‌اند اما در برابر اهداف با قابلیت مانور بالا و جمینگ شدید، ناتوان هستند.

جزیره ابوموسی به عنوان یک سایت پیشاهنگ هشدار اولیه و نقطه‌ شروع عملیات برای نیروهای عملیات ویژه است. باتوجه به موقعیت استراتژیک این جزیره در نزدیکی خطوط کشتیرانی بین‌المللی اما ابوموسی از تجهیزات نظامی عمده بهره‌مند نمی‌باشد. سایت MIM-23 HAWK با هدف افزایش قابلیت بقای دارایی‌های مهمتر مانند رادار و پرتابگرهای موشکی در جزیره مستقر شده است. در کنار آن تعداد نامعلومی از سامانه‌های پدافندی که توسط قایق‌های سپاه حمل می‌شوند پدافند بیشتری را در تنگه‌ی هرمز ارائه می‌هند. نیروی دریایی سپاه پاسداران درنظر دارد در آینده‌ی نزدیک آخرین نسخه دریایی صیاد را دریافت کند.

اخیرا یک MIM-23 HAWK در چابهار مستقره شده است که تنها سامانه‌ پدافندی مستقر در ساحل خلیج عمان است. باتوجه به اینکه سرمای‌گذاری چند میلیارد دلاری در چابهار در حال انجام است و این شهر در حال تبدیل به بندر کلیدی آب‌های عمیق ایران می‌باشد، احتمالا این منطقه یکی از اولین دریافت‌کنندگان سامانه‌های صیاد 3 یا صیاد 4 باشد. این منطقه میزبان دو پایگاه بزرگ نیروی دریایی سپاه پاسداران و نیروی دریایی ارتش است و به عنوان درورازه‌ی تنگه‌ی هرمز و فضای هوایی شرق ایران می‌باشد.

غرب

غرب ایران در حالیکه میزبان چندین پایگاه هوایی و سایت‌های هسته‌ای/موشک‌های قاره‌پیما در نزدیکی پایگاه‌های نظامی آمریکا در عراق و کویت است اما پدافند ضعیفی دارد.

S-200 VEGA در تب 3 (فرودگاه همدان) واقع شده است پدافند هوایی استان‌های همدان، کرمانشاه و کردستان را به عهده دارد. رادار بردبلند فتح 14 در نزدیکی تب 3 تحت پوشش قرار دارد اما فاقد یک لایه پدافند هوایی نقطه‌ای است. رآکتور IR-40 و تاسیسات غنی‌سازی اورانیوم در نزدیکی اراک توسط دفاع هوایی منطقه‌ای S-200 VEGA همدان و S-200 VEGA تهران تحت پوشش هستند. دو MIM-23 HAWK در مجاورت سایت‌های هسته‌ای یک لایه‌ی اضافی برای دفاع نقطه‌ای ارائه می‌دهند.

سامانه‌های پدافندی شمال غرب ایران- تبریز

منطقه‌ی تبریز در شمال‌غربی ایران درای هیچ پوشش سامانه‌ی بردبلندی نیست. سایت‌های نظامی این منطقه تنها تحت حمایت یک MIM-23 HAWK و یک سام6 هستند. با توجه به موقعیت ژئو‌استراتژیک منحصر‌به‌فرد شمال غربی ایران، پوشش این منطقه به صورت یک پازل تکه تکه است. سازه‌های پیچیده‌ی زیرزمینی پرتاب موشک‌های قاره‌پیما نزدیک تبریز به طور بالقوه بخشی از اروپا را در محدوده‌ مناسبی از برد موشک‌های شهاب ایران قرار می‌دهد.

سامانه‌ی HQ-2/ تبریز

فضای هوایی جنوب غربی حتی آسیب‌پذیری بیشتری دارد. تنها سامانه‌ی موشکی در این منطقه یک MIM-23 HAWK است که در تب4 (فرودگاه دزفول) مستقر است. چندین سایت خالی سرتاسر این منطقه دیده می‌شود.

پوشش سامانه‌ی MIM-23 HAWK در مشهد

شرق

فضای هوایی شرق ایرن تقریبا به‌طور کامل بدون هیچ حمایتی است. بیش از 760000 کیلومتر مربع (40 درصد از وسعت ایران) از جمله مشهد دومین پرجمعیت ایران به طور کامل فاقد هرگونه سامانه‌ی موشکی است. فقط یک MIM-23 HAWK، پوششی ضعیف برای تب 14 (فرودگاه بین المللی مشهد) و  یک تاسیات پرتاب موشک‌های قاره‌پیما در نزدیک مشهد ایجاد کرده‌است.

استراتژی پدافندهوایی در شرق ایران متکی به تاکتیک‌های جایگزین است. رادارهای‌ هشدار زودهنگام و فرا افق (به عنوان مثال رادار نذیر با برد 800 کیلومتر) اهداف را کشف و شناسایی می‌کنند. رهیگری توسط هواگردهای بال ثابت خارج از رده‌ی مسلح به موشک‌های هوا به هوا انجام می‌گیرد که دائما در آمادگی بالا هستند. همچنین استراتژی پدافندهوایی در شرق ایران شامل استفاده از تجیهزات جنگ الکترونیک است. جنگ الکترونیک ایران در گذشته نشان داده که در برابر پهپادهای ایالات متحده کارآمده بوده است.

ما معتقدیم ایران در اولین فرصت یک یا دو سامانه پدافندی بردبلند را در شرق کشور مستقر خواهدکرد.پدافند هوایی مدرن برای حفاظت تهران و مناطق مرکزی ایران از حملات دورایستای ناشناس، ضروری است. استقرار اف 35های آمریکا در پایگاه هوایی قندهار افغانستان و یک ناوهواپیمابر در خلیج فارس، ایران را وادار به تسریع پیشرفت‌های پدافندهوایی در شرق این کشور می‌کند.  

ترجمه توسط GHIAM برای انجمن میلیتاری

منبع :  https://t-intell.com/2018/12/05/the-ayatollahs-shield-sam-deployments-and-capabilities-of-the-iranian-air-defenses-imint/

خبر ، کوتاه بود و هیجان انگیز ، نزدیک به یک دهه  انتظار برای رونمایی از یک سامانه دفاع هوایی بومی بالاخره به انتهای خود نزدیک شد و در نهایت از  سامانه باور-373 رونمایی گردید . اگر چه تحریم های ظالمانه بر علیه نیروی های مسلح جمهوری اسلامی ایران و صنعت دفاعی کشور بیشتر از 40 سال است که ادامه دارد و این صنعت فراز و نشیبهای بسیار زیادی را بخود دیده ، اما  بالندگی ، هوشمندی و اتکاء بر توان داخلی ، در نهایت محصولی را پدید آورد که هر ایرانی اصیل ، از مشاهده آن غرور مثبتی بدست می آورد که می تواند ره گشای گلوگاه های فناورانه آینده باشد . با این وصف ، پس از نزدیک به یکصد صفحه تحلیل و بررسی و گمانه زنی در بخش نخست این سلسله تاپیک سامانه پدافند هوایی باور373 (1)  تصمیم گرفته شد تا پس از رونمایی  از این سامانه بومی ، به مانند تاپیک سامانه اس-300 ، تاپیک جداگانه ای برای تحلیل و بررسی باور-373 ایجاد شود .

نمایی از مراسم رونمایی از سامانه دفاع هوایی باور-373 

مقدمه : 

همه ماجرا از سال 2010 آغاز شد ، زمانی که روسیه از تعهد خود  مبنی بر تحویل سامانه های S-300PMU-1   شانه خالی نمود و در مقابل ایرانی ها نیز مدعی شدند تا یک سامانه دفاع هوایی پیشرفته تر از اس-300 را بصورت بومی توسعه داده  و بخدمت خواهندگرفت  ، اینک پس از 9 سال شایعات و حرف و حدیث ، سامانه باور-373 در روز صنعت دفاعی ( 22 اوت 2019 )  رونمایی گردید .

یک سامانه تمام بومی ؟!!!!!!

علیرغم اینکه روسها پس از روندی پر فراز و نشیب  ، در نهایت سامانه های (S-300PMU-2(IR را در دسامبر 2016 بطور کامل تحویل ایرانی ها دادند ، اما  همچنان شایعات داغی مبنی بر روگرفت (کپی ) بودن سامانه ایرانی از روی سیستم روسی ، در میان تحلیلگران داخلی و خارجی جریان داشت ، با این وصف ، ایران  پس از کش و قوسهای فراوان ،و پیش از تحویل اولین سامانه روسی ، در دسامبر2016 زیرسامانه های مشخصی از باور373 شامل رادارها ، موشکها  و نمای های از پیش تعیین شده ( محدود ) از سلول های پرتاب را به نمایش عمومی  نهاد .

لانچر سامانه S-300 PT

اگر چه برخی تحلیلگران اطلاعاتی براین باور بودند که ایرانی ها بخش هایی از زیر سیستم های سامانه S-300PT تحویلی به بلاروس (  که در دهه هشتاد میلادی در قالب تقویت شبکه دفاع هوایی ارتش سرخ به همراه رادارهای استاندارد و موشکهای 5V55K/R با حداکثر برد 90 کیلومتر در این جمهوری سابق مستقر شده بود) را  از این کشور خریداری نموده اند ، با این وصف ، برخی ناظران نظامی براین اعتقاد قرار دارند که صنعت دفاعی ایران ، بطور قطع مطالعات مستمری بر روی برخی ایده ها و فناوری های بکار رفته  در محصول روسی داشته اند ، اما هر گونه ارتباط مستقیم میان  سامانه S-300PT و باور-373 به تقریب غیر محتمل به نظر می رسد ، چرا که  باور-373 بلحاظ  بلوغ طراحی و همچنین کارایی ، با کمی تخفیف به سیستم های جدید تر روسی نظیر S-300PMU-2 و اس-400 نزدیکتر به نظر می رسد ، تا جایی که حداقل برمبنای ظاهر امر ، رادارهای آرایه فازی و موشک با برد 200 کیلومتری صیاد-4 به وضوح هرچه تمام تر بلحاظ فیزیکی مشابه   همتایان خارجی خود هستند .

 علاوه براین ، باور-373 از کشنده بومی ( البته با  ریشه روسی ) استفاده کرده و پرتابه موشکی این سیستم دفاع هوایی بومی در مقایسه با  سیستم پرتاب سرد ( کولد لانچ )  اس-300 مجهز به  لانچرهای دایره ای ، از سیستم پرتاب مستقیم ( هات لانچ )  از درون  لانچرهای مکعبی بهره می برد  . برای کمک به خواننده و جلوگیری از هر گونه سردرگمی جدول ذیل قابل بررسی است  :

مقایسه اجمالی میان سامانه دفاع هوایی اس -300 روسی و باور-373 ایرانی 

از بالا به پایین  :

خودروی  TEL 

رادار درگیری

رادار کسب هدف 

رادار مدیریت صحنه نبرد

مشخصات :

با توجه به اطلاع از این مساله که باور-373 یک سامانه بومی ایرانی است ، بطور قطع برخی مشخصات  و الگوهای موجود در اس-300 در آن قابل مشاهده است .  بلحاظ اندازه فیزیکی ، باور-373 در مقایسه با محصول روسی ، مقداری بزرگتر به نظر می رسد ، بنابراین ، نسبت به سامانه سوم  خرداد که در ژوئن 2019 یکفروند پهپاد آمریکایی را ساقط نمود ، قابلیت استتار ان ، به نسبت مشکل تر بوده ، با این حال ، هنوز تحرک بالایی را بخود می بیند ، چرا که کشنده  10 در 10 ذوالجناح بعنوان TEL این سیستم عمل نموده و علاوه براین ، رادارها و پست تاکتیکی فرماندهی و کنترل (C2) آن نیز قابلیت نصب بر روی خودروی هشت در هشت  "ظفر" ر ا خواهد داشت که هردوی این کشنده ها ، پتانسیل کاملی برای حرکت در سطوح خارج جاده ای به نمایش می گذارند .

چنین وضعیتی  برای شبکه دفاع هوایی ایران ، یک توانایی پراهمیت به نظر می رسد ، به این علت که علیرغم وجود یک شبکه گسترده جاده ای  ، وسعت این کشور به گونه ای است که سامانه فوق  استقرار در مناطق به نسبت صعب العبور را می طلبد و این نیز بدان معنا خواهد بود که باور-373 را می توان در هر نقطه ای مستقر نمود .

شاید تنها زیر سیستم سامانه بومی ایرانی که بصورت نیمه متحرک طراحی و تولید شده ، رادار معراج-4 است که نقشی مشابه رادارهای 64N6E/91N6E بیگ برد در سامانه روسی بعنوان رادار مدیـریت صحنه نبرد را بر عهده دارد . این که رادار فوق  بر روی یک تریلر نیمه متحرک ( کششی ) قرار گرفته و توسط یک کامیون غیر نظامی جابه جا میشود ، چندان مساله پر اهمیتی به نظر نمیرسد ، چرا که برد به نسبت زیاد این رادار بدان اجازه می دهد تا در عمق منطقه نبرد و دور از تهدید مستقر شده  و در مقایسه با  رادارهای موجود در خط مقدم دفاع هوایی ، ازامنیت بیشتری بر خوردار باشد .

رادار مدیریت صحنه نبرد معراج -4 :

به اعتقاد برخی تحلیلگران نظامی ، در واقعیت ماجرا ، ایرانی ها رادار معراج-4 را بعنوان یک سیستم جدایی ناپذیر از  باور373 محسوب نمی کنند ، اما ارتباط بسیار نزدیکی میان این رادار و فرآیند توسعه  باور-373 وجود دارد که درجریان رونمایی نیمه رسمی از معراج-4 در سال 2016 عیان گردید  . در حقیقت امر ، معراج -4 ، یک دارایی با ارزش رزمی بسیار بالا درشبکه دفاع هوایی یکپارچه (IDAS) ایران بشمارمی رود که  ماموریت کنترل فضای هوایی و انتقال اطلاعات به سامانه های پایین تر برعهده آن گذاشته شده است .

این رادار که یک رادار آرایه فازی در باند S محسوب میشود ، بر اساس اطلاعات موجود قابلیت رهگیری 100 هدف بطور همزمان را داشته  ، ضمن اینکه برخی معتقدند که رادار معراج -4 قابلیت های اجرای ضد ضد عمل الکترونیک (ECCM)  بسیار قدرتمندی شامل " Burn Through ، SLB و SLC ، پرش فرکانس ، PRF Jitter ، PRF Staggering ، JATS ، فشرده ساز پالسی ، MTI ، CFAR ، Clutter Map و در نهایت Low SLL Antenna را در اختیار داشته باشد که نشاندهنده انعطاف پذیر بودن ان است .

پی نوشت : 

1- منابع در انتهای مقاله درج خواهد شد . 

2- بدلیل اینکه این تاپیک دومین تجربه شخصی در برگردان یک متن تخصصی در حوزه پدافند هوایی است  ، ممکن است در ترجمه برخی اصطلاحات ، کاستی هایی وجود داشته باشد ، طبیعتا از دوستان فاضل و دانشمند انتظار میرود تا در بهینه شدن متن کمک لازمه را نمایند . 

3- ادامه دارد .................

صرفا" برای میلیتاری /مترجم : MR9

امیر المومنین (علیه السلام): مَا أَكْثَرَ الْعِبَرَ وَ أَقَلَّ الِاعْتِبَارَ

با توجه به اطلاعات و اخبار منتشر شده در مورد پروژه های پدافندی برد کوتاه، به ویژه پروژه سپر که ظاهرا بر اساس پنتسیر روسی ساخته شده است، این یادداشت بر آن است تا برخی نظریات و پیشنهادات خود را در باب این موضوع بیان کند.

نخست در باب اهمیت پدافند برد کوتاه در میادین نبرد مدرن:

همان طور که مستحضر هستید با توجه به تغییر میادین نبرد به سمت استفاده از جنگ افزار های دوربرد، هوشمند و شبکه محور،و نیز رشد روز افزون تهدیدات جدید در حوزه پدافند از جمله حملات انبوه توسط پهپاد ها و ریز پرنده ها و موشک های کروز، پدافند برد کوتاه از جهات مختلف اهمیت ویژه ای یافته است. پدافند برد کوتاه از یک سو آخرین لایه پدافندی قبل از رسیدن موج حملات دشمن به اهداف و تاسیسات استراتژیک و با اهمیت حیاتی (همچون تاسیسات گازی پارس جنوبی یا تاسیسات اتمی) ست، از سوی دیگر حافظ سامانه های دور برد و میان برد در برابر موج انبوه حملات توسط سلاح های دور ایستایی ست که با هدف اوت نامبر کردن سامانه های دوربرد و نابودی آنها جهت ایجاد خلع در شبکه پدافندی یا مجبور ساختن به مصرف موشک های برد بلند و گران قیمت برای نابودی اهداف ازان قیمت غیر قابل چشم پوشی، شلیک می شوند.

تجربه ی تاریخی چنین حملاتی که به ویژه از جنگ اول خلیج فارس و عملیات طوفان صحرا شروع شد و تا منازعات پس از آن از جمله در جنگ دوم عراق درسال 2003، جنگ داخلی لیبی، جنگ سوریه و ادامه و تکامل یافت، سرعت رشد و تکامل این استراتژی و جنگ افزار های مربوطه، میزان اثر گذاری آنها در میادین نبرد، توان دشمنان در بکار گیری گسترده و دامنه دار چنین تسلیحاتی –از جهت مالی، لجستیکی و فناوری- اهمیت و خطر این دست تهدیدات را غیر قابل کتمان ساخته است.

در این باب سخن بسیار است که خود موضوع مقاله مفصل جداگانه ای ست.

بررسی آنچه در مورد پروژه های داخلی منتشر شده:

به نظر می رسد از سوی با توجه به سابقه و تجربه به کار گیری سامانه ی پدافندی کوتاه برد تور ام-1 روسی در ایران، و نیز شهرت سامانه های روسی پنتسیر و نسل جدید سامانه ی تور در دنیا و آشنایی نزدیک با این سیستم ها در خلال درگیری های سوریه، این دو سامانه به عنوان پایه ای برای طراحی نسخه ی مشابه داخلی در نظر گرفته شده اند، عقاب به عنوان سامانه مشابه تور و سپر به عنوان سامانه مشابه پنتسیر. گرچه از برخی اطلاعات و اظهار نظر های منتشر شده به نظر می رسد که طاعون موازی کاری ها گریبان گیر این پروژه نیز شده است، اما در این نوشتار اطلاعات موجود را بر اساس وجود تنها سامانه سپر تحلیل می کنیم.

از آنجا که به نظر می رسد سامانه های پنتسیر و تور به عنوان مبنایی برای طراحی نسخه ایرانی در نظر گرفته شده اند، از این روی بررسی مشخصات و عملکرد عملیاتی سامانه های مذکور اجتناب ناپذیر می باشد.

ابتدا در مورد سوابق این 2 سامانه در ایران به اختصار توضیح کوتاهی ارائه می شود

سابقه تور ام-1 در ایران به سال 85 و بر اساس اطلاعات موجود خرید 29 آتش بار از این سامانه بر می گردد. کاربر تمامی آتشبار های تور خریداری شده سپاه پاسداران می باشد. این سامانه در مناطق پدافندی مهم و نیز در رزمایش های پدافندی همواره حضور چشم گیری داشته است. از سوابق مهم آن در ایران اما می توان به 3 مورد شاخص اشاره کرد.

v      فرندلی فایر هواپیمای اف-14 تامکت به خلبانی شهید کریمایی و کمک خلبانی شهید فصیحی بر فراز خلیج فارس در بهمن ماه 1390

v      شکار پهپاد هرمس 180 اسرائیلی در سال 2014

v      سرنگون کردن هواپیمای مسافر بری اوکراینی در 18 دی ماه 1398

در مورد پنتسیر اما ایران جز کاربران و خریداران رسمی این سامانه نمی باشد و اطلاعاتی از حضور و عملیاتی بودن آن در ایران موجود نیست. اما از سوی نشریه دفاعی جینز اطلاعاتی منتشر شده که حاکی از آن است که از خرید 1 میلیارد دلاری سوریه برای خرید سامانه پنتسیر در سال 2006 که فرایند تحویل آن از سال 2007 شروع شد، تعداد 10 آتشبار از این سامانه تا سال 2008 به ایران تحویل داده شده است. این اطلاعات در شماره 112 نشریه میلیتاری بالانس منتشر شده در سال 2012 از سوی موسسه بین المللی مطالعات استراتژیک (IISS) نیز منعکس شده است.

بررسی اجمالی توانایی های سامانه ها

در نسخه تور ام-1 تحویلی به ایران این سامانه 8 موشک را حمل می کند که مکانیزم پرتاب آن از نوع لانچ سرد  است که در کنار مزایای قابل توجه، البته دارای معایبی نیز هست.  هر آتشبار تور توانایی درگیری هم زمان تنها با 1 هدف را دارا بود که البته در به روز رسانی بعدی توانایی درگیری همزمان با 2 هدف به آن افزوده می شود. هر آتشبار این سامانه به یک سیستم اپتیکال تلویزیونی نیز مجهز است که از آن می توان صرفا جهت تایید هدف استفاده کرد و قابلیت رهگیری یا هدایت به خط دید بر اساس آن وجود ندارد. در تعداد اندکی از آتشبار های عملیاتی در ایران جز اپتیک مذکور یا یک سامانه الکترواپتیکال جدید تعویض شده است که قابلیت دید در شب را نیز دارا می باشد.

نسل جدید سامانه ی تور Tor-M2E، نسخه ای ارتقا یافته از نسل قبلی خصوصا از جهت رادار و سیستم کنترل آتش است که می تواند در هر تلار تا 16 موشک از نوع 9M338 را به صورت آماده به شلیک حمل کند. این موشک ها فاقد سیکر مستقل هستند و از طریق فرمان رادیویی هدایت می شوند، این روش گرچه موجب کاهش هزینه می شود ولی در عین حال آسیب پذیری را در برابر جنگ الکترونیک افزایش می دهد. طبق اطلاعات موجود هر تلار از این سامانه می تواند به طور هم زمان با 4 هدف درگیر شود که نسبت به نسل قبل بهبود یافته است. رهگیری و شلیک به سمت اهداف در حال حرکت از ویژگی های قابل توجه این سامانه است.

پنتسیر از سوی دیگر سامانه ای ست با پیکره بندی منحصر به فرد، که در کنار استفاده از یک توپ 2 لول با نواخت بالای 30 میلی متری از 12 موشک هات لانچ مایل پرتاب نیز استفاده می کند. موشک های مورد استفاده در این سامانه متفاوت از موشک های سامانه ی تور است، ولی از جهت هدایت رادیویی دارای شباهت است. بر اساس اطلاعات موجود در منابع با دسترسی عمومی، موشک 57E6 مورد استفاده در این سامانه دارای مشخصاتی به شرح زیر است:

-          موشکی ست 2 مرحله ای که مرحله ی اول را بوستر تشکل داده است و قسمت دوم بدون داشتن مولد رانش مستقل، صرفا با اتکا به انرژی فراهم شده توسط بوستر مرحله اول ادامه مسیر می دهد.

-          وزن: 76 کیلوگرم خود موشک، 94 کیلوگرم همراه کانتینر

-          برد 18 کیلومتر

-          20 کیلوگرم سرجنگی

-          مکانیزم هدایت: رادیویی/ به خط دید

پنتسیر سوری

مجموعه پدافندی روسیه در پایگاه لاذقیه در سوریه متشکل از 5 تلار پنتسیر، 1 واحد تور ام-2 ، خودروی بارگذار و رادار اکتساب هدف  L696

گرچه ترکیب و تجمیع موشک و توپ و نیز سامانه های راداری و اپتیکی و کنترل آتش مورد نیاز تنها بر روی یک کشنده متحرک، از جهاتی موضوعی اغوا کننده است، اما در عین حال کارنامه ی عملیاتی این سامانه، عمدتا درگیری های سوریه، چه در مواردی که تحت هدایت و استفاده ی ارتش سوریه بوده، و چه در مواردی که در پایگاه های در اختیار روسیه، توسط خود پرسنل روسی بکار گیری شده، حاکی از عملکردی ضعیف است، تا جایی که در چندین مورد در حملات رژیم اشغالگر اسرائیل به مواضع ارتش سوریه، این سامانه ی دفاعی خود شکار موشک های کروز دلیله شد، در درگیری های اخیر در منطقه ادلب نیز بر اساس اطلاعات منتشر شده دست کم 2 سامانه پنتسیر شکار پهپاد های ترک شده اند در حالی که حتی از کشف هدف تهدید نیز عاجز بوده اند. در سایر حملات صورت گرفته از سوی اسرائیل نیز که عمدتا شامل شلیک تعداد 8 تا 16 موشک دلیله در هر حمله بوده این سیستم در بهترین حالت موفق به شکار تعداد اندکی از تهدیدات شده است.

تصاویر اخرین مورد انهدام پنتسیر در سوریه در تاریخ 3 مارچ 2020 توسط ترکیه.

نقش سامانه اخلالگر کورال که تصاویر حضور آن در سوریه نیز منتشر شده بود در پرونده انهدام پنتسیر پر رنگ است.

سامانه جنگ الکترونیک کورال ساخت ترکیه

از جمله دلایل این عملکرد نا امید کننده ضعف شدید در برابر جنگ الکترونیک، عدم امکان درگیری هم زمان در چند جهت، توان درگیری هم زمان تنها با 2 هدف، مشکل موشک ها در مقابله با اهداف با مانورپذیری بالا، و البته ضعف اساسی در شبکه پدافندی سوریه است. اخیرا در وبسایت Army Recognition که از منابع شناخته شده در حوزه ی نظامی ست گزارشی از عملکرد سامانه های کوتاه برد روسی منتشر کرد است، بر اساس این اطلاعات از آوریل تا اکتبر سال 2018 میلادی سامانه تور ام 2 یو 80 هدف هوایی را رهگیری کرده است و درصد موفقیت این سامانه در حدود 80 درصد بوده است و این در حالی است که میزان موفقیت سامانه پانتسیر اس 1 در برابر این اهداف 19 درصد است بوده است. از همین روی روسیه به دنبال توسعه و ساخت نسخه پیشرفته تری از این سامانه با تجهیزات الکترونیکی، رادار و موشک جدید است که Pantsir-SM نام دارد.

همچنین گزارشاتی غیر رسمی وجود دارد که سامانه پنتسیر در بدو ورود به سوریه در آزمایشاتی حتی در برابر سیستم های جنگال ساخت کره شمالی نیز دچار اختلال در عملکرد شدید شده است.

مشکلات نسخه فعلی پنتسیر عمدتا به ضعف جدی در فضای الکترومغناطیسی آلوده، توانایی محدود رادار در مواجهه با اهداف کم RCS ، آسیب پذیری هدایت رادیویی ، و نیز قابلبت محدود موشک در مقابله با اهداف مانور پذیر است.

از انجا که نیروی پیشرانش این موشک تنها توسط بوستر مرحله اول تامین می شود که ظرف مدت 1.5 ثانیه موشک را به سرعت 3.8 ماخ می رساند و پس از جدایش بوستر صرفا با اتکا به انرژی جنبشی حاصله ادامه مسیر می دهد، در مقابله با اهداف چابک و مانورپذیر به دلیل آنکه پس از هر بار تغییر مسیر بخش قابل توجهی از انرژی خود را از دست می دهد، احتمال جا ماندن از هدف تقویت می شود، هم زمان ضعف هدایت این موشک در برابر جنگ الکترونیک احتمال ایجاد خطا در هدایت را تقویت می کند که به نوبه ی خود مزید بر علت می شود.

در مورد مواجه های متعدد این سامانه در برابر حملات روتین رژیم اسرائیل به سوریه نیز ضعف در حوزه هایی همچون اوت نامبر شدن به عنوان یکی از  بزرگترین تهدیدات برای سامانه های پدافندی، و نیز جنگ الکترونیک که خصوصا هدایت رادیویی در برابر آن آسیب پذیری بیشتری دارد، مشکلات مربوط به پیکره بندی که باعث شده هر تلار تنها در یک جهت قابلیت درگیری داشته باشد و .... از جمله مواردی بوده اند که باعث شده اند حملات رژیم اشغالگر با نرخ موفقیت قابل توجه همراه باشد.

از سوی دیگر گرچه عملکرد سامانه ی تور به میزان قابل توجهی بهتر بوده، لیکن این عملکرد نیز در شرایط عملیات نظامی محدود و نه یک جنگ تمام عیار به دست آمده است. این سامانه گرچه در عمده پارامتر ها عملکرد بهتری نسبت به پنتسیر دارد اما به جهت مکانیزم هدایت عدم برخور داری موشک ها از جست و جو گر مستقل، کماکان آسیب پذیری قابل توجهی در برابر جنگ الکترونیک دارد، و علاوه بر آن به دلیل همین مورد فقدان سیکر تا اخرین لحظه ی قبل از برخورد نیاز به هدایت توسط سامانه را دارد، که ضمن آنکه ظرفیت سیستم را برای درگیری با اهداف دیگر اشغال می کند، احتمال خطا رفتن موشک به جهت تاثیر پذیری فرامین رادیویی از اخلال گسترده را افزایش می دهد. همچنین به دلیل مکانیزم پرتاب کلد لانچ، و نیز سطح بالای ماشینیزم این موشک از پیچیدگی های بسیار زیادی برخوردار است که تولید آنرا خصوصا برای کشور هایی که تجربه فنی لازم در این زمینه را ندارند بسیار دشوار و هزینه بر ساخته، و از طرف دیگر اطمینان پذیری عملیاتی را کاهش می دهد.

2 مورد هدف قرار گرفتن پنتسیر سوری توسط موشک های دلیله اسرائیل

موشک کروز هواپرتاب دلیله با برد 250 کیلومتر، سلاح اصلی اسرائیل در حمله به تاسیاست نظامی سوریه

اگرچه موارد مطرح شده در مورد هر دو سامانه برد کوتاه عقاب و سپر می توان به عنوان معیاری جهت ارزیابی قابلیت ها در یک میدان رزم واقعی احتمالی قرار داد، اما تمرکز اصلی این یادداشت بر روی سامانه سپر خواهد بود.

سپر

اطلاعات محدودی به صورت نیمه رسمی از این سامانه منتشر شده است اما بر اساس دیگر اطلاعاتی که از منابع اوپن سورس قابل دست یابی ست می توان پیشبینی های قابل توجهی در مورد ساختار و قابلیت های این سامانه داشت.

گرچه از حدود یک سال قبل اطلاعات و تصاویری موجود بود که حاکی از آن بود که احتمالا پروژه ای جهت ساخت سیستم پدافند کوتاه برد مشابه پنتسیر در ایران در  جریان است، اما اولین بار وجود قطعی این پروژه و نام آن توسط اطلاعاتی که از سوی نهادهای نظامی در اختیار خبرنگار تسنیم قرار گرفته بود اعلام شد.

اولین نشانه ها در مورد توسعه چنین سامانه ای را می توان به دیده شدن نسخه تمام متحرک از توپ 35 میلیمتری 2 دولول اورلیکن در قالب پروژه حائل و نیز تجهیز آن به سامانه الکترواپتیکال جهت کشف و رهگیری هدف تحت پروژه سراج نسبت داد. همچنین اطلاعاتی در مورد تجهیز این توپ به سنسور های لازم جهت شلیک گلوله های با فیوز قابل زمان بندی جهت افزایش هرچه بیشتر اثرگذاری آن وجود دارد.

حائل در رزمایش پدافندی ولایت 97

سامانه سراج- وجود سنسور های چند گانه جهت رصد آسمان منطقه و رهگیری هدف و نیز امکان کشف حین رهگیری از نقاط شاخص این مجموعه می باشد.

اورلیکن مجهز به سنسور مازل ولاسیتی که به جهت کنترل و دقت آتش بهتر و نیز فرمان دادن به فیوز مجاورتی با محاسبه سرعت گلوله و فاصله تا هدف، استفاده می شود. (با تشکر از elo)

گرچه اطلاعات موجود تا بدینجا حاکی از تلاشی ارزشمند و طراحی سامانه ای قابل را دارد، اما مواردی حساسیت و نگرانی ما را بر انگیخت. همچنین وضعیت موجود، تهدیدات پیش رو، و نیز نیازمندی های عملیاتی خاص جمهوری اسلامی ایران، و البته نظر به شدت مخالف پژوهشگران حوزه ی نظامی از جمله اعضای این اندیشکده نسبت به موازی کاری ها، و تلاش برای ارائه راه حلی جامع موجب شکل گیری نظرات و پیشنهاداتی شد که در ادامه بیان می گردد.

از جمله موارد اصلی موجب نگرانی تصویری منتشر شده از مدل تونل باد موشکی 2 مرحله ای مشابه موشک مورد استفاده در سامانه پنتسیر (البته با تفاوت هایی در طراحی بالک ها) است، از آنجایی که سایر مدل های موجود در تصویر تبدیل به محصول عملیاتی شده اند یا در پروسه مربوطه قرار دارند بیم آن می رود که این مدل نیز سرنوشتی مشابه یافته و موشک سامانه سپر نیز وارث عیوب طراحی سامانه ی روسی باشد.

مدل تونل باد موشک ایرانی

نسخه اصلی موشک  57E6مورد استفاده در سامانه پنتسیر اس-1

البته با توجه به شباهت غیرقابل انکار میان طراحی مرحله دوم این موشک با موشک اسپارو، و نیز افزایش قطر و وینگ اسپن نسبت به موشک مشابه در سامانه پنتسیر، صرفا بر اساس یک احتمال، می توان این موشک را حاصل یک جراحی بر روی موشک های اسپارو دانست، بدین شکل که از قسمت بعد از وارهد و بالک های کنترلی که شامل بخش موتور سوخت جامد موشک می باشد جدا شده، یک قسمت جایگزین شامل بالک های استابلایزر به آن افزوده شده و در نهایت با توجه به زمین پرتاب بودن موشک از سرعت و ارتفاع از سطح صفر (از سرعت و ارتفاع اولیه پرتاب های هواپایه بهره نمی برد) مشابه موشک پنتسیر به یک بوستر سوخت جامد قطور تر و البته بسیار قوی تر مجهز شده باشد. در صورت درست بودن این سناریو در مورد باقی ماندن سیکر آشیانه یاب اصلی موشک، یا ارتقای احتمالی آن و یا حتی حذف به کلی آن و استفاده از همان فرامین رادیویی مشابه پنتسیر که ارزان تر و البته آسیب پذیر تر است، اظهارنظر قطعی نمی توان داشت.

طرح پیشنهادی، چرا و چگونه:

آنچنان که پیشتر عرض شد معتقد به اهمیت فراوان سامانه های بردکوتاه خصوصا در مقابله با تهدیدات نو ظهور و حملات انبوه توسط تسلیحات دور ایستا و لزوم برخورداری این سامانه ها از استاندارد ها و قابلیت های سطح  بالا هستیم تا نه تنها بقای خود در میدان رزم را حفظ کنند، بلکه ضامن بقای تاسیسات حیاتی برای کشور باشند که بعضا دهه ها عمر و ده ها میلیارد دلار هزینه صرف ساخت آنها شده و نابودی آنها می تواند ضربات جبران ناپذیر بر پیکره ی ایران عزیز وارد آرد. به رغم پهنه ی وسیع جغرافیایی، برخی از مهم ترین و استراتژیک ترین تاسیسات کشور در نقاط مرزی (جنوب) واقع هستند نه در "عمق استراتژیک" کشور، در واقع همیشه و در همه موارد داشتن پهنه ی جغرافیایی وسیع فراهم آورنده ی عمق استراتژیک لازم در همه سطوح نیست. حمله به این تاسیسات نه تنها نیاز به عملیات های پر ریسک عمقی ندارد، بلکه در مواردی مانند تاسیسات پارس جنوبی عدم رعایت اصول پدافند غیر عامل این تاسیسات را به شدت آسیب پذیر ساخته است. از جمله دیگر موارد این دست تاسیسات استراتژیک می توان به پایانه ی نفتی خارک اشاره کرد، "با وجود توسعه ترمینال های نفتی جایگزین خارک در طی جنگ و بعد از آن، همچنان خارک اصلی ترین پایانه صادرات نفت خام کشور است و آسیب دیدن آن ضربه سنگینی به صادرات نفت و اقتصاد ملی ایران وارد می سازد. همچنین پارس جنوبی گذشته از تولید 70 درصد گاز کشور، طی سالهای اخیر و برنامه تبدیل سوخت نیروگاه های برق سیکل ترکیبی از مایع به گاز و توسعه نیروگاه های گازی، اصلی ترین تامین کننده سوخت نیروگاه های برق کشور محسوب می شود و اخلال در روند تولید آن به معنای خاموشی وسیع در ایران است" [1]. بر خلاف پالایشگاه جم که در جانمایی آن اصول پدافند غیر عامل تا حد زیادی رعایت شده است و با قرار گرفتن در میان رشته کوه ها از تیررس مستقیم آتش دشمن در امان مانده است، اما در مورد تاسیسات پارس جنوبی جانمایی آن به جهت سهولت ترابری تجاری به قیمت آن تمام شده تا ده ها میلیارد دلار تاسیسات گران قیمت در بی دفاع ترین شکل ممکن جلو تر از ارتفاعاتی که می توانست پناه آنها باشد قرار گیرند و در خط آتش مستقیم ساده ترین حملاتی از سمت ساحل قرار بگیرند که به راحتی می توانند فاجعه آفرین باشند. از این روی با توجه به اهمیت استراتژیک این تاسیسات حفاظت از آنها توسط سامانه های کوتاه بردی که توان مقابله با سوارم تسلیحات استنداف دشمن را داشته باشند اهمیتی صدچندان می یابد.

عدم رعایت اصول پدافند غیر عامل در جانمایی تاسیسات استراتژیک پارس جنوبی

 همچنین به جهت افزایش تطبیق پذیری، کاهش هزینه های توسعه و تست محصول، کاهش هزینه های تولید خصوصا از جهت افزایش تیراژ، افزایش کیفیت تولید و کنترل کیفیت از جهت مقرون به صرفه شدن اتوماسیون در فرایند تولید و نیز متمرکز و نظام مند تر شدن فرایند تولید، کاهش هزینه های تعمییر  نگه داری و آموزش و افزایش ارزش، قائل به ارائه راه حل های جامع خصوصا در حوزه ی نظامی هستیم که در آن نه سود و زیان تجاری صرف بلکه امنیت ملی در میان است.

طرح پیشنهادی مورد نظر نه تنها با طراحی و توسعه ی 2 یا چند محصول کاملا متفاوت توسط سپاه و ارتش در حوزه ی پدافند زمین پایه ی برد کوتاه مخالف دارد، بلکه سعی در ارائه راه حلی دارد که پدافند را در سایر حوزه ها نیز بهره مند سازد، در عین حال آنکه از جهت قابلیت ها و مطابقت داشتن با نیازمندی های عملیاتی روز، امکان استفاده در پیکره بندی های متفاوت بر اساس نیاز با توجه به رعایت مفاهیم ماجولاریتی و معماری باز در طراحی سیستم، و البته با نگاه به تغییرات پیش روی میدان رزم، بتواند محصولی قابل و موثر باشد.

پدافند برد کوتاه نه تنها یک خلا در پدافند زمین پایه است، بلکه در حوزه های هواپایه و دریاپایه نیز قوای مسلح جمهوری اسلامی از ضعف مشابهی رنج می برد. در حوزه پدافند دریا پایه به رغم تلاش های صورت گرفته در بخش های پدافند برد بلند، میان برد، برد کوتاه، و دفاع نزدیک وضعیت ناوگان نیروی دریایی متاسفانه اسف بار است و امکان تکرار تجربه ی تلخ عملیات مانتیس در یک نزاع دریایی حتی با قدرت های نظامی دست چندم! نه تنها دور از ذهن نیست که به شدت محتمل است! و این مساله تبدیل به پاشنه ی آشیل نیروی دریایی شده است.

در نیروی هوایی نیز وضعیت چندان بهتری را شاهد نیستیم، ناوگانی پیر و فرتوت، از نظر فناوری کاملا از رده خارج، و دست کم در بخش هوا به هوا (پدافند هواپایه) فاقد تسلیحات با اثر بخشی قابل اعتنا. گرچه وضعیت فعلی تسلیحات هواپایه نیروی هوایی، و نیز روند در حال پیگری توسعه جنگ افزار های هواپایه که در سال های اخیر در بخش هوا به زمین خصوصا با پروژه هایی چون یاسین، بالابان و قاصد سرعت بهتری یافته که خود نیازمند بحث مفصل دیگری ست، این نوشتار در مورد نیروی هوایی به مساله مهم و ضروری موشک های کوتاه برد هوا به هوا (به عنوان بخشی از مساله ی جامع تسلیحات هواپایه) می پردازد. در این بخش به غیر از تعدادی موشک های به نسبت تواناتر R-73 آرچر خریداری شده از شوروی سابق که بر روی ناوگان کم تعداد جنگنده های فالکروم عملیاتی ست، مابقی زرادخانه ی کوتاه برد نیروی هوایی را انواع قدیمی موشک های حرارتی چینی و سایدواندر آمریکایی تشکیل می دهد که کاملا فاقد توان عملیاتی لازم است.

مساله ی موشک های کوتاه برد برای نیروی هوایی ایران از سوی دیگر از آن جهت اهمیت می باید که به نسبت موشک های برد متوسط هدایت راداری فعال، با هزینه ها و پیچیدگی های به نسبت کمتری می تواند بر روی جنگنده ها بکار گیری شود، گرچه این موشک ها به تنهایی توان ایجاد و حفظ برتری هوایی را به نیروی هوایی نمی دهد اما می تواند با اتخاد تاکتیک ها و استراتژی مناسب نقش مکمل بسیار با ارزشی را برای پدافند زمین پایه بازی کند و بقای در میدان رزم و اثر بخشی آنها را دو چندان ساخته، در عین حال به صورت حداقلی توان پوشش و دفاع در پهنه ی آسمان را خصوصا در برابر تهدیدات کروز و پهپادی فراهم آورد.

پیشنهاد مورد نظر این مجموعه بر طراحی و ساخت موشکی واحد استوار است که با حداکثر استفاده از قطعات مشترک و مشابهت، و با حداقل ممکن تغییرات در تمامی حوزه های هوا پایه، زمین پایه، دریا پایه و حتی زیر سطح پایه! قابلیت بکار گیری را داشته باشد، در عین اینکه از ضعف های سامانه هایی که پیشتر مورد اشاره قرار گرفت دور باشد.  

به عنوان مثالی از سابقه چنین راه حل هایی در سطح دنیا می توان به موشک آلمانی IRIS-T اشاره کرد که به صورت هواپایه، زمین پایه، دریا پایه و حتی زیر دریایی پایه قابلیت بکار گیری دارد.   قابل توجه است که حتی کشوری چون تایلند در پی خرید این موشک برای جنگنده های قدیمی F-5 خود (که مشابه آن نه تنها در ایران موجود که پایه جنگنده های صاعقه و کوثر نیز بوده است) می باشد تا به واسطه ی آن توان هوایی خود را بهبودی قابل توجه بخشد. این موشک در کشور های اتریش، بلژیک، آلمان، مصر، یونان، ایتالیا، نروژ، عربستان سعودی، آفریقای جنوبی، اسپانیا و سوئد در حال خدمت عملیاتی ست.

استفاده ی چند منظوره از موشک پدافندی کوتاه برد IRIS-T

نیازمندی های عملیاتی پیشنهادی

ایده ی پیشنهادی مورد نظر طراحی موشکی با مشخصاتی که در ادامه ذکر می شود را مطرح می کند که نه درگیر ضعف های موشک سامانه ی پنتسیر باشد و نه اسیر پیچیدگی های فراوان موشک مورد استفاده در سامانه ی تور، در عین حال پروژه ای باشد که کلیه ی بخش های قوای مسلح ایران، در زمین، هوا و دریا از نتیجه ی آن بهره مند شوند و در توسعه ی آن چه از جهت مالی و چه فناورانه مشارکت داشته باشند. از جمله تاکیدات اصلی صورت گرفته در این ایده مساله وجود سیکر (جست و جو گر) و ماجولار بودن آن است. این مورد از چند جهت حائز اهمیت است:

v      نخست آنکه مقاومت موشک را در برابر جنگ الکترونیک بالا برده و شانس برخورد با هدف را بهبود می دهد

v      دوم، داشتن سیکر این موشک را به سلاحی کاربردی در بخش های دیگر خصوصا در نیروی هوایی بدل می کند.

v       سوم، ماجولار بودن سیکر سبب می شود علاوه بر آنکه در مناطق با اهمیت بالای پدافندی بتوان از بهترین نوع جست و جو گر های در دسترس برای نابودی هرچه مطمئن تر تهدیدات بهره برد، در سایر مناطقی که اهمیت پدافندی کمتری دارند، یا محدودیت های بودجه ما را مجبور به کاستن از هزینه ها می کند، آن سیکر را با نسخه های ساده تری جایگزین کرد، تا ضمن آنکه کماکان سیستم از بخشی از فواید داشتن جست و جو گر مستقل استفاده کند، موجب کاهش هزینه ها نیز گردد، علاوه بر آن امکان حمله به هدف توسط 2 موشک با جست و جو گر های متفاوت نیز فراهم می شود، برای مثال، شلیک هم زمان 2 موشک به سمت هدف، یکی مجهز به سیکر آشیانه یاب راداری، دیگری مجهز به تصویر ساز حرارتی، تا اهداف خطرناک با دقت و اطمینان هرچه بیشتری نابود شوند.

v      چهارم آنکه دیگر احتیاجی به هدایت تا آخرین لحظه وجود ندارد و ظرفیت سیستم جهت درگیری با اهداف بعدی به مراتب زودتر آزاد می شود.

 آنچنان که پیشتر عرض شد با توجه به اتکای دشمنان در استفاده از تسلیحات دورایستا در تعداد انبوه برای سرکوب پدافند، این مساله اهمیت دوچندانی می یابد. برای مثال: 

" فرض کنیم، در تهاجم یک روزه در طی 8 ساعت، با هدف گشایش مسیر پدافند و بدست گرفتن آسمان ایران، ائتلاف مهاجم، اقدام به اجرای تهاجمی با مشخصات ذیل بنماید:

v      4000 موشک کروز، در برد های مختلف، بدون خطا(فرض میشود، این تعداد موشکی هست که به هدف خواهد رسید)

v      اهداف عمقی و مرزی

آیا چنین حمله ای از نظر هزینه ای و لجستیک برای ائتلاف مهاجم دشوار خواهد بود؟

v      قیمت هر موشک تاماهاوک کلاس 4 که از آخرین و بیشترین حجم امکانات مسیریابی بهره میجوید، 1.87 میلیون دلار با نرخ شناور 2017 محاسبه شده است، بنابراین 4000 موشک حداکثر 8 میلیارد دلار هزینه خواهد داشت و این رقم حتی اگر به 10 یا 20 میلیارد دلار نیز برسد، با توجه بودجه نظامی کشورهایی مانند آمریکا و اعراب منطقه، همچنین تامین هزینه در چند سال مالی، رقمی دور از ذهن و دست نیافتنی نیست. هم اکنون نیز فقط دو کشور عربستان و امارات در حدود 1200 موشک کروز در اختیار دارند. اگر به این دو کشور، سایرین چون ایالات متحده، فرانسه، انگلستان و ... اضافه شوند، مقدار 4000 موشک رقم کاملا دست یافتنی خواهد بود.

v      از نظر لجستیک نیز، با توجه به تعداد بسیار پایگاه های اجاره ای و تسخیری دشمن در منطقه، و گستردگی پهنه جغرافیایی مرزهای کشورمان، استقرار چنین موشک هایی فقط به ناوها محدود نمی شود، و تمامی پایگاه های زمینی میتوانند به عنوان محل پرتاب استفاده شوند، و میتوان این فرض را گرفت که طی سالهای اخیر این انبار سازی موشک های کروز صورت گرفته باشد و به زمان حمله موکول نگردیده است.[2]  "

همانطور که در این مثال ذکر شد مساله ی مقابله با تهاجم دور ایستای انبوه، خصوصا در یک میدان نبرد شبکه محور، مساله ای به غایت جدی، و خطری در کمین امنیت ملی ایران می باشد. از این روی توان مقابله هم زمان با تعداد اهداف قابل توجه، مقاومت در برابر اخالال، تعداد مناسب موشک آماده به شلیک در هر باتری از سامانه ی پدافندی مطروحه، و قابلیت بکار گیری آن در تمامی سطوح زمین پایه، دریا پایه و هوا پایه، به جای طراحی و تولید چندین سیستم موازی در هر یک از این سطوح با حداقل اشتراکات، هزینه های توسعه و تولید سرسام آور، تیراژ به شدت پایین و دیگر مشکلاتی که قبلا شرح داده شد، از مسائل اصلی لحاظ شده در این طرح می باشد.

مشخصاتی که در این ایده برای این طرح مورد نظر است به شرح زیر می باشد:

مشخصات موشک (شاهین)

-          وزن: 100 کیلوگرم (تا حداکثر 150 کیلوگرم کماکان قابل قبول است)

-          برد: 20 کیلومتر در شلیک زمین به هوا

-          سر جنگی: 15 کیلوگرم شدید الانفجار ترکش زا

-          وینگ اسپن: کمتر از 50 سانتی متر

-          بهره بردن از کانارد، بالک های متحرک انتهایی و نیز سامانه تغییر بردار رانش جهت کنترل

-          هدایت: لینک راداری، سیکر ماجولار قابل تعویض: فرو سرخ، تصویر ساز حرارتی، آشیانه یاب رداری ...

-          روش پرتاب: سافت لانچ در حالت زمین پایه و دریا پایه، شلیک از روی ریل یا پس از رها سازی در وضعیت هواپایه

-          طول: حدود 3 متر (بدون مکانیزم سافت لانچ)

-          بدنه کامپوزیتی و استفاده از سوخت پر انرژی 

یک طراحی مفهومی از طرح پیشنهادی برای چنین موشکی :

برخی مشخصات کلی سامانه (طوفان شکن):

-          هر باتری از سامانه متشکل از 6 تلار حامل موشک، در نسخه ی دارای توپ، هر تلار دارای 12 تا 16 موشک عمود پرتاب به روش سافت لانچ با امکان درگیری 360 درجه

-          استفاده از توپ اورلیکن 35 میلیمتری مجهیز به مهمات با فیوز قابل برنامه ریزی

-          امکان درگیری با 6 هدف هم زمان توسط هر تلار

-          در نسخه فاقد توپ، دست کم 24 موشک بر روی هر تلار

-       برخورداری از خودروی بارگذار با توان بارگذاری بلوکی مهمات و موشک ها جهت به حداقل رساندن زمان بارگذاری (در سامانه ی تور ام-1 به دلیل بار گذاری تک به تک موشک ها زمان بازگشت به رزم هر سامانه بسیار طولانی می باشد.)

-          قابلیت لینک شدن به شبکه پدافندی و تبادل اطلاعات با سایر سامانه ها

-          بهره مند بودن هر تلار از چند مجموعه الکترواپتیک برای کشف و رهگیری اهداف که یک مجموعه مستقلا در اختیار توپ باشد.

-          هر تلار مجهز به یک رادار کشف هدف باند L گردان با توان کشف دست کم 1 متر مربع سطح مقطع راداری از فاصله ی 100 کیلومتری

-          هر تلار مجهز  به یک رادار رهگیر باند X با توان کشف دست کم 1 متر مربع سطح مقطع راداری از 50 کیلومتری

-          امکان اضافه شدن رادار موج میلیمتری به صورت انتخابی

-          امکان اضافه شدن رادار های دکل سوار مانند کاستا و نیز دیگر واحد هایی همچون شنود و جنگ الکترونیک به صورت انتخابی

-          پروفایل برنامه ریزی شده جهت مقابله با انواع تسلیحات دور ایستا، موشک های کروز، پهپاد ها و ریز پرنده ها ...

-          توان مقابله با اهداف با مانور پذیری بالا

-          امکان مقابله با اهداف سوپر سونیک، 2.5 ماخ در ارتفاع پست و سرعت های بیشتر در ارتفاعات بالاتر

-          تجهیز هر باتری به رادار ها و سامانه های مورد نیاز جهت کشف تهدیدات راکتی و توپخانه ای

-          امکان مقابله Hard kill با تهدیدات راکتی و توپخانه ای امکان کشف مسیر و نقطه برخورد تهدیدات راکتی و توپخانه ای و اعلام اخطار در نقاط مورد تهدید

-          امکان ارسال مختصات منشا تهدیدات راکتی و توپخانه ای به توپخانه خودی جهت آتش متقابل

-          ارائه بر روی پلت فرم های چرخ دار 8*8 (یا در صورت لزوم 10*10) مشابه کشنده های مورد استفاده در سامانه باور و نیز امکان ارائه نسخه زرهی بر روی پلتفرم شنی دار

-          قابلیت حمل توسط هواپیما های il-76 و C-130

-          قابلیت ارائه به شکل پک پرتابل قابل نصب بر روی پد بالگرد کوروت های کلاس جماران

و من الله توفیق

باور 373 ناکافی در حلقه پدافند، پایان ناپذیر در دفتر دشمن.

مقدمه

هیچ نیروی مدافعی وجود ندارد که صرفا بخواهد یا بتواند با تکیه بر سلاح های دفاعی و پدافندی خود را حفظ کند، هر سیستم نظامی میبایست از حملات متقابل یا حتی پیشدستانه برای دفع قابلیت های تهاجمی دشمن بهره جوید، در کنگفو یک جمله معروف وجود دارد؛  دستی که برای حمله میرود برای دفاع بازمیگردد 

. هیچ سامانه پدافندی اختراع نشده که قادر باشد در برابر یک حمله وسیع و پرتعداد موفق باشد، حتی اگر بتواند با هر موشکی که دارد یک هدف از مهاجمان را بزند بالاخره موشکهایش تمام میشوند و مهاجم پرتعداد میتواند موفقیتی بدست آورد. با این وجود پدافند توانسته است امکان غافلگیر شدن را با ایجاد یک سد در گام نخست حمله دشمن، از بین ببرد، همچنان که ریسک و هزینه های حمله را ابالا برده است. دشمنان یک پدافند هوایی از پایین ترین ارتفاع که متعلق به پهپادهای سبک و موشک های کروز است تا ارتفاع بلند که متعلق به رادارهای هوابرد، موشک های بالستیک و حتی مدارگردهای لئو میتواند باشند، همیشه حرفی برای گفتن و طرحی برای عبور از پدافند دارند. اما پدافندها هم در همه این سطوح نیز اقداماتی در لیست دارایی خود تهیه دیده اند، از اخلالگرهای برد بلند، سلاح های انرژی مستقیم DEW تا موشک های پدافندی که از برد 500 متر تا 700 کیلومتر . اما آنچه در برابر یک پدافند امروزی بسیار مرسوم است و انتظار میرود در ساعات اولیه جنگ ها با آن روبرو شود، حملات پیچیده و پر تعداد کروز و پهپاد میباشد.

رقبای منطقه ای ایران و دولت های دوست و همجوار، قابلیت های تهاجمی بسیار وسیعی دارند، بسیاری از آنها از موشک های کروز و بالستیک بهره مند هستند، عربستان سعودی، امارات و حتی قطر، بیش از 1000 فروند موشک کروز هواپرتاب استورم شدو (شاهین سیاه) در اختیار دارند که یک تهدید پیچیده جدی برای زیرساخت های نظامی و اقتصادی ایران محسوب میشود. ترکیه نیز با ساخت موشک بومی SOM  توانسته است بخوبی به بازار تولید تسلیحات کروز وارد شود، ائتلاف غربی متجاوز در منطقه خلیج فارس و کشورهای اسلامی نیز به مقادیر انبوهی از موشک های کروز مجهزند. آمریکا قصد دارد بیش از 10هزار فروند کروز JASSM تولید کند، مقادیر سایر موشک های کروز و بمب های بالدار مشخص نیست، ولیکن انتظار میرود در  شرایط قوی اقتصادی و در جغرافیای امن ایالات متحده مقدار این موشکها انتهایی نداشته باشد. در کنار این انبوهی موشک های کروز، پهپادهای لوییتر قرار دارند که بر علیه پدافند ها بسیار موفق عمل میکنند و حتی از نظر گونه نیز قابل شمارش نیستند چه رسد به شمارش تعداد از هر گونه.

عربستان سعودی موشک های بالستیک چینی DF-3 و DF-21A با قابلیت حمل کلاهک هسته ای با برد بیش از 2000 کیلومتر در اختیار دارد که میتوانند تهران را هدف قرار دهند. اسراییل نیز از موشک های میانبرد جریکو با بردی بالغ بر 5هزار کیلومتر بهره مند است. موشک های اسراییل حتی قادرند موسکو را هدف قراردهند. گرچه شناسایی و رهگیری موشک های کروز بسیار دشوار است اما تجربیات مختلفی وجود دارد که میگوید میتوان با موشک های کروز بوسیله جنگنده های سبک مانند اف 5، یا پدافند های کوتاه برد و میانبرد، اخلال وسیع الکترونیک در مناطق هدف بخوبی درگیر شد و آنها را منهدم یا منحرف ساخت،  راه های بسیاری برای انحراف انان وجود دارد و حملات اخیر بوسیله آنها از موفقیت زیر 60 درصدی سخن میگویند، تجربه های سوریه و عراق. اما موشک های بالستیک خیر، مقابله با آنها نیازمند زیرساخت پدافندی پیچیده ایست و هنوز جنگنده ها این امکان را بدست نیاورده اند که موشک های بالستیک را در آسمان منهدم کنند، تاکنون سلاح انرژی مستقیمی نیز دیده نشده که بتواند پاسخ موثری به این نوع از تسلیحات بدهد. کشور پهناور ایران برای مقابله با موشک های بالستیک تنها دو سامانه در اختیار دارد که هنوز موفقیت میدانی آنها به ثبت نرسیده است، اس 300 و باور 373.

نیاز ایران به تولید انبوه پدافند های کوتاه برد.

به بسیاری از تهدیدات کروز و پهپاد را نمیتوان در منطقه شروع تهاجم  واکنش نشان، اما همه آنها به سوی اهداف مهم می آیند و آنجا جاییست که نیازی به برد بلند و اغماض در تعیین هدف نیست، در برد کوتاه و در منطقه هدف همه اهداف پرنده مهاجم اعم از دیکوی و یا تهدید واقعی میبایست بسرعت تجزیه و منهدم شوند.

بنابراین، وجود پدافند های پرتعداد دفاع نقطه ای و کوتاه برد با برد هایی در حد افق دید، از 12 تا 20 کیلومتر بسیار حیاتی تر از داشتن سامانه هایی با برد های بالای 100 کیلومتر است. طرح های موجود در ایران نظیر تولید موشک ها تور، راپیر، اف ام 80، انواع دوشپرتاب و سامانه در دست ساخت و ناشناخته کوتاه برد نه دی با برد ادعایی 30 کیلومتر، نشان از توجه به این محدوده است.

شکل 1تصویر موشک 9 دی در نمایشگاه اقتدار 40

محافظت از باور با روشهای نرم

اگر سامانه های پدافندی را عنصری اساسی برای جلوگیری از جنگ فراگیر و آسان هوایی بدانیم، آنها را میبایست در طول نبرد حفظ کنیم، سامانه های انحراف دهنده موشک های ضد تشعشع برای حفاظت از فیلد های پدافندی و سامانه های برد بلند متحرک مانند باور و اس 300 طراحی شده اند. سامانه یاور از آن دسته از تجهیزات اقدام متقابل الکترونیک هستند که فیلد های پدافندی و رادارهای غیر واقعی را شبیه سازی میکند.

 شکل2 تصویر سامانه اخلال موشکی یاور در حاشیه نمایشگاه اقتدار 40

قرارگیری در مسیر برد های بلند تر.

سامانه پدافند هوایی باور 373 را میتوان بزرگترین دستاورد مهندسی چند حوزه مختلف موشکی و الکترونیک دانست، موشک های صیاد قادرند با اهداف بالستیک در حال نزدیک شدن با سرعت 8 تا 10 ماخ درگیر شوند. به نظر میرسد باور برای موفقیت های بیشتر و انهدام اهداف بالستیک نیازمند تست های بسیاری باشد. اگر سامانه های دیگر کوتاه برد، جنگال و مدیریت میدان نبرد موفق ظاهر شوند، باور میتواند اهداف پرنده را در حداکثر مسافت خود مورد اصابت قرار دهد. این سامانه قادر است هواگرد ها را در فاصله 200 کیلومتری و ارتفاع 27 کیلومتری منهدم کند. برای موفقیت در این فاصله، آنچه نیازمند پیشرفت بیشتری در تجهیزات الکترونیک و دقت کشف این سامانه است که هم اکنون بنابر گفته هایی قادر است میان اس 300 و اس 400 را پر کند.

ایران از رادارهای ماورا افق و پیش اخطارهای بلند برد قدرتمندی بهره مند است، اما از اقدام سخت در دور دست بازمانده و لازم دارد سامانه های پدافندی ضد سوخترسانها، رادارهای هوابرد و بمب افکن های دورپرواز در عمق آسمان و در دور دست صورت دهد، اما نه مشابه آنچه روسها در سامانه A-135  در اختیار دارند. بلکه سامانه پدافندی ابداعی که بتواند یک هواگرد شناسایی را در زمان جنگ از فاصله بیش از 500 کیلومتر منهدم نماید. از جهت زیرساخت، تحقیقات و امکانات، همه چیز برای ساخت چنین سامانه ای اماده است.

توسعه روز افزون تکنولوژی باور در نسخه های بعدی.

باور 373 راهگشای تجربیات و بروز رسانی های بسیاری خواهد بود، از آنجا که تولید این پدافند بصورت بومی انجام شده است، ایران قادر خواهد بود آن را به اشکال مختلف از ایجاد سیلوهای زیرزمینی مخفی و سخت حفاظت شده در برابر انفجار و ترکش در مکانهای  ناشناخته، همراه با رادارهای ابتکاری که به ناگاه از موقعیت چریکی خود در فاصله ای غافلگیر کننده دشمن را پس از شلیک ردگیری میکنند بهره جوید، آسمان ایران از هم اکنون در برابر هیچ جنگ هوایی برای مهاجم ایمن نخواهد بود، وجود سامانه های بومی این امکان را فراهم می آورد که دشمن نتواند از اتمام آن یا حذف کامل آنها از روی زمین هیچ گاه مطمئن باشد، راه همیشه برای ورود بمب افکن های سنگین بسته میماند و اقدام به جنگ هوایی گسترده همراه با حضور فراوان جنگنده های دشمن تقریبا غیر ممکن خواهد شد.

البته تهدیدات مربوط به هواگرد های جدید و بمب های دوربرد همچنان پابرجاست، ولیکن وظیفه مقابله با آنان بر عهده سامانه های کوچکتر و یا رده های دیگر پدافندی ست. اما ایران این قابلیت را بدست آورده که پدافند خود را متناسب با این تهدیدات توسعه دهد و محتاج سامانه های خارجی که هم داده های آن از قبل فروخته شده  و هم مقدار دقیق تلاشی که مهاجم برای انهدام آن باید صورت دهد مشخص است، نخواهد بود.

کلام آخر

دشمن سامانه پدافندی ایران در محاسبات خود ممکن است در مورد خریدهای ایران که چند رادار از کشور سوم خریده است و با انهدام مثلا چند لانچر یا رادار رهگیر کل سامانه از رده خارج خواهد شد محاسبات راحتی داشته باشد، و با مقدار کافی شبیه سازی به هر چه میخواهد دست پیدا کند، اما در مورد تجهیزات بومی وضعیت متفاوت هست، تنها یک رادار بومی و یک موشک میتواند همیشه در جغرافیای ایران ناشناخته باقی بماند و تا پایان درگیری مشخص نشود که فضا برای کنترل آسمان امن است یا خیر...

تهیه شده برای www.military.ir/forum

https://msai.ir/2020/07/01/smells-like-deterrence-spirit/

@worior

سیستم های Triton مشابه سیستم های به کار رفته در Lockheed EP-3 هست که به منظور شناسایی و طبقه بندی سیگنالهای ضعیف راداری است.این هواگرد با این قابلیت قادر است تا این سیگنال‌ها را به صورت سه بعدی شناسایی و تعیین موقعیت جغرافیایی کند و به برنامه ریزان ماموریت این امکان را می‌دهد تا به یک نمایه مشخص ازنظم الکترونیکی از نبرد دست یابند , یا هواپیماها و .... را خارج از محدوده رادارهای پدافند هوایی دشمن نگه دارد. شناسایی و مکان‌یابی منبع سیگنال‌های راداری نیز می‌تواند برای قرار دادن کشتی های نظامی در موقعیت های هدفگیری مناسب استفاده شود. گیرنده‌های باند فرکانسی پایین و بالا یک قابلیت multi-INT را به این هواگرد اعطا خواهد کرد که در سال ۲۰۲۱ به میدان خواهد امد.

Iran's Revolutionary Guard shoots down US drone

U.S. drone shot down by Iranian missile in international airspace: U.S. source

پی نوشت :

با تشکر از برادر عزیز remo بابت ارسال اطلاعات فنی در بروزرسانی

از سری تاپیک های آشنایی با فناوری تسلیحات لیزری...

در سه سال آینده ارتش ایالات متحده نمونه اولیه یک سلاح لیزری با قدرت انفجاری 300 کیلووات را در اختیار خواهد داشت که می تواند در دفاع موشکی انقلابی را ایجاد کند.

چنین سلاحی می تواند به مقابله با موشک های کروز نیز بپردازد . توان این سلاح چیزی بیش از 10 برابر توان لیزر پروژه LaWS می باشد که در خلیج فارس تست های عملیاتی خود را برای هدف قرار دادن پهپاد ها در مسافت ها به نسبت نزدیک پشت سر می گذراند.

هم اکنون شرکت لاکهید مارتین بر روی پروژه ای کار می کند که  HEL MD نامیده می شود. در این پروژه لاکهید مارتین قرار است توان خروجی لیزر این سامانه را از 10 کیلووات به 60 کیلووات افزایش دهد و البته این کار تا اواخر سال دیگر به اتمام خواهد رسید. (این پروژه یک سیستم دفاع نزدیک لیزری خود کششی می باشد.)

HEL MD

راب افضل همچنین بیان می دارد که این پروژه توان افزایش توان تا 100 کیلووات را نیز دارا می باشد.  البته در میان مدت از نظر او می توان به توان هایی در حدود 300 کیلووات و بیشتر نیز دست پیدا کرد اما هدف نهایی پروژه رسیدن به توانی در حدود 500 کیلووات می باشد که این کار نیازمند تسلط یافتن بر لایه های زیرین فناوری لیزر می باشد.

البته او می گوید در شرایط کنونی محدودیت اصلی هزینه می باشد نه فناوری ، بنابراین لیزر ها بین 100 تا 150 کیلووات باقی می ماند تا هزینه لازم برای رسیدن به توان 300 کیلووات فراهم شود.

راب می گوید که توان 100 کیلووات موشک های کروز را در فواصل کوتاه ، پهپادها را در فواصل طولانی مورد هدف قرار دهد ، بر روی ناو های کلاس LCS و هواگردهای غول پیکر نصب شود ، اما هنوز برای نصب روی جنگنده ها جای کار وجود دارد و آن ها آمادگی چنین کاری را ندارند.

افزایش بازده الکتریکی از حدود 10 درصد تا نزدیک به 35 درصد باعث شده است تا توان خنک کنندگی و تامین انرژی لیزر ها به حد کافی برسد تا به توان به صورت تاکتیکی از این لیزر ها استفاده کرد. چنین پیشرفت هایی نیز مدیون فناوری لیزرهای فیبری کوچک می باشد. در گذشته از یک مگاوات توان الکتریکی 900 کیلووات گرما و تنها 100 کیلووات توان لیزر بود که استفاده از چنین لیزرهایی را از لحاظ عملیاتی غیر ممکن می کرد.

امروزه فایبر لیزرها هر کدام توانی تا حدود 10 کیلووات را تولید می کنند، سپس پرتوهایشان به صورت اپتایکی با یکدیگر جمع می شوند تا به توان های بالاتر برسند . این موضوع باعث شده است تا بتوان هر لیزر را به صورت جداگانه خنک کرد و از مشکلات تجمه بیش از حد گرما جلوگیری کرد . (هرچه دما افزایش یابد خنک کردن آن نیز به صورت نمایی دشوارتر می شود.)

در فناوری سیستم LaWS شش عدد لیزر به صورت جداگانه تولید و به سمت هدف شلیک می شوند ولی در این طرح لاکهید مارتیب همه پرتو ها با یکدیگر جمع و همدوس می شوند تا در مسافت های طولانی نقطه فوکس بهتری حاصل شود و این کار در لیزرهای فیبری به آسانی انجام می شود. این فرآیند درست معکوس فرآیند تجزیه نور خورشید به وسیله یک منشور به تعدادی از نور ها با طول موج متفاوت می باشد.

افضل بیان می دارد که چنین کاری از لحاظ فناوری در یکی از طرح های خود لاکهید مارتین اثبات شده است . تنها کافی است تا این کار تا 60 کیلووات و بیشتر نیز انجام شود.

توان های متفاوت مورد نیاز برای از بین بردن اهداف متفاوت

مترجم حامد فاتحی

با تشکر از کاربرnaserr جهت آماده سازی منبع

Soon We Will Be Back !

Copyright : military.ir , Hamedof , Naserr

http://breakingdefense.com/2015/02/are-missile-defense-lasers-on-the-verge-of-reality/

سامانه ی موشکی SA.3 (روسها آن را S.125 می نامند) در اواخر دهمه ی ۵۰ در حدود سال ۱۹۵۶ طراحی گردید این سامانه یک سامانه ی پدافند برای رهگیری اهداف در ارتفاع پایین و میانی است موشک sa.3 یک موشک دومرحله ای با سوخت جامد است که موتور کمکی آن ارتفاع اولیه را به موشک می بخشد و سپس موشک مسیر خود را با موتور خود ادامه می دهد .

این سامانه از یک مجموعه ی راداری شامل رادار مراقبت باند c از نوع P.15 فلت فیس با بردی در حدود ۲۵۰ کیلومتر و رادار ارتفاع یاب PRV.11  سایدنت با بردی در حدود ۱۸۰ کیلومتر باند (E) و درنهایت رادار درگیری لوبلو فعال در باند I با برد درگیری ۸۰ کیلومتر بسیاری این سامانه را رقیب سامانه ی آمریکایی هاوک میدانند.

این سامانه در جریان جنگ ویتنام هم ضرات سنگینی به جنگنده های آمریکایی وارد نمود سرجنگی ترکش شونده ی شدید آن هرگونه تحرک را از هدف خود می گیرد و برای جنگنده های که در ارتفاع پایین پرواز میکنند رهگیری توسط این موشک هولناک خواهد بود .این موشک در جنگ تحمیلی ایران نیز توسط عراق بکار گرفته شد و شعاع مخرب آن بسیاری از فانتوم های ما را در بر گرفت در جنگ اعراب و اسرائپل هم در عرض چهار روز سه جنگنده ی اسرائیلی را هدف قرار داد اصولا این موشک برای دفاع از رزم ناوها و فرودگاه ها بصورت دفاع مکمل بکار میرود.

  نحوه قرار گیری سامانه سام 3 به صورت ستاره ایی است .....

در مرکز رادار پیش اخطار P-15 قرار دارد و کنار آن رادار رهگیر SNR 125 low below engagement و در هر سمت جغرافیایی یک لانچر ثابت 4تایی وجود دارد یعنی در سمت شمال یک چهارتایی و در سمت شرق یک چهارتایی و در سمت غرب یک چهارتایی و در جنوب هم یک چهارتایی دیگر که سامانه ایی 4 لانچر با 4 موشک را تشکیل میدهدکه جمعا میشود 16 موشک.

 این سامانه یک سامانه کوتاه برد هست که برای مقابله با اهداف با سطح پروازی زیر 20 متر و باسرعت حدودا 2 ماخ طراحی  شده قدرت مانور این سامانه از سام 2 بسیار بیشتر است چراکه سامانه سام 3 دارای promoxy fuse زیر 20 متر است همچنین موشکی که از سامانه سام 3 شلیک میشود 4 متر کوچک تر از موشک سامانه سام 2 است.

سامانه سام 3 نبرد های موفقی را در کارنامه خود به ثیت رسانده است که عبارت است :

جنگ بین اعراب و اسراییل : در این نبرد فانتوم های اسراییلی با سطح پروازی زیر 30 متر از زمین در دفعات متعدد مورد هدف موشک های سام 3 قرار میگرفتند همچنین در 8 ساله ایران : به نام 8 سال دفاع مقدس , این سامانه که به تعداد زیاد از از طرف عراق از روسیه خریداری شده بود بر علیه فانتوم های ایرانی قرار میگرفت . متاسفانه 80 درصد جنگنده های ساقط شده ایرانی که در مقطع سطح پروازی پایین مورد هدف موشک قرار میگرفتند تماما کار سامانه سام 3 بود.

 رادار 

 سامانه سام 3 متشکل از 3 سیستم راداری می باشد.

(رادار سرچ) (P-15 (flat face 

(رادار کنترل آتش) (SNR-125M1T  ( Low Blow 

(رادار ارتفاع یاب) PRV-10 Konus  / PRV-11 Vershina  

 معرفی رادار پیش اختار P-15 :

این رادار یک رادار پیش اخطار است ... راداریست قدرت کشف اهداف پروازی در زیر 20 متر ارتفاع را دارد .... برد این رادار 150 کیلومتر است.

معرفی رادار : SNR-125m1 

رادار اس ان آر یکی از ظریف ترین رادار های خانواده سام هست ..... این رادار قادر هست اهداف رو از 80 کیلومتری کشف و روی آنها قفل کند این رادار حساسیت بسیار بالایی نسبت به سطح زمین دارد... حتی تردد خودرو و وسایل نقلیه از طریق این رادار قابل مشاهده است.

به همین دلیل پرواز یک جنگنده در برابر رادار SNR سام 3 در ارتفاع پایین بسیار کار بیهوده ایی خواهد بود این رادار دارای promoxi fuse ارتقا یافته است تا بتواند موشک شلیک شده را در زیر ارتفاع 20 متر پروازی هدایت کند تا به هدف برساند.

   داخل کابین کنترل اتش SNR- 125 

رادار ارتفاع یاب PRV-11

موشک 

سامانه سام 3 دارای 2 نمونه موشک به شرح ذیل می باشد.

موشک  V-600p 5V24

طول : 6 متر

وزن : 915 کیلوگرم

مرحله اول رانش: موتور PRD_36 5s45 سوخت جامد متشکل از 14 قطعه تویوب نیتروسلولوز به وزن 280 کیلوگرم مدت زمان سوزش 4 ثانیه 

مرحله دوم رانش: موتور solid fuel sustainer باز هم سوخت جامد NM-4sh نیتروسلولوز به وزن 125 کیلو گرم مدت سوزش 20 ثانیه

برد : بین 6 کیلومتر تا 12 کیلمتر

ارتفاع : بیشترین ارتفاع 10 هزار متری یا 30 هزار پا

کلاهک انفجاری : به وزن 52 کیلوگرم , کلاهک انفجاری 33 کیلوگرم , کلاهک ترکشی 3 هزار و 570 تکه ترکش 4.5 گرمی

proximity fuse تا 100 متر

موشک V-601p 5V27

مرحله اول رانش : موتور PRD_36 5s45 سوخت جامد متشکل از 14 قطعه تویوب NMF- 3K نیتروسلولوز به وزن 280 کیلوگرم مدت زمان سوزش 4 ثانیه

مرحله دوم رانش: موتور solid fuel sustainer باز هم سوخت جامد K نیتروسلولوز به وزن 301 کیلو گرم مدت سوزش 22 ثانیه

برد : بین 3.5 کیلومتر تا 25 کیلمتر با سرعت 3.5 ماخ

بیشترین ارتفاع 18 هزار متری

کلاهک انفجاری : به وزن 72 کیلوگرم , کلاهک انفجاری 51 کیلوگرم , کلاهک ترکشی 4 هزار و 500 تکه ترکش 4.75 گرمی

 proximity fuse ارتقا یافته تا زیر ارتفاع پروازی 20 متر

نویسنده : فرخ سیف

کاربران فعلی

 الجزایر

•  آنگولا
•   ارمنستان 
•   آذربایجان
•   بلغارستان 
•   برمه 
•   کامرون 
•   کوبا 
•   مصر 
•   اتیوپی 
•     گرجستان      
•   لیبی   
•   مولدووا   
•   مغولستان    
•   موزامبیک   
•   کره شمالی
•   پرو 
•    لهستان  
•   صربستان  
•   سوریه   
•   تانزانیا   
•   ترکمنستان   
•   ونزوئلا   
• < > 
•  ویتنام 
•  یمن  اوگاندا 
•   زامبیا 
•  کاربران پیشین
•   کامبوج
•      چکسلواکی   
•   آلمان شرقی 
•   فنلاند   
•   مجارستان    
•   هندوستان   
•   عراق  

نکته نخست : شخصاً هیچ ادعایی در زمینه تخصصی پدافند هوایی ( تحلیل سیستم ها ) ندارم ، با این حال با توجه به شایعات حضور گونه S-300 PMU.2 FAVORITE در ایران ، متن فوق  که برگرفته از وبگاه گلوبال سکوریتی است را تقدیم دوستان می کنم . 

نکته دوم : بطور مشخص ،  این متن نظر نویسنده است و تایید و رد نمی گردد .

نکته سوم : امیدوارم سایتهای خبری  ، وبلاگها و سایر انجمن های نظامی و غیر نظامی ، در صورت کپی کردن مطلب ، حداقل منبع (MILITARY.IR) را ذکر کنند . 

نکته چهارم : مدیریت محترم بخش نیروی هوایی ، در صورتی که این مطلب ارزش ارائه بصورت تاپیک را داشت ، محبت لازم را بفرمایند . 

-------------------------------------------------------------------

 S-300 PMU.2 FAVORITE

 براساس اطلاعات وبگاه گلوبال سیکوریتی ، گونه Favorite    ، مشتق شده از نمونه PUM.2  مسلح به یک موشک جدید با سرجنگی بزرگتر ،و سیستم های هدایت بهبود یافته برای مقابله با طیف وسیعی از تهدیدات در یک برد 200 کیلومتری است که نسبت به گونه قبلی ، 150 کیلومتر افزایش داشته است .

این سیستم  که برای دفاع از تاسیسات حیاتی  دولتی و نیروی های مسلح  مورد بهسازی قرار گرفته است ، عمدتاً برای دفاع از زیرساختهای استراتژیک دربرابر حجم انبوه حملات هوایی متعارف ، شلیک موشکهای کروز ، موشکهای بالستیک تاکتیکی و طیف متنوع راکتهای هدایت ناپذیر زمین به زمین و تسلیحات هواپرتاب هدایت دقیق در ارتفاعات و سرعتهای متنوع و همچنین محیطهای آلوده به جنگ الکترونیک  مورد استفاده قرار می گیرد .

آنچه که گونه Favorit را از سیستم دفاع هوایی PUM.1 متمایز می سازد  ، در درجه نخست ، استفاده مجدد از مجموعه متحرک  کنترل / فرماندهی 83M6E  در عین بهبود قابلیتهای فنی و عملیاتی آن است .

این مجموعه که توسط دفتر طراحی آلماز توسعه یافت ، پست متحرک کنترل و فرماندهی است که بر روی یک شاسی  8در8  قرار دارد که در آتشبار اس-300 ، ماموریت هماهنگ سازی رادار 64N6  فلاپ لید ( بیگ برد )  با برد 300 کیلومتر ،  رادار کشف و ردگیری  آرایه فازی  3 بُعدی تین شیلد ( با یک برد 200 کیلومتری ) و مرکز فرماندهی  54K6 که در مجموع  قادر به کنترل 6 آتشبار سام خواهد بود را خواهد داشت .

این سیستم کنترل/ فرماندهی می تواند در حدود 100 هدف را در یک برد 300 کیلومتری و با سرعت 1 ماخ را بطور همزمان کشف و ردگیری نموده و بطور خودکار موشکهای در دسترس را بر روی خطرناکترین هدف ، قفل نماید .

با این حال ، شرکت آلماز ، با پیشرفت فناوری در حوزه الکترونیک و براساس تجارب بدست آمده پس از ورود به خدمت گونه PMU.1 ، اقدام  به ارتقاء نرم افزار رایانه این مجموعه نمود که در این نمونه به منصه ظهور رسید .

براساس اطلاعات منتشر شده ، گونه Favorite    PMU.2 برای نخستین بار در نمایشگاه هوایی ماکس97  به نمایش گذاشته شد و مشخصات آن نسبت به گونه PUM.1 بطور کامل تغییر یافته و طبق مشخصات ارائه شده توسط شرکت طراح ، نخستین آزمونهای شلیک این نمونه جدید ، در 10 اوت 1995 ، در میدان تیر کاپوشین یار صورت گرفت .

به اعتقاد کار شناسان نظامی ، یکی از مهمترین تغییرات بوجود آمده در این نمونه ، ورود یک رادار تمام متحرک  و مستقل کاملاً جدید با شناسه 96L6E که می تواند بصورت یکپارچه با پست فرماندهی 83M6E2 و لانچرهای جدید PUM.2 عمل نماید ،

برای این سیستم پدافند هوایی جدید ، یک موشک جدید با شناسه 48N6E.2 که توسط شرکت تسلیحاتی ام کا بی فاکل (MKB FAKEL ) در نظر گرفته شده که در حدود 1800 کیلوگرم وزن داشته و درازای آن به 7.5 متر و قطر آن به 0.5 متر  می رسد . پس از اینکه موشک فوق الذکر به شکل کولد لانچ ، از داخل لانچر خارج شد ، پیشرانه های نصب شده بر روی موشک 48N6E.2 ، ظرف 12 ثانیه سرعت پرتابه را به 1900 متر برثانیه می رسانند که این سرعت ، توانایی لازم را به موشک خواهد داد تا از بخش فوقانی هدف ، آن را مورد اصابت قرار دهد .

نسخه جدید موشک مورد استفاده در این سامانه که با شناسه  48N6E.2  مورد شناسایی قرار می گیرد ، نسبت به  گونه قبلی خود با شناسه 48N6E ، به یک کلاهک جدید که بطور خاص برای انهدام موشکهای بالستیک  طراحی شده است ، مجهز گردیده که بنا بر اطلاعات موجود ف در حدود 145 کیلوگرم وزن دارد که از این مقدار ، بین 70 تا 100 کیلوگرم آن را مواد منفجره شدید الانفجار تشکیل می دهد .

به اعتقاد کارشناسان نظامی ، گونه   S-300 PMU.2   Favorite   با توجه به مشخصات ارائه شده توسط شرکت سازنده ، می تواند با اهدافی در برد کمینه 10 متر تا برد بیشینه 27 کیلومتر با سرعتی در حدود 10000 کیلومتر برساعت در حرکت هستند ، درگیر شده و بنا برادعاهای سازنده روسی ، درصد انهدام اهداف رهگیری شده ، بین 0.8 تا 0.93 دربرابر جنگنده های رزمی سرنشیندار و میان 0.8 تا 0.98 دربرابر موشکهای کروز توماهاوک است .

در نتیجه ، اجزاء گونه S-300 PMU.2   Favorite بشرح ذیل خواهد بود :

1-   پست فرماندهی آتشبار با شناسه 83M6E.2

2-    شش لانچر برای شلیک موشکهای دفاع هوایی با شناسه 90ZH6E.2

3-    رادار دفاع هوایی 48N6E.2

4-    تجهیزات پشتیبانی فنی

به گفته برخی کارشناسان ، موشکهای 9M96E و 9M96E.2 ، بدلیل وجود قطعات مشابه ،  بطور کامل در این آتشبار قابل استفاده است با این تفاوت که تنها لانچرهای این موشکها متفاوت خواهد بود .

موشک ، با استفاده از تکنیک پرتاب سرد ،به شکل عمودی  تا ارتفاع 30 متری اوج می گیرد و این درحالی است که شکل پرتاب به ماهیت هدف رهگیری شده ( هواپیما ، موشک کروز یا بالستیک)  بستگی دارد که توسط یک سیستم دینامیک گازی ، صورت می پذیرد .

پس از شلیک ، هدایت موشک در مراحل نخست و میانی پرواز بسمت هدف ، به شکل هدایت اینرسیایی با تصحیح مسیر رادیویی است و به محص رسیدن به فاز رهگیری هدف ، هدایت موشک توسط سیستم هدایت فعال داخلی صورت می گیرد . در صورتی که برای رسیدن به هدف ، اجرای مانورهای سنگین ضروری باشد ، این موشک قادر خواهد بود وارد فاز موسوم به " ابرمانورپذیری " نیز گردد .

بدین منظور ( اجرای ابرمانور برای رهگیری اهداف ) یک سیستم انعطاف پذیر  کنترل گازی دینامیکی مورد استفاده قرار می گیرد که یک توانایی بسیار منحصر به فرد را در منطقه رهگیری هدف در سمت و ارتفاع ، بدان می بخشد .

در این دو گونه از موشکهای مورد استفاده ، کلاهک جنگی در حدود 24 کیلوگرم وزن دارد که با توجه به شکل خاص آن ، در زمان انفجار ، بیشترین تاثیر را بر روی پرنده های رزمی مهاجم خواهد داشت .

طبق استانداردهای موجود ، فضای بارگیری خودروهای حامل/ شلیک کننده  نمونه  فوق الذکر ، که برای حمل  3 مدل متفاوت 5V55R، 48N6E، 48N6E.2 ، ( بطور مشخص موشکهای مورد استفاده در آتشبارهای PMU.1 و PUM.2) مورد استفاده قرار می گیرد ، می توانند چهار موشک 9M96E و 9M96E.2 را در خود جای دهد .

احتمالاً بهسازی ها و ارتقاء های انجام شده برروی مجموعه پست فرماندهی 83M6E.2 ، برای کنترل عملیاتی چند مجموعه آتشبار پدافند هوایی ، شامل S-300PMU.1 ، S-300 PMU.2 ، S-200 DE و S-200 VE و یا مدیریت گروه های رزمی پدافند هوایی در سطوح فرماندهی بالاتر از لشکر پدافند هوایی ، مورد بهره برداری قرار می گیرد .

پست فرماندهی فوق الذکر ، با بهره گیری از دو ویژگی تحرک بالا و همچنین کنترل خودکار ، می تواند سیستم های پدافندی متنوعی را با یکدیگر هماهنگ نموده تا پس از اتصال آنها بصورت یک شبکه فشرده دفاع هوایی  ، از ظرفیتهای و ویژگی های آنها در شرایط مناسب برعلیه جنگنده های رزمی سرنشیندار پیشرفته ، موشکهای کروز ، موشکهای بالستیک و در نهایت مهمات هواپرتاب پیشرفته  استفاده نماید .

برای نیل به این هدف ، پست کنترل/ فرماندهی 83M6E.2 از رادارهای ویژه ای برای دریافت و ارسال اطلاعات برای کنترل آتشبارها استفاده می کند و علاوه برآن ، اطلاعات بدست آمده را برای استفاده فرماندهان ارشد ، به سطوح بالاتر فرماندهی ، یگانهای شناسایی الکترونیک منتقل یا با  آتشبارهای موجود در منطقه به اشتراک می گذارد .

مترجم : MR9

صرفاً برای میلیتاری 

پی نوشت :

1- سالها پیش در یکی از بولتهای نظامی ، خبری درج شد مبنی بر اینکه ایران ، بشدت در تلاش است تا قابلیتهای کنترل/ فرماندهی را خود را تقویت نماید ، در نتیجه اگر این گونه وارد شده باشد ، در نتیجه ، باید امیدوار بود . ( به اشتراک گذاری اطلاعات میان طیف متنوع آتشبارهای دفاع هوایی موجود )

2- به نظرم اگر خرید این گونه درست باشد ، شاید سرمایه گذاری برای خرید تعداد بیشتر ، عاقلانه ترین کار برای تغییر مدیریت رزمی پدافند هوایی از شیوه غربی ( که بشدت روی نیروی هوایی تاکید دارد ) به گونه شرقی ( اتکاء بیشتر روی پدافند زمین پایه )  با توجه به وجود مشکل در خرید برای نیروی هوایی ، مطلوب تر باشد . 

3- البته این تحلیل ها ، صرفاً نظر شخصی است . 

همیشه سامانه های راداری فعال در معرض هدف قرار گرفتن موشک های ضد راداری نظیر KH-58 و AGM-88 HARM قرار داشته اند ، بدین منظور شرکت Almaz-Antey روسیه به این فکر افتاد تا برای حفاظت از سیستم های راداری سامانه های پدافند هوایی خود نظیر BUK سامانه ای را طراحی کند تا قابلیت انهدام موشک های ضد رادار را درست در لحظه ی قبل از برخورد دارا باشد .


بدین منظور این شرکت سامانه ی Gazetchik را طراحی کرد .

این سیستم متشکل از 4 قسمت اصلی می باشد .

قسمت اول یک آشکار ساز مستقل از رادار می باشد که وظیفه کشف موشک های ARM را دارد.
قسمت دوم دیکوی های فرکانس رادیویی فعال هستند .
قسمت سوم قسمت نیز بخش اقدامات پسیو سامانه به وسیله ی chaff ها و aerosols است .(معمولا 3-4 عدد پرتابگر وجود دارد که تا زاویه 90 درجه از جلو و با دید 360 درجه چف ها قابل پرتاب هستند)
آخرین قسمت این سامانه هم قسمت ارتباطی با رادارهای محفاظت شده و یا مرکز فرماندهی می باشد .

نحوه ی کار:

زمانی که یک ARM به رادار نزدیک میشود ، آشکارساز سامانه شروع به هشدار دادن به مرکز کنترل می کند . سپس مرکز فرماندهی دیکوی های راداری را برای منحرف سازی موشک ایجاد می کند و درست چند ثانیه قبل از برخورد موشک به رادار chaff ها و aerosols از طریق محفظه های به سمت موشک شلیک میشوند و درست روبروی موشک منفجر میشوند و باعث انحراف موشک به پایین میشوند و اینگونه رادارها جان سالم به در می برند ، البته اگر حتی 1-2 ثانیه چف ها دیر شلیک شوند امکان نابودی خود سامانه ضد ARM نیز وجود دارد چون در فاصله بسیار نزدیک به سامانه قرار می گیرند .

این هم چند عکس از نحوه ی نابودی ARM . (داخل کلیپ این موشک از یک عدد اف 22 شلیک میشود و بعد از اینکه موشک نابود می شود سامانه باک 8 عدد موشک به سمت اف 22 ها شلیک می کنند و هر 3 آن ها رو به درک واصل می کند )

منابع:
http://militaryforce...n-6-98-669.html
http://pvo.guns.ru/rtv/gazetchik.htm
http://articles.jane...Federation.html

*************************
با تشکر از شما.منتقل شد.
OPS

P5 Air Combat Training Systems

غلاف های تمرین نبرد هوایی ، اموزش نبرد های هوایی را یک گام بزرگ رو به جلو برده است. از این سیستم در بسیاری از نیروهای هوایی جهان  برای اموزش های روزانه استفاده میشود.

(تصاویری از جنگنده mirage 2000 نیروی هوایی امارات متحده عربی با غلاف P5 و تصاویری از بکارگیری این غلاف در نیروی هوایی امریکا و مالزی )

اما غلاف تمرین نبرد هوایی دقیقا چیست ؟  غلاف تمرین نبرد هوایی یا ACMI pod در واقع یک سیستم حمل شونده توسط هواپیماست که وظیفه ان در وهله اول ثبت تمام رویداد های حین پرواز است که بعدا بتوان این اطلاعات ذخبره شده را از ان استخراج کرد و به ارزیابی عملکرد خلبان و سایر عوامل دخیل در پرواز پرداخت .

(تصاویری از جلسه ارزیابی اطلاعات بدست امده از غلاف های تمرین نبرد هوایی)

در سیستم های جدید تمرین نبرد هوایی قابلیت های دیگری برای بهبود کارایی ان و هرچه واقعی تر شدن انجام تمرینات و اموزش های هوایی برای خدمه پروازی و پرسنل زمینی به انها افزوده شده است. بعضی این قابلیت شامل موارد زیر است:

امکان شبیه سازی استفاده از سلاح در پرواز های تمرینی/اموزشی علیه اهداف سطحی و هوایی و تعیین امتیاز - امکان شبیه سازی انجام عملیات جنگ الکترونیک - امکان ارسال اطلاعات در لحظه و برقراری ارتباط با هواپیما های دیگر و ایستگاه های سطحی - امکان تمرین مدیریت و شبیه سازی  صحنه نبرد هوایی با حضور بیش از 100 هواپیما - امکان نصب و هماهنگی با انواع پرنده ها نظیر جت های جنگنده ، جت های اموزشی و بالگرد ها

سیستم P5 استاندارد جدیدی برای تمرین و اموزش های مشترک عملیات هوایی محسوب میشود که توسط شرکت دفاعی  Cubic Global  Defence  توسعه داده شده است. این سیستم شبیه سازی واقعی تری را در تمرین های هوایی امکان پذیر میکند. با کمک ماهواره های GPS ، خلبان ها میتوانند در هر نقطه از زمین تمرین کنند که هزینه استفاده از ان بسیار پایین تر از سیستم های قبلی است. این قابلیت بدون محدودیت مکانی بودن این سیستم برای خلبانان نیروی دریایی مفید است . این سیستم در حال حاضر کاملا در سرار دنیا عملیاتی است، تحویل P5  با بیش از 30 قرارداد تحویل و تامین نامحدود 10 ساله شروع شده است و همچنین این سیستم تحت قرار داد های فروش خارجی تسلیحات FMC Contract  به کشور ها دیگر ارائه شده است . سیستم P5 شامل اجزایی با قابلیت تغییر و جابه جایی اسان با ویژگی های امنیتی پیشرفته ، شبیه سازی سلاح و نظارت انی بر نحوه انجام کار است. این سیستم از قابلیت تمرین و اموزش عملیات های هوا به هوا ، عملیات های هوا به سطح و عملیات سطح به هوا پشتیبانی میکند. دیگر قابلیت های پیشرفته ان شامل اطلاع رسانی آنی کشتن حریف ، و به حساب اوردن سلاح های دوربرد نظیر موشک AMRAAM میشود. همچنین تکنولوژی سیستم P5 CTS/TCTS در درون جنگنده نسل پنجم F-35 بکار گیری شده است.

اجزای کلیدی سیستم P5 شامل زیر سیستم های حمل شونده در هوا که اطلاعات پرواز را جمع اوری میکنند و ایستگاه های زمینی که کنترل تمرین را بصورت آنی ارائه می دهند. زیر سیستم های حمل شده در هوا میتوانند بصورت یک بسته قرار گرفته در یک غلاف در آویزگاه سلاح هواپیما نصب شوند و یا بصورت یک زیر سیستم داخلی که انواع پلتفرم هواپیماها را پشتیبانی میکند، باشند. غلاف مبتنی بر GPS امکان ردیابی دائمی و مستمر تمام شرکت کنندگان در تمرین را فراهم میکند. این غلاف همچنین امکان ثبت تمام حوادث در حین تمرین و شبیه سازی استفاده از سلاح و پردازش اطلاعات تمرین را برای کسب اطلاعات پس از ماموریت دارا میباشد. هنگامیکه غلاف ها در هوا هستند برای ارتباط با دیگر غلاف ها و زیر سیستم ها و ایستگاه های زمینی از قابلیت به اشتراک گذاری و انتقال اطلاعات استفاده میکنند. این قابلیت امکان ارائه اطلاعات زمان و مکان هریک از هواپیماهای شرکت کننده در تمرین و ارسال در لحظه پیام کشتن حریف به خدمه هواپیما را از طریق پیام صوتی فراهم میکند. زیر سیستم های حمل شونده هوایی P5 قابلیت پشتیبانی از بیش از 100 فروند هواپیما در یک تمرین را دارا میباشند. برد تحت پوشش ان در عملیات های هوابه هوا حدود  80 nautical mile ( در حدود 150 کیلومتر ) و در عملیات های هوا به سطح حدود 125 nautical mile (در حدود 230 کیلومتر ) است. این سیستم همچنین توان رله و ارسال اطلاعات به بیشتر از بردی معادل 370 کیلومتر را دارد.

لازمه این توضیح رو هم اضافه کنم که غلاف های ساخته شده دیگری هم وجود داره که عموما اروپایی هستند ولی در سیستم هوانوردی شرقی به نظر میاد چین تنها بکار گیرنده این سیستم هست که از غلاف ساخت خودش به نام KXD-2 استفاده میکند.

(تصاویری از غلاف چینی KXD-2)

منابع :

https://www.cubic.com/Portals/0/Files/Tech-Center/11741_016%20P5%20br_reader.pdf

http://www.cubic.com/p5cts-tcts/p5cts-tcts.pdf

http://www.dtic.mil/ndia/2011targets/WednesdayKing.pdf

http://www.aerotree.com.my/acmi.html

بر فراز کوزوو

عملیات ناتو بر فراز اسمان کوزوو درس هایی تاریخی برای هر علاقه مند به مباحث پدافند دارد ذکر این نکته لازم است بررسی این بخش از تاریخ باعث بروز سوتفاهم هایی نیز شده است ریشه این سوتفاهم ها در تعداد بسیار کم پرنده منهدم شده سرنشین دار از جمله جنگنده ها توسط پدافند هوایی صربها( در مقایسه با تعداد پروازهای انجام گرفته طرف مقابل) و از جهت دیگر نادیده گرفتن همزمان این نکته یعنی قدیمی بودن بخش بزرگی از دارایی پدافندی هوایی صربها میباشد. البته نکاتی مانند مجهز بودن بخشی از این دارایی به سیستم های اپتیکی وحراراتی IR و ناچار شدن تمامی پرنده های ائتلاف به پرواز  در ارتفاع بالای 10,000 ft و یا تلفات نسبتا بالای پهبادهای شناسایی ائتلاف ( بالای 47 فروند) از جمله مواردی هستند که بررسی این بخش از تاریخ نظامی را هیجان انگیزتر میسازد.

سازمان پدافند هوایی صربستان متشکل از تجهیزات معمول شوروی در دهه 70 الی 80 میلادی بود بخش رو به کاهشی از این تجهیزات شامل سامانه سام-2 بود و تعداد کمی سامانه سام-3 Pechora که به تازگی مدرنیزه نیز شده بودند از دارایی های با ارزش این ارتش به حساب می امد.پیش از شروع جنگ داخلی یوگسلاوی فرماندهی پدافند این کشور دارای 6 باتری سام-2 بود که شامل 40 لانچر تک ریل بود جالب است بدانید تا اوایل سال 1999 تنها 3 باتری از این سامانه عملیاتی و اماده جنگ بود.همچنین 14 باتری سام-3 با 60 لانچر چهار فروندی نیز از  تجهیزات دیگر  یوگسلاوی بود که حدود 50 لانچر عملیاتی تا سال 1999 موجود بود. 

دفاع هوایی میدانی این نیرو نیز شامل چهار باتری از سامانه سام-6 بود که دوتای انها توسط صربها در منطقه کوزوو مستقر شده بودند تا قبل از شروع جنگ داخلی 70 درصد از این سامانه اماده عملیات بود که این رقم به 25 درصد در طول جنگ داخلی در سال 1999 رسیده بود.این دارایی شامل شش رادار مستقل 1S91 نیز بود که هر رادار چهار لانچر را تغذیه می کرد.که همین امر انعطاف پذیری این سامانه را تا حد زیادی  کم کرده بود.

در بخش پدافندی کوتاه برد تجهیزات  شامل سامانه های سام-9و سام-10 و سام-13 بود که البته بخش بزرگی از ان سام-9 بود شامل 113 لانچر ان در دهه 70 میلادی تحویل یوگسلاوی شده بود.وحتی موشک نیز تحت لیسانس در داخل کشور تولید شده بود.علاوه بران 17 سامانه سام-13 نیز که نسبتا مدرن تر نیز بودند در دهه80 تحویل این کشور شده بود که برخلاف  سام-9 از قابلیت تفکیک هدف از فریب دهنده های حرارتی نیز برخوردار بود.در کنار این سامانه ها صربها در تلاشی داخلی موشکهای هوا- هوا حرارتی ساخت شوروی از جمله موشکهای ار73 و ار 60  را نیز در قالب سامانه های زمین به هوا  برروی ارتفاعات مهم تحت عنوان Pracka  (تیرکمان)استفاده میکردند و حتی بعدها ادعای موفقیت موشک ار73 در انهدام هدف نیز اعلام شد که البته اسناد قابل دفاعی برای ان منتشر نشد.

پایان بخش-1

نصب موشکهای ار73( تصویر بالا) و ار 60 (تصویر پائین) روی خوردو زرهی Praga M53/59  توسط مرکز تحقیقات دفاعی و مرکز تست نیروی هوایی یوگسلاوی 

منابع http://pvo.guns.ru/russia/index5.htm

بخش اول: ویتنام شمالی

سامانه‌های پدافندی جدیدی همچون  باور373 هیچ یک از نقاط ضعف سامانه‌های پدافندی استفاده شده در ویتنام و خاورمیانه را ندارند.

اختلافات زیادی در مورد اثربخشی رزمی ثبت شده برای سیستم‌های پدافند هوایی شوری که در دهه‌های گذشته طی جنگ‌های مختلف مورد استفاده قرار گرفته است وجود دارد. مقایسه عملکرد ضعیف این سامانه‌ها در خاورمیانه با تاثیر جنگی آن‌ها در جنوب شرقی آسیا جالبترین مورد است.

ارتباطی که بین این جزئیات تاریخی مورد بحث قرار گرفته و مبهم وجود دارد این است غالبا در سیستم بروکراسی دفاعی غرب درک کنونی از اثربخشی آخرین نسل سامانه‌های پدافندی روسی، چینی (و ایرانی) بیش از هر زمان دیگری بر پایه چنین دیدگاه‌هایی تعیین می‌شود: "ما در سال 1991 سامانه‌های روسی را به طور کامل منهدم کردیم. پس چرا باید به اثربخشی سامانه‌های فعلی اهمیت دهیم؟" 

استدلال اخیر بارها مطرح شده است بنابراین این تصور که اثربخشی سامانه‌های پدافندی مدرن با اثربخشی تکنولوژی سامانه‌های دهه 60 و 70میلادی  که در خاورمیانه به کار گرفته شده اند تفاوتی ندارد بسیار گسترده است و اغلب آن را باور دارند.

واقعیت این است که نسل جدیدتر سامانه‌های پدافندی از جمله اس300 پی ام یو2، اس 400، اچ کیو9 (و باور373) از نظر فناوری پایه و عملکرد اگر بهتر از سامانه پاتریوت آمریکایی نباشند اما نزدیک به آن هستند (البته از نظر من سامانه‌های نامبرده خصوصا اس 400 برتری قابل توجهی نسبت به پاتریوت آمریکایی دارند) و مهمتر از آن هرگز در طی یک جنگ توسط نیروهای هوایی غربی که اسرائیل نیز شامل آن نیز می‌شود به چالش کشیده نشده‌اند.

اکنون میزان اطلاعات فنی تفصیلی موجود توسط منابع باز از سامانه‌های پدافندی شوروی به ویژه سام 2 گایدلاین، سام 3 گوآ، سام 6 گین فول و سام 5 گامون حیرت انگیز است. 

در جنوب شرقی آسیا انحصارا از سامانه سام 2 استفاده می‌شد و باتری‌های این سامانه از میانه 1960 به طور گسترده‌ای در ویتنام شمالی مستقر شده بودند. تعداد این سامانه در منابع مختلف بسیار متفاوت است، اما آمارها متفقا از وجود 50 باتری که به صورت چرخشی در 150 سایت ثابت فعالیت می‌کردند تایید می‌کنند. ارقام مربوط به تعداد شلیک‌ها به ازای هر انهدام با داده‌های اعلامی که از طبقه بندی خارج شده و حاکی از شلیک ده‌ها موشک به ازای هر انهدام است نیز متفاوت می باشد و این تعداد شلیک نیز با بهبود تکنیک‌ها و فناوری سرکوب پدافندی ایالات متحده در طول زمان افزایش پیدا کرده است.

فعال شدن فیوز مجاورتی موشک سام2 در نزدیکی جنگنده RF-4C در جریان جنگ ویتنام- 12 آگوست 1967

فرار جنگنده F-105D Thunderchief از موشک سام2 پدافند ویتنام شمالی

S-75/SA-2 در درجه اول به عنوان سامانه پدافندی استراتژیک طراحی شده بود و وظیفه آن دفاع منطقه‌ای از اهداف ثابت در برابر هجوم هواگردها در ارتفاع متوسط و بالا بود. موشک این سامانه توسط لینک مرتبط به سامانه هدایت می‌شد و از پیشران سوخت مایع بهره می‌برد. این سامانه برای درگیری از رادار فن سانگ و برای کشف هدف از رادار پی12 اسپون رست استفاده می‌کرد. مدت زمان فعالسازی سامانه معمولا چندین ساعت بود که به مهارت خدمه باتری و همچنین اینکه کدام بخش لازم بود جابجا شود بستگی داشت. 

شاید یکی از بحث‌‍ برانگیزترین موضوعات در این باره این باشد که بهترین معیار اثربخشی برای ارزیابی نیروی پدافندی ویتنام شمالی چه چیزی است. بیشترین تلفات نیروی هوایی ایالات متحده در ویتنام شمالی توسط توپ‌های پدافندی صورت گرفت. در حقیقت کل تلفات نیروی هوایی آمریکا در بازه زمانی 1964-1973 را که شامل 740 جنگنده تاکتیکی F/RF-4 ، F-105 و F-100 است را می توان به آتش توپخانه پدافندی دشمن در ویتنام شمالی و لائوس اختصاص داد.

آمارهای از طبقه بندی خارج شده ایالات متحده نشان می‌دهد که بخش قابل توجهی از این تلفات ناشی از حملات ارتفاع پست به سایت‌های پدافندی است اما بیشتر این تلفات به این دلیل است که جنگنده‌های آمریکایی در حین حمله به دیگر اهدف برای در امان ماندن از پاکت ارتفاع متوسط و بالای سامانه سام2 اقدام به پرواز در ارتفاع پایین می‌کردند. در حالی که میزان خسارت‌ها بر اثر شلیک مستقیم سامانه های موشکی متوسط به نظر می‌رسد، نسبت کیل ریت این سامانه ها در سالهای 1971 تا 1973 برای جنگنده اف4 فانتوم 31.5% بود و همچنین 17 فروند بی52 نیز منهدم شدند که اغلب آن‌ها توسط سامانه های موشکی سرنگون شدند. معمولا پیشتیانی توسط مربیان با تجربه اتحاد جماهیر شوری یا ورشو انجام می‌شد و در نتیجه پدافند هوایی ویتنام شمالی توانست سام 2 را به موثرترین شکل عملی کند، از تحرک محدود آن به طور کامل بهره‌برداری کرد و از سام 2 به عنوان تله‌ای برای هدایت هواگردهای آمریکایی به داخل پاکت آتش توپخانه‌ی پدافندی بهره ‌می‌برد. علاوه بر آن تلاش زیاد برای سرکوب یا از بین بردن سیستم‌های پدافندی بخش زیادی از سورتی پروزها را به ویتنام شمالی شکل می‌داد.

خدمه پدافند هوایی ویتنام شمالیدر کنار موشک سامانه سام2

معیار ساده شمارش تلفات مستقیم وارده به انواع تسلیحات دشمن را نمی‌توان به عنوان "معیار اثربخشی" برای ارزیابی تاثیرگذاری و کارآمدی انواع تسلیحات پدافند هوایی در یک محیط تهدیدآمیز در نظر گرفت. بدون سامانه‌های موشکی مستقر در یک عملیات، اثربخشی توپ‌های پدافندی هدایت راداری یا هدایت بصری ضعیف است چرا که هواگرد می‌تواند بدون هیچ مانعی از ارتفاع متوسط و بالا خارج از پاکت مفید سلاح به آن حمله کند. همچنین در جایی که تنها سامانه‌های موشکی حضور دارند و توپخانه پدافندی غایب است هواگردها می‌توانند بدون مانع حمله کنند و از پوشش زمین و محدودیت‌های عملکردی سامانه‌های موشکی و سیستم‌های راداری آنها استفاده کنند. (البته با ورود سامانه‌های کوتاه برد همچون پانتسیر و تور ضعف پدافند در ارتفاع پایین تا حدودی برطرف شده است.) پدافند هوایی ویتنام شمالی بسیار نزدیک از دوره‌های دکترین اتحاد جماهیر شوروی استفاده می‌کرد، این دکترین استفاده از تسلیحات پدافند هوایی که همپوشانی و حمایت متقابل را در پاکت ارتفاع انجام می‌دادند دیکته می‌کرد که تاثیر آن موجب هم افزایی می‌شود به این معنا که هواگردهای دشمن نمی‌توانند بدون خطر در اتفاع بالا یا پست حرکت کنند.

در مورد ارزیابی اثربخشی هر یک از سامانه های پدافندی بهتر است تعداد شلیک‌ها برای هر انهدام را محاسبه کرد. مشکل در تجزیه و تحلیل این است بدون وجود داده‌های قاطع در مورد هر دور شلیک، به سختی می‌توان ارزیابی دقیقی را صورت داد. در صورتی که به نظر می‌رسد آمار اولیه تلفات بر اثر توپخانه پدافندی بیش از سامانه‌های موشکی است، سوالاتی همچون: در جایی که سامانه‌های موشکی حضور نداشته اند چه تعداد از انواع هواگردها به محدوده درگیری توپ‌های پدافندی وارد شده‌اند؟ در مقایسه با تعداد باتری‌های سامانه‌های موشکی ویتنام شمالی چه تعداد سامانه‌ی توپخانه پدافندی و به چه تعداد پرسنل و چه هزینه‌ای مستقر شده‌است؟

بمباران فرشی بی52 بر ضد اهداف ویتنام شمالی- این بمب افکن نقش بسزایی در این جنگ ایفا کرد.

دو نمونه بارز از کمپین هوایی در ویتنام شمالی وجود داشت که هر دو در دوره اخیر جنگ ویتنام اتفاق افتادند.

اولین آن استفاده از جنگنده‌های F-111A در طی سال 1972 و در خلال عملیات‌های Linebacker1/2 است. این جنگنده با استفاده از رادار خودکار تعقیب عوارض زمین در اتفاع بسیار پایین پرواز می‌کرد، و توانست هم توپ‌های راداری و هم سامانه‌های موشکی را شکست دهد و از نظر آماری در هر سورتی پرواز کمترین میزان تلفات را در این کمپین‌ها به خود اختصاص داد. 

با وجود استفاده سنگین از پردازنده‌های جنگ الکترونیک، هواگردهای پشتیبانی جنگ الکترونیک، جنگنده‌های سرکوب پدافند هوایی، چف و جنگنده‌های اسکورت، بالاترین میزان تلفات در نوع خود در عملیات Linebacker2 مربوط به ناوگان بی52 است که به طور انحصاری توسط S-75 / SA-2 انجام شد. در صورتی که اگر سامانه‌های موشکی حضور نداشت بعید بود هیچ بمب افکنی از این نوع از دست برود.

استقرار ناوگان بی52 استراتوفورترس در یک پایگاه آمریکایی در طی جنگ ویتنام

15فروند بی 52 در طی 729 سورتی پرواز از منهدم شد که تقریبا 2 درصد می‌شود. البته میزان خسارت‌ها با توجه به عملیات هماهنگ سرکوب پدافند هوایی ویتنام شمالی محدود است. نکته مهمی که باید ذکر شود این است در زمانی که سامانه‌ پدافند هوایی سام2 ویتنام شمالی بیشتر میزان شلیک‌ها خود را انجام داد اما نتوانست هیچ بمب افکن بی52 را منهدم کند.

عاملی که در تحلیل‌های غیر مستقیم در مورد این قبیل کمپین‌ها نادیده گرفته می‌شود بخشی از کل تلاش صرف شده برای پوشش سرکوب دفاع هوایی برای هواگردهای در حال عملیات است. قسمت اعظمی از انواع هواپیماهای تاکتیکی از جمله جنگنده‌های F-111 که در طول کمپین Linebacker II به پرواز در آمدند مستقیما بر ضد سایت‌های پدافندی سام 2 به کار گرفته می‌شدند. هزینه‌های صرف شده و خسارات وارده به طور مستقیم با استقرار سامانه‌های پدافندی در ارتباط است.

هر گونه تحلیل عینی در مورد اثرات رزمی سامانه‌های پدافندی در عملیات سرکوب پدافند نتنها باید تلفاتی را که مستقیم توسط سامانه‌های زمین به هوا رخ داده و یا خسارت‌هایی که به وسیله این سیستم‌ها صورت گرفته را در نظر بگیرد بلکه باید اقدامات انجام شده و یا خسارت‌های وارده‌ای را که به دلیل عملیات سرکوب پدافند یا فرار از سامانه‌های پدافندی صورت گرفته را نیز شامل شود.  از این دیدگاه سامانه‌های پدافند هوایی شوری موثرترین مولفه در شبکه یکپارچه پدافند هوایی ویتنام شمالی بودند.

پرواز موشک سام2 پدافند هوایی ویتنام شمالی

ادامه دارد .... 

ترجمه شده توسط GHIAM

شرحي بر عمليات پرتاب SM-3

هنگامي كه يك موشك بالستيك در افق پديدار مي گردد ، رادار AN/SPY-1 ناوشكن آجيس ، موشك بالستيك را شناسايي مي كند. در اين لحظه سيستم تسليحاتي آجيس محاسبات لازم براي انهدام موشك را انجام مي دهد .


پس از آنكه فرمان پرتاب از سيستم تسليحاتي آجيس به موشك SM-3 صادر گرديد، پيشران راكتي سوخت جامد موشك SM-3 با نام Mk 72 موشك را از لانچر عمودي Mark 41 به خارج ناوشكن پرتاب مي كند و بلافاصله ، موشك ارتباط راديويي خود با ناوشكن را برقرار مي نمايد.

هنگامي كه سوخت Mk 72 به پايان رسيد ، موتور پيشران مرحله دوم با نام Mk 104 شروع به كار مي كند موشك با استفاده از اطلاعاتي كه از ناوشكن و سيستم GPS دريافت مي كند ، خود را به نقطه برخورد كه از پيش محاسبه شده نزديك مي كند . پس از آنكه سوخت Mk 104 به پايان رسيد و از موشك جدا گرديد ، موتور راكت مرحله سوم سوخت جامد با نام MK 136 آغاز بكار كرده و موشك را به خارج از جو مي برد. Mk 136 موشك را تا 30 ثانيه پيش از برخورد به جلو مي برد . در اين لحظه فاز سوم موشك نيز از سر جنگي جدا مي شود و سرجنگي با توجه به اطلاعاتي كه ناوشكن به او داده بدنبال هدف مي گردد .سيستم كنترل ارتفاع سوخت جامد به سر جنگي امكان انجام مانور در خارج از جو را مي دهد . سرجنگي با استفاده از سنسورهاي خود سعي در شناسايي هدف و پيدا كردن نقطه مرگبار موشك بالستيك كرده و مسير خود را اصلاح مي كند و با سرعت بسيار زياد به موشك بالستيك برخورد مي نمايد .

تصاويري از قسمتهاي مختلف موشك استاندارد 3 :

فقط جهت مقايسه :


مشخصات Rim161 A

طول: 6.55 متر
فاصله بين بالچه ها : 1.57 متر
قطر: 0.34 متر
وزن : نامعلوم
سرعت : 9600 كيلومتر بر ساعت
حداكثر ارتفاع : بيش از 160 كيلومتر ( بعضي منابع بيش از 250 كيلومتر هم ذكر كرده اند كه درست تر به نظر مي رسد )
برد : بيش از 500 كيلومتر

پيشرانه :

Booster: United Techologies MK 72 solid-fueled rocket
Sustainer: Atlantic Research Corp. MK 104 dual-thrust solid-fueled rocket
3rd stage: Alliant Techsystem MK 136 solid-fueled rocket

سر جنگي:
Hit-to-kill kinetic warhead يا KW( ضربه مرگبار ، سرجنگي با انرژي جنبشي ، مرمي )

مأموريتهاي موشك : ضد موشكهاي بالستيك كوتاه برد ، ميانبرد و بلندبرد ، ضد ماهواره

محلهاي استقرار : آمريكا ، اسرائيل ، ژاپن ، لهستان ، روماني و كشتيهاي آجيس

=========================================================================
و اما بعد

نظرات شخصي خودم :

اول آنكه اينSM-3 يكي از دشمنان شهاب و سجيل به حساب مي آيد و با اين ديدگاه به آن نگاه كنيد .

دوم آنكه در مورد دقت و قدرت SM-3 در هدف قرار دادن موشك هاي بالستيك آن هم با سرجنگي انرژي جنبشي ، حرف و حديث بسيار است تا آنجا كه وزارت دفاع آمريكا در مورد بعضي از تستهاي آن اعلام كرد از سرجنگي گرانقيمت موشك استفاده نكرده و سرهاي جنگي ديگري كه در تست استفاده شده اند ، نشان داده اند كه انهدام موشك بالستيك با سر جنگي اصلي امكانپذير است .

سوم آنكه يك تست موفق در سرنگوني يك ماهواره داشته است . هر چند كه سرنگون كردن ماهواره ها بسيار ساده تر از هدف قرار دادن موشكهاي بالستيك است .

چهارم - اگر بزرگواري در ترجمه اينجانب اشتباهي ديد ، ممنون مي شوم متذكر شود .

منابع :
http://en.wikipedia.org/wiki/RIM-161_Standard_Missile_3

http://www.globalsecurity.org/space/systems/sm3.htm

http://www.raytheon.com/newsroom/rtnwcm/groups/rms/documents/content/rtn_rms_ps_sm3_datasheet.pdf

يك لينك هم براي مطالعه بيشتر روي خود ميليتاري !
http://www.military.ir/modules.php?name=Forums&file=viewtopic&t=12744&highlight=%D8%A2%D8%AC%D9%8A%D8%B3



ضمن تشكر ويژه و قدر داني از مدير محترم nasirirani .


کلیه حقوق مختص سایت میلیتاری است.
هرگونه استفاده از مطلب با ذکر نام سایت میلیتاری و نام تهیه کننده امکان پذیر است.

سامانه پدافند هوایی «۱۵ خرداد» ساخت متخصصان و دانشمندان سازمان صنایع هوافضای وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح با حضور امیر سرتیپ حاتمی وزیر دفاع و امیر سرتیپ علیرضا صباحی فرد فرمانده نیروی پدافند هوایی ارتش جمهوری اسلامی رونمایی و تحویل این نیرو شد.

به گزارش گروه دفاعی خبرگزاری فارس به نقل از روابط عمومی وزارت دفاع، همزمان با سالروز رحلت بنیانگذار کبیر جمهوری اسلامی ایران و قیام 15خرداد  "سامانه پدافند هوایی ۱۵ خرداد"  ساخت متخصصان و دانشمندان سازمان صنایع هوافضای وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح با حضور امیر سرتیپ حاتمی وزیر دفاع و امیر سرتیپ علیرضا صباحی فرد فرمانده نیروی پدافند هوایی ارتش جمهوری اسلامی رونمائی و تحویل این نیرو شد.

امیر سرتیپ حاتمی وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح  در این مراسم اظهار داشت: فرزندان غیور ملت ایران در وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح با اتکال به ذات اقدس الهی و تحت زعامت مقام معظم رهبری و فرمانده معظم کل قوا و با حمایت های بی دریغ دولت خدمتگزار و ملت سرافراز ایران موفق شدند دستاورد جدید  و ارزشمندی در حوزه پدافند هوائی به نام «۱۵خرداد» را به ملت شریف و نیروهای مسلح مقتدر جمهوری اسلامی ایران تقدیم کنند.

وی افزود:  پیرو تشکیل نیروی پدافند هوایی به عنوان نیروی چهارم ارتش جمهوری اسلامی ایران و تشکیل قرارگاه پدافند هوایی خاتم الانبیاء(ص) با مسئولیت فرمانده کل ارتش جمهوری اسلامی ایران با حکم مبارک فرمانده معظم کل قوا به منظور انجام  دقیق تر مأموریت های کلان و خطیر پدافندی نظام مقدس جمهوری اسلامی در سطح راهبردی،  وزارت دفاع بر خود فرض می داند همان طور که فرمانده معظم کل قوا پدافند هوایی را اولویت اول نیروهای مسلح برشمردند با تولید و ساخت پیشرفته ترین تجهیزات  پدافندی متناسب با نیاز کشور و نوع تهدیدات پیش رو  پدافند هوائی را با هدف ارتقاء امنیت و صیانت از آسمان جمهوری اسلامی ایران تأمین و پشتیبانی  نماید.

امیر سرتیپ حاتمی با بیان اینکه جمهوری اسلامی ایران به حکم عقل و منطق روز به روز به توان دفاعی برای تامین امنیت ملی و دفاع از منافع ملی خود می افزاید و در این مسیر از کسی اجازه نمی گیرد، گفت: از آنجا که مأموریت نیروی پدافند هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران بسیار حساس بوده و به تعبیری در خط مقدم مقابله با دشمنان ایران محسوب می شود، سامانه سلاح پدافند هوایی«۱۵خرداد»که نماد خود باوری، خود اتکائی و دسترنج متخصصین داخلی کشورمان است  به عنوان  یک دستاورد مهم دفاعی و پیشرفته متناسب با فناوری روز دنیا تحویل نیروی پدافند هوایی می شود.

وزیر دفاع با اشاره به حضور پایگاه های متعدد نیروهای فرا منطقه ای  مستقر در کشور های اطراف ما اظهار کرد: با بررسی تحولات اخیری که پیرامون کشور عزیزمان رخ داده است و البته اتفاقاتی که بواسطه ایجاد داعش در سوریه و عراق شکل گرفته است می بینیم که سمت و سوی نبردهای امروزی متفاوت از گذشته و به سمت تهدیدات موشکی و هوایی رفته است. به همین دلیل تنها راهکار مقابله با تهدیدات هوایی و موشکی بطور قطع در اختیار داشتن یک  پدافند هوایی پیشرفته، به روز، مجهز و کارآمد است و در این راستا با وجود تحریم های شکننده در حوزه های دفاعی و نظامی ملت ما شاهدند هیچ سدی جلودار عزم و اراده فرزندان برومند ایران اسلامی در حوزه پشتیبانی از نیروهای مسلح  نبوده و نخواهد بود. 

وزیر دفاع با تشریح پروژه سامانه سلاح پدافند هوایی شهدای سوباشی با نام سامانه پیشرفته پدافند هوایی «۱۵خرداد» که توسط متخصصان سازمان صنایع هوا فضای وزارت دفاع طراحی و ساخته شده است، گفت: در شبکه جامع پدافند هوایی کشور لازم است گستره‌ای از سامانه‌های پدافند هوایی با بردهای مختلف از چندکیلومتر تا چند صد کیلومتر به کارگرفته شوند؛ و بر این اساس این سامانه می تواند اهدافی نظیر جنگنده و پهپادهای مهاجم را در برد۱۵۰ کیلومتر شناسایی و تا برد ۱۲۰ کیلومتر ردگیری نماید و توانایی شناسایی اهداف پنهان‌کار در برد۸۵ کیلومتر و درگیری و انهدام آن‌ها را در برد۴۵ کیلومتری را دارا می‌باشد.

امیر سرتیپ حاتمی ویژگی برجسته دیگر این سامانه را هدف گیری آن عنوان کرد و افزود: سامانه پدافند هوایی "۱۵خرداد"  قادر است تعداد ۶ هدف را  بطور همزمان شناسایی و ردگیری نموده و علیه۶ هدف عملیات شلیک و انهدام را انجام دهد. از دیگر ویژگی‌های بارز این سامانه سلاح قابلیت تحرک پذیری آن می‌باشد، بگونه‌ای که زمان حاضر به جنگ و عملیاتی شدن آن کمتر از ۵ دقیقه است.

وزیر دفاع توسعه‏ ی سامانه پدافند هوایی نیروهای مسلح  را  یکی از ضرورت‌های دفاعی هر کشوری دانست و افزود: با وجود تحریم و عدم در اختیار قرار دهی این گونه سامانه سلاح‌ها از طرف کشورهای دیگر، بومی سازی این سامانه از طریق طراحی و توسعه در داخل کشور مورد توجه ویژه قرار گرفته ‌است‌ تا بتوان پوشش دفاعی مناسبی را در مقابل تهدیدهای مختلف هوایی با قابلیت عملیاتی بالا جهت مقابله با سلاح های استراتژیک دشمن از جمله هواپیماهای جنگنده، بمب افکن های رادار گریز ، موشک‌های بالستیک، موشک‌های کروز و انواع پهپادها ایجاد نمود. در این میان نقش سامانه‌های برد بلند و متوسط کشور در بازدارندگی از تهاجم دشمنان و تهدید اهداف هوایی برای محافظت از تأسیسات حیاتی و شهرهای بزرگ بسیار حائز اهمیت است.

امیر سرتیپ حاتمی در تشریح سایر ویژگی های  این سامانه پیشرفته افزود: این سیستم مجهز به رادار آرایه ‌فازی با امکان درگیری همزمان با چند هدف و سکوهای پرتاب مستقل می‌باشد که در آن از موشک صیاد۳ استفاده شده ‌است.

وی امکان درگیری موثربا اهداف هوایی با قابلیت‌های آفندی بالا مانند هواپیماهای شناسایی، بمب افکن‌ها و  جنگنده‌های تاکتیکی را از دیگر قابلیت های این سامانه برشمرد.  

امیر سرتیپ حاتمی افزود: این سامانه  درصورت وجود اهداف کروز در ناحیه کشندگی سامانه سلاح، قابلیت انهدام اهداف مذکور را دارد.

وی قابلیت کارایی بالا در سطوح کنترل و هدایت عملیات، قدرت تحرک‌پذیری بالا و زمان عکس العمل کوتاه را از ویژگی های دیگر سامانه "۱۵ خرداد" عنوان کرد و گفت: این سامانه  در برد عملیاتی بالا و ناحیه کشندگی گسترده (با اهدافی که در محدوده ارتفاع ۱۵۰کیلومتر تا ۲۷کیلومتر و در برد ۷کیلومتر تا ۷۵کیلومتر قرار دارند)  می‌تواند درگیر شود.

وزیر دفاع خاطرنشان ساخت: ما امروزه در حوزه ساخت فناوری ها، تجهیزات و سامانه های پدافند هوایی به سطحی  از رشد، بالندگی و توسعه رسیده ایم که نیروهای مسلح ما در مقابل هرگونه تهدیدات هوایی و موشکی بدون نیاز به کمک سایر کشورها  می توانند از حدود و ثغور ایران اسلامی حفاظت و حراست نمایند.

وزیر دفاع در پایان با تبریک این موفقیت بزرگ به محضر فرماندهی معظم کل قوا، ملت شریف ایران و نیروهای مسلح از تلاش ها و مجاهدت های دانشمندان، متخصصان و مدیران سازمان صنایع هوا فضای وزارت دفاع که در بخش های مختلف با تولیدات ارزشمند خود قدرت بازدارندگی جمهوری اسلامی ایران را به اوج رسانده اند تشکر و قدردانی کرد.

تاریخچه مختصر نوراد - فرماندهی دفاع هوایی [پدافند] امریکای شمالی

North American Aerospace Defense Command

ساخت یک دفاع هوایی امریکای شمالی

با آغاز جنگ سرد کارشناسان دفاعی و رهبران سیاسی امریکایی شروع به برنامه ریزی و اجرای یک سپر دفاع هوایی نمودند ، که به اعتقاد آن ها برای دفاع علیه حمله احتمالی بمب افکن های دوربرد شوروی لازم بود

فرماندهی پدافند هوایی ADC در زمان تاسیس در سال 1947 بشکل قطعی به عنوان یک سرویس (نیروی) جداگانه تایید شد که نیروی هوایی در نقطه کانونی این نیرو قرار داشت

فرماندهی دفاع هوایی اولین بار در سال 1948 تشکیل شد و در سال 1951 در پایگاه هوایی Ent سازماندهی مجدد شد و زیر نظر نیروی هوایی مسئولیت دفاع از مناطق مختلفی از امریکا (به فرماندهی دفاع هوایی) داده شد Air Defense Command - ADC

 پایگاه هوایی Ent (روز تاسیس ADC )

 در سال 1954 با تشدید نگرانی ها در مورد قابلیت های شوروی ، یک فرماندهی واحد متشکل از چند نیروی مختلف شامل نیروی دریایی ، ارتش (نیروی زمینی) و واحد های نیروی هوایی ایجاد شد (فرماندهی دفاع هوایی قاره ای کوناد)  the Continental Air Defense Command - CONAD

 رهبران نیروی هوایی به ویژه ژنرال بنجامین چیدلاو و ژنرال ارل پاتریج برنامه پدافند هوایی و برنامه ریزی ها را در میانه دهه 50 هدایت کردند

بنجامین چیدلاو

ژنرال ارل پاتریج

طی سال ها نیروی هوایی پرنده های رهگیر را تدارک و بروز رسانی های مورد نیاز را برنامه ریزی میکرد ، همچنین نیروی هوایی بصورت گسترده رادار ها و سامانه های پیش اخطاری را توسعه داده و بکار برد که به شکل خودکار (تریپ وایر) مقابل حملات هوایی عمل میکرد

سامانه های هشدار و ارتباطی پیشرفته برای هشدار در زمان مورد نیاز و همینطور فرماندهی و کنترل نیرو ها لازم بود که شامل بخش عمده نیروی هوایی می شد ، روندی که ادامه پیدا کرده و به دفاع هوا - فضای امریکا انجامید

با توسعه طرح ها توسط نیروی هوایی و مطرح شدن برنامه سامانه های هشدار دهنده ، سران نیروی هوایی نسبت به نیاز منطقی برای گسترش همکاری با همسایه قاره ای امریکا [کانادا] متقاعد شدند 

روابط دفاعی امریکا /کانادا به جنگ دوم جهانی بر میگشت زمانی که رهبران سابق دو کشور (فرانکلین روزولت و ویلیلم لیون مکنزی کینگ) برای مشارکت نظامی در اوایل 1940به توافق رسیدند ( توافقنامه اوگدنزبورگ )

این پیوند ها در سایه افزایش قابلیت های نظامی شوروی و روند رو به رشد ناپایداری های بین المللی مانند ظهور یک اروپای تقسیم شده و جنگ کره در اواخر دهه 1940 با اشتراک بیشتر برنامه های دفاعی تجدید شد

در اوایل دهه 50 توافقنامه دفاعی بین کانادا و امریکا روی ساخت شبکه راداری در سراسر کانادا (محور میانی کانادا) معروف به حصار مک گیل ، محور درخت کاج و خط معروف پیش اخطار دور (The Distant Early Warning Line) متمرکز شده بود 

خطوط گیرنده های راداری در کانادا

این همکاری ها منجر به گسترش طبیعی گفتگو ها در مورد ادغام و اجرای نقشه های دفاع هوایی شد. درسال 1957 جزئیات مورد بررسی قرار گرفته و مقامات ارشد دفاعی دو کشور تشکیل فرماندهی پدافند هوایی امریکای شمالی را تصویب کردند ، که در پایگاه هوایی Ent در کلرادو محل فرماندهی دفاع هوایی قاره ای ایالات متحده CONAD و زیرمجموعه هایش شامل فرماندهی دفاع هوایی نیروی هوایی ADC برپا شد

ژنرال نیروی هوایی ارل پاتریج که همزمان فرمانده مرکز فرماندهی پدافند نیروی هوایی و مرکز فرماندهی پدافند قاره ای امریکا بود به عنوان فرمانده فرمانده پدافند امریکای شمالی (نوراد) منصوب شد وارتشبد هوایی روی اِسلِمان افسر ارشد نیروی هوایی پادشاهی کانادا که نماینده اصلی کانادا در مذاکرات همکاری بود به عنوان قائم مقام فرماندهی نوراد منصوب شد

مارشال هوایی روی اِسلِمان

نه ماه پس از عملیاتی شدم فرماندهی در دوازدهم ماه می 1958 دو کشور اعلام کردند که یک منظومه پدافند هوایی مشترک را در قالب یک توافق دوسویه دفاعی در سطح ملی ایجاد کرده اند که که توافق نوراد NORAD نامیده میشود

توافق نوراد و شرایط مرجع آن (پیوست های توافقنامه) ، روابط سیاسی را فراهم می آورد که طول عمر روابط دفاع هوایی کانادا – امریکا را در سال های آتی امکانپذیر می نماید

توافقنامه نوراد با الزام آن به بازبینی های دوره ای انعطاف پذیری را برای سازگاری با شرایط دفاعی متغیر تضمین میکند، مانند وقایعی که فرماندهی تازه تاسیس بزودی با ان روبرو میشود

ان شاالله ادامه دارد...

پ.ن1: برای میلیتاری

پ.ن2: لطفا عکس ها منتقل شوند

پ.ن3:  پایگاه هوایی Ent

مقدمه مترجم :

 در فضای وب پارسی ، بخصوص ان دسته از کاربرانی که در حوزه دفاعی قلم می زنند ، رویکردی مشخص با تمرکز خاص بر روی سخت افزار رزمی وجود دارد ، در حالی که گستره دانش نظامی ، فراتر از آنچه که مطلوب ذائقه مخاطبان است  به نظرمی رسد ، با این وصف ، در زمان بررسی مراجع معتبر نظامی ، با مقاله ای روبرو شدم که عملکرد  ارتش سرخ در افغانستان را از دید یک نظامی متخصص آمریکایی مورد بررسی قرار داده بود . این مقاله با ادبیات رسمی و بدون  زوائد ژورنالیستی به رشته تحریر درآمده  و تحلیل کاملا نظامی را در اختیار مخاطب قرار می دهد .  

منظره عمومی دره پنج شیر در افغانستان

وجود ارتفاعات سر به فلک کشیده در افغانستان ، چالشی جدی برای جتهای پشتیبانی نزدیک و بالگردهای توپدار  روسی بشمار می آمد 

مقدمه به نقل از نویسنده مقاله  :

در اوایل سال 1990 میلادی ، دانشکده توپخانه دفاع هوایی ارتش ایالات متحده ، فرصت مطالعاتی منحصر به فردی را در اختیار من نهاد تا درسهای برگرفته از کاربرد سامانه دفاع هوایی دوش پرتاب  استینگر ( FIM-92) را براساس حقایق میدان نبرد مورد  بررسی قرار دهم . در ان زمان ، بعنوان سرگرد نیروی زمینی ، عضو گروهی از مربیان ارتش بودم  که برای مصاحبه در خصوص ثبت تجربیات رزمی این سیستم دفاع هوایی دوش پرتاب که در دهه هشتاد میلادی توسط مجاهدین افغان بر علیه نیروی هوایی و هوانیروز ارتش سرخ شوروی  به کار رفت ، به ارتفاعات سر به فلک کشیده هندوکش در افغانستان اعزام شدم  .

با این وصف ، سطور پیش رو ، روایت دست اولی از نقش سامانه های دفاع هوایی دوش پرتاب در ایجاد فضای لازم برای فرمانده میدان نبرد با هدف  افزایش آزادی عمل و همچنین دستیابی و حفظ  ابتکار عمل تاکتیکی در مواجهه با نیروی مهاجمی که به نسبت از برتری هوایی کامل برخوردار است  ، را ارائه می نماید .

مروری کوتاه  بر تاریخچه رزمی در افغانستان :

هنگامی که  ارتش سرخ در سال 1979 میلادی وارد افغانستان شدند ،  اولویت شماره یک آنها ، تثبیت جمهوری کمونیستی افغانستان بود تا حکومت مرکزی کابل  با آسودگی خیال ، ارتش افغانستان را رودرروی مجاهدین افغان قرار دهد .  بدین ترتیب ، اجرای یک یک سلسله عملیات نظامی  کلاسیک از سوی روسها  که به اشغال مراکز شهری و نقاط کلیدی ارتباطی این کشور منتهی شد ، موجب گردید تا عکس العمل مجاهدین افغان از اجرای عملیات منظم شهری ، به  ایجاد کمین در امتداد شبکه  اصلی جاده ای این کشور کوهستانی محدود گردد . اما با معرفی سامانه دفاع هوایی استینگر ، پتانسیل ایجاد چالش برای برتری هوایی روسها در اختیار افغان ها قرار گرفت و به انها امکان داد تا تسلیحات آفندی شلیک مستقیم و غیر مستقیم را بر علیه روسها ، بدون نگرانی عمده از حملات هوایی ارتش سرخ ، بکار گیرند . بدین ترتیب ، مجاهدین مسلح به تسلیحات مناسب ، با اجرای مستمر و متناوب حملات ایذایی ابتدا مراکز نظامی ارتش دولتی و سپس پایگاه های نظامی ارتش شوروی را منزوی نموده و سپس  با تحمیل شرایط  جنگ به شکل نظام مند ، موجبات کاهش کمّی این مراکز را که تعداد آنها تا آن زمان روبه افزایش بود ، فراهم نمودند .

افغانستان ، کشوری با جغرافیای کوهستانی و خشن که در طول تاریخ برای هر مهاجمی به یک چالش مبدل گردید 

شرایط اقلیمی و جغرافیایی :

افغانستان بلحاظ جغرافیایی ، یک کشور کوهستانی محصور در خشکی است که بلحاظ مساحت با ایالت تکزاس ایالات متحده ، قابل مقایسه خواهد بود . این کشور از شمال با اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی  ( در زمان نگارش متن ، اتحاد شوروی هنوز دچار فروپاشی نشده بود ) ، در  شرق با ایران ، از جنوب و جنوب غرب با پاکستان  و در شمال شرقی نیز با جمهوری خلق چین همسایه است . بیشتر از 80 درصد از اراضی این کشور را اقلیم بیابانی و نیمه بیابانی تشکیل میدهد و به همین علت ، تنها 20 درصد از مساحت آن قابل کشت و زرع است . به همین دلیل ، افغانستان همواره تابستان های گرم و خشک و زمستانهای بسیار سردی را تجربه می نماید ، در حالی که رشته کوه های پامیر و هندوکش بعنوان "بام" افغانستان ، برآن مسلط هستند .  اما این وضعیت در همه جای این کشور یکسان نیست ، چرا که  جغرافیای افغانستان به شکل خاص متشکل از تعداد بیشماری از ارتفاعات و استپ هایی است که در برخی نقاط ارتفاع آنها به 5000 متر نیز میرسد . در مجموع ، طبیعت خشن افغانستان در طول تاریخ ، همواره مهاجمان خارجی را  با چالش های بسیاری مواجه ساخته است .

حفیظ ا... امین ( سمت راست ) و ببرک کارمل ( سمت چپ ) 

وضعیت میدان نبرد در دهه هشتاد میلادی :

در دسامبر 1979 اوضاع سیاسی افغانستان ،  از دید پولیت بورو بسیار ناامید کننده بشمارمی رفت ، چرا که دولت مارکسیستی جمهوری دموکراتیک افغاستان به مرز فروپاشی کامل نزدیک می شد . مقاومت مجاهدین در حومه پایتخت این کشور بتدریج نمودهای بیشتری پیدا می نمود و مسلحین ، کنترل  18 استان ( ولایت ) از 27 استان افغانستان را در دست داشتند . میزان ناامیدی روسها از  حکومت کابل تا بدانجا بود که حتی رییس دولت وقت ( حفیظ ا... امین ) نیز بعنوان مهره ای موثر در سپهر سیاسی افغانستان بحساب نمی آمد ، هر چند این وضعیت یک طرف بود ، چرا که "امین" اعتقاد راسخی به پشتیبانی روسها برای حفظ قدرت داشت . وضعیت آنچنان نابهنجار تحلیل میشد که به تعبیر یک مقام ارشد وقت کرملین ، " دولت افغاستان در آستانه تجزیه کامل قرار داشت و نابودی انقلاب سوسیالیستی افغانستان بدون کمک و پشتیبانی بین المللی اجتناب ناپذیر مینمود " بااین وصف ، پس از آنکه  " امین " از سه برنامه ترور ،  جان سالم به در برد ، اتحاد جماهیر شوروی به این نتیجه رسید که زمان دفاع از  علائق روسها در افغانستان ، فرا رسیده است .

حمله ارتش سرخ به افغانستان ، دسامبر 1979 میلادی

آغاز ماجرا : خرس  روسی در کوهستان

سرانجام در شب کریسمس 1979 ، همزمان با افزایش تب انقلابی در همسایه شرقی ( ایران ) ، ارتش سرخ اتحاد جماهیر شوروی به افغانستان حمله برد . در ابتدای امر ، عناصری از واحدهای 103 و 105 هوابرد ، جمعی لشکر گارد ( اسپتسناز ) در فرودگاه کابل فرود آمدند و همزمان ، یگانهایی از همین لشکر تاسیسات پایگاه هوایی بگرام  ( در نزدیکی کابل )  ، در حالی که یگانهای نیروی زمینی بسرعت مشغول تصرف پایگاه هوایی شیندند و قندهار ( غرب و جنوب افغانستان ) را به اشغال خود در آوردند .

بعد از تثبیت موقت شرایط ، عناصر ترابری هوایی 5000 سرباز روسی را به فرودگاه کابل منتقل نموده  و و تنها 24 ساعت پس از این رویدادها ، نخستین لشکر پیاده/ مکانیزه ارتش سرخ  وارد افغانستان شد . در مجموع تا نخستین روزهای ژانویه 1979 ، 50 هزار  سرباز ارتش سرخ  ، خود را آماده می کردند تا بر این کشور کوهستانی با  طبیعتی خشن ، مسلط شوند و این گام مهمی برای نزدیک شدن شوروی به ابهای گرم اقیانوس هند بشمارمی رفت . در این میان ، رییس جمهور " امین" با یک شبه کودتا از کار برکنار و ببرک کارمل جایگزین وی گردید و این بدان معنا بود مخالفت کمتری از سوی دولت کابل  در خصوص حضور نظامی ارتش سرخ صورت می گرفت و علاوه برآن ، به نظر می رسید که اتحاد شوروی ، علیرغم انتقادات بین المللی کنترل شده ، به اهداف خود دست یافته است .

چالش جدید برای ارتش سرخ : مجاهدین افغان

" مجاهدین "  اصطلاحی که در اسلام از کلمه " جهاد" بر گرفته شده و به معنای " جنگجویان مقدس"  است ، در واقع یک سنت بسیاری قدیمی در  میان بافت قبیله نشین افغانستان محسوب میشود . از یک نظر ، زمین خشن و بافت ناهموار و کوهستانی افغانستان  ، قرن هاست که ساکنان این حوزه جغرافیایی  را بصورت گروه های جدا افتاده کوچک تبدیل نموده و به همین دلیل ، محافظت از قبیله ، و زمین های متعلق به آن از اهمیت بسیار ویژه ای برخوردار است . علاوه براین ، افغان ها  تیراندازان بسیار ماهری بوده و مهارت در استفاده از سلاح ، بخشی از میراث اجتماعی – فرهنگی آنها بشمار می رود . نکته جالب اینجاست که این جامعه مسلح ، علاقه مندی بسیاری زیادی به سلاح های مستقیم زن  (DIRECT- FIRE) داشته و کمتر راغب به نگهداری و کاربرد تسلیحات منحنی زنی نظیر خمپاره اندازها که تاثیر آن بخوبی قابل مشاهده نیست ، هستند .

با این وصف ، تا قبل از ورود استینگر به صحنه عملیات رزمی ، نیروی هوایی شوروی و افغانستان بدون هیچ مزاحمتی وارد صحنه نبرد شده و با آزادی عمل دست به اجرای حملات هوا به زمین و پیاده نمودن واحدهای هوابرد می نمودند . اهمیت این مساله در اینجا بود که با در اختیار داشتن مزیت شناسایی هوایی و کاربرد جتهای بال ثابت توسط نیروهای دولتی ، سازمان رزم مجاهدین افغان برای اجرای حملات ایذایی بسیار محدود ( حداکثر 70 تا 75 نیرو )  می شد . علاوه براین ، افغان ها بالاجبار می بایست پایگاه های تدارکاتی خود را در فواصل بسیاری دورتری از مراکز شهری و روستایی و در میان کوه ها و غارهای عمیق با هدف حفظ توان رزم ایجاد نمایند و حملات از پیش برنامه ریزی شده آنها نیز تنها به شبیخون های متناوب و کمین های جاده ای که اثرات محدودی را برجای می گذاشت ، منحصر می گشت . از  سویی دیگر ، با منظم شدن توالی حملات مجاهدین ، اجرای حملات هوایی از سوی روسها نیز کُشنده تر میشد ، تا جایی که  حملات ایذایی و حتی شبانه مجاهدین بدلیل ترس از عکس العمل جتهای پشتیبانی نزدیک نیروی هوایی ارتش سرخ  ، همواره با احتیاط صورت می پذیرفت . 

این مساله برای افغان ها بتدریج به یک چالش غیر قابل دفاع تبدیل شد ، تا جایی که یکی از فرماندهان ارشد این نیروها ، حملات نیروی هوایی ارتش سرخ در قالب عملیات پشتیبانی نزدیک را  " پاسخی کاملا اتوماتیک "  به هر حمله نیروهایش ارزیابی می نمود . اما برنامه ریزان نظامی افغان یا بعبارت بهتر ، مستشاران نظامی مستقر در پاکستان برای محدود کردن آسیب پذیری واحدهای زمینی مجاهدین در برابر حملات هوایی روسها ، به این نتیجه رسیدند که  بهترین شیوه موجود ، تدوین تاکتیکهای "آتش متقابل "  خواهد بود ، اما تا قبل از سپتامبر 1986 محدوده برد آتش افغان ها با کاربرد تسلیحاتی نظیر تیربارهای سنگین 12.7 م.م و 14.5 م.م  ، RPG-2 و RPG-7 و تسلیحات کوچک به 300 تا 400 متر محدود میشد و بدلیل برتری ارتش سرخ در حوزه "آتش " به تقریب تمامی حملات مجاهدین منجر به تلفات زیاد می گردید . علاوه براین ، حمله د ر فواصل بیشتر از 500 متر نیز خطرات مضاعفی را بدنبال داشت ، بدین معنی که اگر عناصر مسلح افغان وارد رزم نزدیک با روسها می شدند ، بالگردهای روسی با آتش تیربار و راکتهای 57 م.م بشدت پاسخ میدادند ولی درصورت ورود به  فضای باز ، جتهای بال ثابت نیروی هوایی شوروی ، با کاربرد مهمات ناپالم  و مهمات آهنی متعارف که تاثیر تاکتیکی افزون تری برجای می نهاد ، تلفات زیادی بر مجاهدین وارد مینمودند .

پی نوشت : 

1- ادامه دارد .............

2- منابع در انتهای مطلب معرفی خواهد شد ...

3- استفاده از مطالب برگردان شده به پارسی در انجمن میلیتاری ، براساس قاعده " رعایت اخلاق علمی " منوط به  ذکر دقیق  منبع است . امیدواریم مدعیان رعایت اخلاق ( بخصوص رسانه های مدعی ارزشمداری )  بدون احساس شرمندگی از رفرنس قرار گرفتن بزرگترین مرجع مباحث نظامی در ایران ، از مطالب استفاده نمایند . 

برگردان به پارسی ، اختصاصی برای بزرگترین مرجع مباحث نظامی در ایران  ( MILITARY.IR) 

                                                                                                                                                                                 مترجم : MR9

نزدیک به شش سال حضور مستمر و ارسال پنجهزار پست در میلیتاری که در واقع  نزدیک به 88 درصد آن را پستهای برگردان شده به پارسی / تالیفی و تحلیلی را تشکیل میدهد ، بلحاظ زمانی ، بسیارسریع سپری شد . بطور قطع ، این دوره زمانی با فرازو فرودهای بسیاری همراه بود که در جای خود می بایست مورد نقد و بررسی قرار گیرد .

با این وصف ، به همین بهانه و براساس بررسی های انجام گرفته در آرشیو میلیتاری ، مطلبی که می تواند در آینده با استفاده از منابع افزون تر ، گسترش نیز پیدا کند ، در دست تهیه قرار گرفت که به شکل غافلگیر کننده ای با حملات شبه نظامیان حوثی به  تاسیسات نفتی عربستان سعودی مصادف شد . گر چه ادعایی در کامل بودن آن وجود ندارد ولی قابلیت مناسبی برای تبدیل شدن به  بستری آکادمیک  به منظور بررسی دقیق تر شبکه دفاع هوایی ارتش سلطنتی عربستان سعودی در اختیار دارد .

مقدمه  :

ارتش ایالات متحده ، در جریان طراحی نقشه بمباران استراتژیک  ژاپن در سالهای پایانی جنگ دوم جهانی پس از بررسی های طولانی شیوه های رزم میان دو طرف درگیر ، به این نتیجه رسیده بود که اولین هدف تمامی فرماندهان حاضر در صحنه نبرد ( چه فرماندهان ژاپنی و چه فرماندهان متفقین ) ، حصول اطمینان از کنترل آسمان به نفع نیروی خودی  است  . نزدیک به چهل و پنج سال بعد ، در آستانه جنگ دوم خلیچ پارس ، ژنرال مالیکوف ، فرمانده وقت نیروی هوایی ارتش شوروی نیز براین اعتقاد قرار داشت که این جنگ  مفهوم  برتری هوایی را  چه برای ارتشی که  این برتری را بدست آورد و چه ارتشی که این برتری را از دست داد ، به گونه ای متفاوت تعریف نمود .

کلیات :

از یک نظر ، هدف از اجرای عملیات ضد هوایی پدافندی ( defensive counter air/DCA  ) حفاظت از نیروهای خودی و موقعیت های استراتژیک  در برابر حملات  هوایی و موشکی دشمن خواهد بود که در اصطلاح با واژه پدافند هوایی  ( counter-air defence ) نیز مورد شناسایی قرار می گیرد ، در ادبیات نظامی  به دو گونه کاملا متفاوت دفاع عامل و غیر عامل قابل تقسیم بندی است . با این وصف ، تمامی تاکتیکهای مربوط به عملیات ضد هوایی پدافندی ، 2 هدف اصلی را دنبال می کند :

1-از میان بردن و خنثی سازی تمامی تهدیدات / حملات هوایی و موشکی دشمن

2-کاهش تاثیر مخرب روانی و فیزیکی این گونه حملات بر واحدهای خودی

معماری سلسله مراتبی شبکه دفاع هوایی 

با توجه به این دو هدف ، اصول و پایه اصلی عملیات ضد هوایی پدافندی ، شامل مفاهیمی نظیر تشخیص ، شناسایی ، رهگیری و نابودی تهدیدات هوایی – موشکی دشمن است . طبیعتا" عملیات ضد هوایی پدافندی را می توان در قالبی استاندارد ، بصورت نمایش واکنش مناسب با هدف گرفتن ابتکار عمل از دشمن بواسطه اجرای تاکتیکهای کنترل آتش و تقسیم فضای دفاعی به  مناطق هوایی مشخص  ( AADC/Area AirDefence Command)  مورد تعریف قرار داد . به شکل خلاصه ، مجموعه عملیات ضد هوایی پدافندی نیازمند وجود یا دسترسی به  اطلاعات رزمی منسجم بر پایه توانمندی های دفاعی / هجومی و همچنین برآوردهای مستدل در خصوص روشها ، تاکتیکها و داده های مربوط به سامانه های تسلیحاتی خودی و دشمن است که آن را می توان در چهارچوب مفهومی آماده سازی اطلاعاتی میدان نبرد ( IPB/ Intelligence Preparation Of The Battle space) مورد بازشناسی قرار داد .

با توجه به موارد پیش گفته ، مهم ترین بخش در ساختار یک شبکه دفاع هوایی را می توان  "مرکز عملیات هوایی"  (AOC/Air Operation Center) دانست که در آن ، هواگردهای نظامی ، سامانه های پیش اخطار  پایش ، هدایت و عملیاتی می شوند . این مرکز ، عنصر اصلی سامانه کنترل هوایی و نماینده اصلی مرکز هماهنگی منطقه ای بوده و بواسطه آن می توان  عملیات هوایی ، زیرسیستم های پدافند زمین پایه در بردهای مختلف را تحت یک فرمان قرار داد . این مرکز بدلیل برخورداری از تجهیزات و پرسنل مرتبط ، می تواند طراحی ، هدایت و انجام عملیات پدافندی را در منطقه نبرد بر عهده گرفته  و با استفاده از  داده های بدست آمده از منابع مختلف می تواند حریم هوایی خودی را کنترل نماید .

سپر صحرا : بررسی شبکه دفاع هوایی ارتش عربستان سعودی

پادشاهی عربستان سعودی (المملکة العربیة السعودیة) با مساحتی در حدود 2149690 کیلومتر مربع ، با قرار گرفتن در رده سیزدهم وسیع ترین کشورها ، بزرگترین واحد سیاسی در  غرب آسیا بشمار می رود که بخش عمده  شبه جزیره عربستان را دربر گرفته‌است و از شمال با  عراق ،  اردن  و  کویت ،  از سوی شرق با  امارات متحده عربی ،  قطر  و  خلیج فارس و  از جنوب شرقی  با عمان ،  از جنوب با یمن و از سوی غرب با ساحل دریای سرخ  هم‌مرز است.

با این وصف ، حملات شبه نظامیان حوثی به زیرساختهای نفتی این کشور  در سپتامبر 2019 موجب شد تا ساختار و شبکه دفاع هوایی این کشور زیر ذره بین رفته  و بررسی آن در کانون توجهات قرار گیرد.  

تغییر پارادایمیک برای سپر صحرا:

ایده اولیه ایجاد شبکه دفاع هوایی مستقل از نیروی هوایی در سازمان رزم ارتش پادشاهی عربستان سعودی به سال 1966 ( یکسال قبل از دومین جنگ اعراب و اسراییل در سال 1967 ) با ورود  سپهبد خالد بن سلطان (ستوان وقت )  باز می گردد . با سازماندهی این فرماندهی ( نیروی پدافند هوایی سلطنتی سعودی / RSADF) بعنوان یک نیروی مستقل که معادل نیروهای هوایی، زمینی ، دریایی بود ، یک تغییر ساختاری عمیق در ارتش این کشور پدید آمد ، بدین معنی که شبکه دفاع هوایی این کشور دیگر بعنوان زیر مجموعه نیروی زمینی ارتش سلطنتی (RSLF) محسوب نمی شد .

به اعتقاد مورخان نظامی ، انگیزه ایجاد این تغییر را می توان در سیالیت تهدیدات موجود بر علیه این کشور تحلیل نمود . نگرانی سطح ارشد تصمیم گیر در ارتش عربستان  از گسترش تسلیحات کشتار جمعی و  حامل های این نوع جنگ افزارها ( موشکهای بالستیک ، هواپیما و... )  منجر به تغییرات گسترده در افق دید فرماندهان ارتش شده و بالتبع راه کارهای خنثی شدن این تهدیدات مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت که در نهایت به تولد پدافند هوایی ارتش سلطنتی منجر گردید .

خالدبن سلطان 

سپهبد خالد بن سلطان  در کتاب خود با عنوان A WARRIOR OF DESERT  در خصوص چرایی تشکیل نیروی چهارم می نویسد :

" مساحت کشور سعودی بیشتر از2 میلیون کیلومتر مربع بود و اتکاء صرف بر نیروی زمینی برای دفاع از آن ، به هیچ عنوان عاقلانه به نظر نمی رسید ، به همین دلیل درسال 1974 طرحی رابه منظور جدایی نیروی دفاع هوایی از نیروی زمینی ارائه ودر آن خواستارشدم تا شبکه دفاع هوایی عربستان می بایست مستقل از سه نیروی دیگر وارد عمل شود و این یک مسالع ضروری و پر اهمیت است . تلاش ها برای ایجاد این استقلال نیرویی نهایتا" در سال 1983 به ثمر نشست "

علیرغم وجود تهدیدات پیش گفته ، تفکیک یگان های پدافند هوایی از نیروی زمینی و تبدیل شدن آنها به یک نیروی مستقل نزدیک به 20 سال ( اواسط دهه هشتاد میلادی )  بطول انجامید تا شاخه چهارم از ارتش عربستان ، ماموریت و مسئولیت حفاظت از فضای هوایی این کشور را با استفاده از سامانه های زمین پایه بر عهده گیرد. فرماندهی این نیرو در ابتدای امر به امیر خالد بن سلطان آل سعود ، فرزند وزیر وقت دفاع  و نیروی هوایی سپرده شد و پس از 4 سال بررسی های اولیه ، نیروی تازه متولد شده  به 5 زیرشاخه G1، G2،G3،G4و G5 تقسیم گردید و ستاد مرکزی آن برای ایجاد هماهنگی میان بخش های عملیاتی ، لجستیکی به ریاض ( پایتخت عربستان ) منتقل شد .

علاوه براین ، بدلیل تغییر تهدیدات ، بخصوص برای حفاظت از این ستاد در برابر حملات موشکی ، یک مجموعه پیشرفته در سال 2004 تاسیس و همه پرسنل و تجهیزات کنترل و فرماندهی در آن استقرار یافت . این نیرو تا ابتدای دهه نود میلادی با در اختیار داشتن 4000 پرسنل ، 33 آتشبار دفاع هوایی موشکی را در سازمان رزم خود می دید  که از این تعداد 16 آتشبار با مسلح شدن به 128 سامانه MIM-23 I-HAWK با برد 40 کیلومتر ، حفاظت از  ریاض ، راس التنوره ، ظهران ، جده و همچنین پایگاه های هوایی این کشور شامل خمیس موشیت (Khamis Mushayt) ، حفر الباطن ( Hafar al Batin) و تبوک ( Taube) و همچنین تاسیسات استراتژیک نفتی در استان های شرقی این کشور را بر عهده داشت .

هفده آتشبار باقی مانده که خط دوم پدافندی عربستان سعودی را تشکیل میداد ، 68 سامانه متحرک شاهین (Shahine) بابرد 16 کیلومتر را در برمی گرفت . این سامانه که در واقع نوع بهبود یافته و متحرک سازی شده  سیستم فرانسوی کروتال (Crotale) نصب شده برروی شاسی AMX-30SA بشمارمی رفت ، ماموریت داشت تا از میادین نفتی و سایر تاسیسات حیاتی ، بسته به موقعیت و شرایط زمانی دفاع کند ، در حالی 73 سامانه شاهین دیگر ، بعنوان سیستم های دفاع هوایی ثابت ، مورد استفاده قرار می گرفتند .

با توجه به گستره و موقعیت سرزمینی عربستان ، تمامی آتشبارهای موجود شامل  سامانه های I-HAWK و شاهین با متصل شدن به سامانه کنترل و هشدار زودهنگام هوابرد ( AWACS) ، سامانه فرماندهی و کنترل سپر صلح ( Peace Shield command and control system) را پدید آوردند . ضمن اینکه شبکه دفاع هوایی عربستان برای اجرای ماموریتهای دفاع هوایی نزدیک به سامانه های توپخانه ای خودکششی 20 م.م و 30م.م ولکان (Vulcan ) که بر روی شاسی فرانسوی AMX-30SA قرار گرفته بود ، نیز مسلح گردید .

اگر چه شبکه دفاع هوایی این کشور با در اختیار داشتن سامانه های موشکی برد بلند و توپخانه ای کوتاه برد ، قابلیت دفاع از حوزه سرزمینی خود را داشت ، اما  برای افزایش قابلیتها و ارتقاء ضریب حفاظت ، بکارگیری سیستم های دفاع هوایی موشکی کوتاهبرد ( SHORAD)  و همچنین میانبرد ( HIMAD) را نیز در دستور کار خود قرار داد . ورود این سیستم های جدید ، موجبات  تغییرات افزون تر در حوزه های پشتیبانی و آموزش شده تا شبکه دفاع هوایی این کشور  بتواند با تهدیدات موجود و خطراتی که در دهه های آینده ممکن است پدید آید ، مقابله نماید .

در حوزه لجستیک ، دفاع هوایی ارتش سلطنتی زیرساختهای مطلوبی را برای آموزش و تربیت  پرسنل وظیفه  و افسران در سطوح مختلف فراهم نموده است . ستاد این نیرو که در ریاض قرار دارد ، مسئولیت اصلی طرح ریزی و عملیاتی نمودن برنامه های تصویب شده برای شش زیرشاخه ( فرماندهی دفاع هوایی ) پادشاهی سعودی را بر عهده دارد  . از سویی دیگر ، جده  (Jeddah) خانه اصلی دانشکده  دفاع هوایی (Air Defense Forces Institute /(ADFI ، زیرساختهای تعمیر و نگهداری ، پشتیبانی فنی ، تاسیسات آموزشی پرسنل جدید الورود پدافند و در نهایت  بستر اصلی آموزشی سامانه های تسلیحاتی محسوب  می گردد .

در دانشکده دفاع هوایی عربستان ، دروس پایه برای آموزش افسران و درجه داران پدافند در دو سطح مقدماتی و پیشرفته  ارائه شده است . این دانشکده که مطابق با الگوی آکادمی های معتبر نظامی در ایالات متحده  ایجاد شده ، برای افسران دفاع هوایی ، یک دوره 3 ساله را در نظر گرفته که به فارغ التحصیلان ، مدرک معادل لیسانس در حوزه مطالعات نظامی اعطاء می نماید .

به اعتقاد کارشناسان نظامی ، مرکز پشتیبانی و تعمیر و نگهداری مستقر در جده ، یکی از تاسیسات پیشرفته  این نیرو بشمارمی آید که تمامی امور مربوط به  به روز نگاه داشتن شبکه دفاع هوایی عربستان را برعهده دارد . این مرکز به سه بخش تاسیسات (آمادگاه )  سامانه های موشکی ، آمادگاه یکپارچه سازی و در نهایت آمادگاه  پشتیبانی فنی تقسیم می گردد. در این میان ، آمادگاه  پشتیبانی فنی این نیرو ، مجموعه ای از تاسیسات چند میلیون دلاری است که ماموریت و وظیفه نگهداری از ذخیره موشکهای دفاع هوایی را بر عهده داشته  ، بدون آنکه نیازبه ارسال آنها به کشور سازنده ( ایالات متحده )  باشد ، که این خود صرفه جویی قابل توجهی را فراهم مینماید . دومین مجموعه (تاسیسات-آمادگاه سامانه های موشکی /TRMF/ Theater Readiness Missile Facility )  نیز ترکیبی از  زاغه های ذخیره سازی مهمات موشکی و طیف متنوعی از مهمات استاندارد مورد استفاده پدافند هوایی بشمارمی رود که در نقاط مختلف این کشور برای کاربردهای مشخص ، ایجاد گردیده است ، در حالی که آمادگاه  یکپارچه سازی نیز بطور همزمان  مسئولیت بررسی نهایی آمادگی سامانه های تسلیحاتی ، یکپارچه  سازی و درنهایت ارتقاء گردان های دفاع هوایی ، قبل از استقرار در محل تعیین شده را بر عهده دارد .

تمامی این مجموعه ها نیز توسط مرکز پشتیبانی فنی پدافند هوایی که به شکل مستقیم با شبکه فرماندهی و کنترل این نیرو مرتبط است ، حمایت می گردد . به گفته تحلیلگران نظامی ، هدف اصلی از ایجاد چنین ساختاری ، ادغام کلیه سامانه های در دسترسی در یک مرکز فرماندهی و اطلاعات ( CIC / command and information center ) است .

با این وصف ، چندگانگی فرهنگی میان پرسنل بومی  و مشاوران نظامی خارجی در نیروی پدافند هوایی سعودی ، موجبات پدید آمدن شکافهایی شد که این امر با اعزام  اولین دسته از پرسنل ارتش این کشور به دانشکده دفاع هوایی توپخانه ای سنت بار بارا(air defense and artillery fraternal organization ) به منظور بهبود درک شیوه های خدمات- محور به تقریب برطرف گردید .

با توجه به این امر ، نقش مشاوران دفاع هوایی در اجرای صحیح ماموریتهای محوله به این نیرو از اهمیت بسیارزیادی برخوردار می بود . نمونه بارز این تلاش مشترک میان شبکه دفاع هوایی عربستان سعودی و ناظران نظامی خارجی را می توان در  برنامه ریزی ، هماهنگی و تکمیل پروژه فروش سیستم دفاع هوایی FIM-92 STINGER مشاهده نمود ، چرا که برای خرید این سامانه تسلیحاتی ، می بایست یک فرهنگ پشتیبانی مشترک میان  نیروی دریایی سلطنتی ،ستاد فرماندهی  شبکه دفاع هوایی سلطنتی ، وزارت دفاع و نیروی هوایی ایجاد می گردید . اهمیت این تلاش پس از واقعه 11 سپتامبر 2001 مشخص شد ، چرا که  این اطمینان بوجود آمد که هیچکدام از موشکهای استینگر فروخته شده در اختیار شبه نظامیان مسلح قرار نگرفته است .

از سویی دیگر ، اجرای برنامه های آموزشی ضمن خدمت  از سوی ستاد پدافند هوایی برای افسران این نیرو از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است . بخش عمده ای از افسران پدافند هوایی سعودی به چند زبان مسلط بوده  ، چرا که  بخش عمده ای ازآنها  در دانشکده های نظامی ایالات متحده  آموزش دیده بودند ، هر چند پس از 11 سپتامبر 2001 ، روند اعزام دانشجو با افت بسیار زیادی مواجه شد .

پی نوشت : 

1- ادامه دارد ...........

2-منابع در انتهای مقاله درج خواهد شد .

3- تشکر فراوان از سه دوست عزیز جناب @bds110@ ،  mehran55@ ، warrior بابت راهنمایی های گسترده 

4- استفاده از مطالب برگردان شده به پارسی در انجمن میلیتاری ، براساس قاعده " رعایت اخلاق علمی " منوط به  ذکر دقیق  منبع است . امیدواریم مدعیان رعایت اخلاق ( بخصوص رسانه های مدعی ارزشمداری )  بدون احساس شرمندگی از رفرنس قرار گرفتن بزرگترین مرجع مباحث نظامی در ایران ، از مطالب استفاده نمایند . 

برگردان به پارسی ، اختصاصی برای بزرگترین مرجع مباحث نظامی در ایران  ( MILITARY.IR) 

                                                                                                                                                                                 مترجم : MR9

پیشگفتار

این تاپیک جهت بررسی و طرح ایده های مختلف در زمینه تهاجم موشکی کروز و پاسخ پدافند بصورت ارزان و گسترده ایجاد گشته است.

سایر سناریو ها نظیر حملات موشک های بالستیک، و یا بمب های دورایستا(گلاید، بدون موتور)، همچنین موشک های هایپرسونیک موضوع این تاپیک نیست.

طرح حمله:

در دسترس بودن سامانه های موشکی کروز در خدمت بسیاری از ارتشهای منطقه و استفاده گسترده از این سامانه ها در منطقه خاورمیانه، لزوم دارا بودن یک سامانه مقاومت پدافندی موثر را گوشزد میکند، اما چنین سامانه ای با چه وضعیتی روبروست و چگونه باید پاسخ بدهد؟

فرض کنیم، در تهاجم یک روزه 8 ساعته، با هدف گشایش مسیر پدافند و بدست گرفتن آسمان ایران، ائتلاف مهاجم، اقدام به اجرای تهاجمی با مشخصات ذیل بنماید:

- 4000 موشک کروز، در برد های مختلف، بدون خطا(فرض میشود، این تعداد موشکی هست که به هدف خواهد رسید)

- اهداف عمقی و مرزی

- شانس اصابت موشک های پدافندی در صورت رهگیری 75 درصد.

مشاهده میکنید که با شلیک 4000 موشک پدافندی، تنها قادر به انهدام 3000 موشک کروز مهاجم خواهیم بود، و این به معنای اصابت دست کم 1000 موشک به هدف و مشغولیت 8 ساعته پدافند بر روی تعداد بسیار زیادی هدف خواهیم بود. با توجه به تصویر فوق این رقم حتی بیش از موشک هایی ست که در سال 2003 به عراق شلیک شده است. 

آیا چنین حمله ای از نظر هزینه ای و لجستیک برای ائتلاف مهاجم دشوار خواهد بود؟

- قیمت هر موشک تاماهاوک کلاس 4 که از آخرین و بیشترین حجم امکانات مسیریابی بهره میجوید، 1.87 میلیون دلار با نرخ شناور 2017 محاسبه شده است، بنابراین 4000 موشک حداکثر 8 میلیارد دلار هزینه خواهد داشت و این رقم حتی اگر به 10 یا 20 میلیارد دلار نیز برسد، با توجه بودجه نظامی کشورهایی مانند آمریکا و اعراب منطقه، همچنین تامین هزینه در چند سال مالی، رقمی دور از ذهن و دست نیافتنی نیست. هم اکنون نیز فقط دو کشور عربستان و امارات در حدود 1200 موشک کروز در اختیار دارند. اگر به دو کشور، سایرین چون ایالات متحده، فرانسه، انگلستان و ... اضافه شوند، مقدار 4000 موشک رقم کاملا دست یافتنی خواهد بود.

- از نظر لجستیک نیز، با توجه به تعداد بسیار پایگاه های اجاره ای و تسخیری دشمن در منطقه، و گستردگی پهنه جغرافیایی مرزهای کشورمان، استقرار چنین موشک هایی فقط به ناوها محدود نمیشود، و تمامی پایگاه های زمینی میتوانند به عنوان محل پرتاب استفاده شوند، و میتوان این فرض را گرفت که طی سالهای اخیر این انبار سازی موشک های کروز صورت گرفته باشد و به زمان حمله موکول نگردیده است.

هزینه مقابله؟

- دفع موثر 4000 موشک بالستیک برای پدافند به تنهایی بسیار دشوار به نظر میرسد، و طبیعی ست که برای این منظور نمیتوان صرفا بر پدافند موشکی متکی بود. اگر خطای 0.75  برای پدافند را بپذیریم، به رقمی در حدود 5400 موشک پدافندی،مقدار بسیاری تجهیزات کشف و شناسایی و مقدار بالایی شانس نیاز است. فلذا عقلانه است که پایگاه ها و محل های شلیک دشمن پیش از اقدام یا در همان دقایق اولیه حمله شود (که این موضوع بحث این تاپیک نیست).

- اخلال gps و حتی انهدام ماهواره های هدایت کننده نیز با توجه به تجهیزات مدرن ترکام و وجود عوارض طبیعی بسیار در ایران مزیتی در حدود بالابرد چند درصد خطا به سامانه های کروز وارد میکند. این میزان خطا را بدلیل عدم وجود اطلاعات کافی از کیفیت و دقت سامانه های مهاجم همچنین بروز پیشرفت های آینده باید فاکتور گرفت و به تنها به برخورد سخت پدافند متکی بود.

با توجه به موارد فوق یک مجتمع پاسخ برای مقابله طراحی کنید، به نحوی که قادر باشد:

- 100 درصد موج اول حمله که علیه پدافند و تجهیزات راداری ثابت است را از کار بی اندازد

- 80 درصد کل موشک ها در موج های بعدی را منهدم کند

- بعد از 8 ساعت تهاجم سنگین همزمان با انواع اخلال با دست خالی مواجه نشود.

- اقدام سخت یا hard kill باشد.

- این پاسخ در سامانه خلاصه شود. اقدامات غیر عامل نظیر استتار، تعدد و اخلال نادیده گرفته شود.

- موج اول 800 موشک

- موج دوم 1200 موشک

- موج سوم 600 موشک

- موج چهارم 1400 موشک

- هر موج حمله 2 ساعت.

- از همه مهمتر، سیستم بسیار ارزان و موثر باشد.

دارایی کنونی پدافند موشکی ایران:

با تشکر، از حضورتون در بحث

مقابله با سلاح های لیزری

بخش اول ..

در زمانی که در آن قرار داریم سلاح های لیزری آرام آرام پای خود را به میدان های نبرد باز می کنند .. پس بهتر هست ما هم آرام آرام روش های مقابله با این سلاح را در دستور کار قرار دهیم 

طرز کار سلاح های لیزری :

سلاح های لیزری با تاباندن اشعه ی لیزر به بدنه ی پهپاد ها باعث ذوب شدن ، سوختن و دفرمه شدن بخشی از قسمت های بدنه می شوند که در نهایت موجب سقوط آنها میشود

در موشک های کروز و بالستیک تاباندن لیزر میتواند موجب حرارت دیدن قسمت سوخت یا کلاهک و در نهایت انفجار آن شود

سلاح لیزری با از کار انداختن و  کور کردن  سیکر های الکترواپتیک موشک ، موجب از کار افتادن ان میشوند

در آینده سلاح های لیزری می توانند باعث ایجاد شکاف و برش در انواع تجهیزات مانند هواپیما ها و موشک ها و .. شوند که البته راه دراز ی در پیش دارند

مزایا ی به کارگیری از سلاح های لیزری :

• مهمترین امتیاز سلاح‌های لیزری صرفهٔ اقتصادی قابل توجه آنهاست. هزینه هر شلیک یک سلاح لیزری فقط هزینه انرژی است که از طریق سوخت شیمیایی یا الکتریسیته به دست می‌آید. در بسیاری از سلاح‌های لیزری هزینه هر شلیک از یک دلار کمتر است در حالیکه گلوله‌ها یا موشک‌هایی با قدرت تخریبی برابر هزاران دلار قیمت دارند که باید هزینه‌های حمل‌ونقل و نگهداری را نیز به آن‌ها افزود.
• سلاح‌های لیزری قسمت‌های مکانیکی کمی دارند و به سرعت تغذیه یا شارژ می‌شوند و هزینه‌های مربوط به استفاده، تعمیر و نگهداری آن‌ها حتی از مهمات سلاح‌های متعارف نیز کمتر است.
• اشعه لیزر باسرعت نور حرکت می‌کند در نتیجه نیازی به محاسبه جابجایی هدف نیست و فرار کردن از آن برای مدافع غیرممکن است. این ویژگی لیزر را گزینه‌ای عالی برای درگیری با اهداف بسیار سریع همچون موشک‌ها و راکت، گلوله‌های توپ و خمپاره می‌سازد.
• تأثیر جاذبه زمین بر روی نور بسیار اندک و تأثیر عوامل محیطی دیگر مثل باد نیز معمولاً قابل چشم‌پوشی است به همین جهت در اغلب موارد نیازی به محاسبه تغییر جهت پرتو لیزر بر اثر جاذبه زمین یا باد نیست.
• شیوهٔ تمرکز اشعه لیزر را می‌توان به دلخواه تغییر داد تا منطقهٔ مورد تخریب آن کوچک یا بزرگ باشد. این امکان در مورد سلاح‌های انفجاری وجود ندارد.
• سلاح لیزری با داشتن یک منبع انرژی کافی میزان نامحدودی مهمات در اختیار دارد در حالیکه هر سلاح متعارف قابلیت حمل میزان محدودی مهمات را دارد.
•  نیروی لگد ناشی از لیزر تقریباً صفر است چون نسبت حرکت به انرژی نور بسیار اندک (دقیقاً ۱/c) است.
• لیزر هیچ صدا یا نوری در محل شلیک تولید نمی‌کند که توسط انسان قابل تشخیص باشد در نتیجه از این طریق نمی‌توان موقعیت سلاح لیزری را پیدا کرد.

معایب سلاح های لیزری :

• سلاح‌های لیزری معمولاً اندازه بزرگی دارند که قابلیت جابجایی آن‌ها را بسیار کاهش می‌دهد. با توجه به روش‌های موجود برای ذخیره‌سازی، هدایت، تبدیل انرژی امکان ساخت سلاح لیزری مرگبار  قابل حمل توسط نفر وجود ندارد.
• سلاح‌های لیزری موجود میزان زیادی از انرژی را به صورت گرما تلف می‌کنند و به همین جهت به تجهیزات خنک‌کننده بزرگی نیاز دارند تا از داغ شدن آن‌ها جلوگیری کند. این مشکل در حالتهایی که سلاح لیزری در یک موقعیت ثابت دفاعی نصب شده یا بر روی یک کشتی بزرگ قرار دارد کاهش می‌یابد.
• اشعه لیزر وقتی در هوا حرکت می‌کند توسط باران، برف، گردوخاک، دود و مه جذب شده یا پخش می‌شود در حالیکه یک گلوله به راحتی از این موانع گذر می‌کند.
• نور فقط در خط مستقیم حرکت می‌کند در نتیجه نمی‌توان از اشعه لیزر در خط سیر کمانی و به شیوه آتش غیر مستقیم توپخانه‌ای استفاده کرد. درحالیکه توپ‌ها و خمپاره‌ها می‌توانند اهدافی را که پشت یک ساختمان یا یک تپه پنهان شده‌اند را نیز هدف قرار دهند. یکی از راهکارهای جایگزین استفادهٔ هوابرد از لیزر یا بازتابنده‌های لیزر یا نصب آن بر روی سکوهای شلیک فضایی است.
• اثرات زیانبار پرتو لیزر برای چشم انسان یک نگرانی مهم است. البته برخی از لیزرهای شیمایی در طول موج‌های ایمن بری چشم انسان کار می‌کنند اما تمام لیزرهای حالت جامد با توان بالا به راحتی انسان را نابینا می‌کنند. در نتیجه این لیزرها ممکن است هنگام مأموریت به نیروهای خودی یا غیرنظامیان حاضر در صحنه نبرد آسیب جدی وارد کنند.

برای مطالعه ی بیشتر

https://fa.wikipedia.org/wiki/سلاح_لیزری

البته باید این نکته را درنظر گرفت که یکی از محدودیت های جدی در صنعت نظامی باتری ها هستند

به گفته فیزیک دان میچیو کاکو در سال 2011 یک کیلو سوخت بنزین میتواند به اندازه ی یک باتری 40 کیلویی انرژی تولید کند ..

اما در صورتی که باتری هایی با جریان دهی بالا و مدت زمان استفاده ی طولانی تر ساخته شود طبیعتا پیامد های زیادی در این صنعت به همراه خواهد داشت  مثل بکار گیری از سلاح های لیزری در پهپاد های کوچک

و حتی ساخت پهپاد های انتحاری قاره پیما به ابعاد کوچک و ...

در حال حاضر یکی از قدرتمند ترین  لیزر هایی  که برای مصارف نظامی توسعه داده میشود ، نمونه 500 کیلو واتی و اثبات گر فناوری شرکت آلمانی راین متال هست و نمونه های جدید تر با قدرت های بیشتر در آینده

پای خود را به میدان نبرد باز می کنند حتی بر علیه اهداف زرهی ! .. نمونه های هواپایه ی سلاح های لیزری که بر روی پهپاد ها نصب هستند می توانند کابوس جدی برای پایان دادن به موشک های بالستیک و کروز  های فعلی در آینده باشند

البته این را هم اضافه می کنیم که در صورت ایجاد تغییر و تحول در زمینه ی موشک های بالستیک تاریخ آنها به سر نخواهد رسید و می توانند هم گام با سلاح های لیزری خود را ارتقا داده و شیوه های نوینی برای مقابله استفاده کنند

روش های مقابله با سلاح های لیزری :

با توجه به اینکه اکنون در ابتدای راه به کارگیری این سلاح ها هستیم و این سلاح ها اکثرن زمین پایه هستند و از قدرت و برد خیلی زیادی بر خوردار نیستند میتوان به موارد زیر اشاره کرد

1 - افزایش سرعت موشک ها - بهره گیری از سلاح های هایپرسونیک

2 -  شلیک چند موشک به یک هدف در زمان یکسان

3 - استفاده از شرایط آب و هوایی مانند برف و باران یا مه  برای مقابله با این سامانه ها

4 - عایق بندی قسمت های حساس به حرارت مثل کلاهک موشک ها 

5 - رادار گریزی بیشتر موشک ها و پهپاد ها

اما این روش ها برای سلاح های لیزری نچندان قدرتمند میتواند کار ساز باشد و برای مقابله با سلاح های قدرت مند تر احتمالن باید به روش های دیگری روی آورد که در حد خودم به آنها اشاره می کنم

استفاده از روش عایق کاری موشک در برابر حرارت ناشی از لیزر

طبیعتا علم  نانو در آینده آلیاژ های مقاوم تر در برابر حرارت را وارد صنعت نظامی می کند اما در زمان فعلی  بنده برخی راهکار ها را اشاره می کنم ....

استفاده از عایق حرارتی چند بار مصرف LI-900  :

عایق بیشتر شاتل‌ها فضایی از نوع کاشی سرامیک LI-900 است که از شن و ماسه کوارتز خالص تشکیل شده‌است. عایق حرارتی از نفوذ حرارت به قسمت‌های زیرین پوسته آلومینیوم جلوگیری می‌کند.

این کاشی‌های سرامیکی را هنگامی که بسیار گرم (مذاب) هستند می‌توان به هم متصل کرد. دانشمندان چگونگی واکنش شیمیایی و ارتباط بین کاشی و مولکول‌ها اکسیژن را مطالعه کرده‌اند و

از این مطالعات برای بهبود عملکرد عایق‌های حرارتی و فراصوتی بهره گرفته شده‌است.

کاشی‌ها سرامیکی در حقیقت به شاتل فضایی بسته نشده‌اند ولی به بدنه آن چسبیده‌اند زیرا این کاشی‌ها شکننده نمی‌توانند با سطح زیرین شاتل فضایی انعطاف‌پذیری نشان دهند.

این کاشی‌ها با چسب سیلیکون به بدنه شاتل متصل می‌شوند بنابراین کاشی از ساختار مدارگرد شاتل و تغییر شکل ان جدااست.

با استفاده از سرامیک های مقاوم تر در برابر حرارت که توانایی تحمل فشار های ناشی از حرکت موشک در جو را داشته باشد میتوان  اثر سلاح های لیزری را کاهش داد

بدین صورت که سلاح لیزری برای مقابله با موشک بالستیک مجهز به سپر حرارتی به آن شلیک می کند منتها سپر حرارتی ، حرارت وارد شده به بنده ی موشک را کاهش داده و برای موشک زمان بیشتری میخرد تا خودرا به هدفش برساند .

برای مطالعه ی بیشتر

https://fa.wikipedia.org/wiki/عایق_حرارتی_شاتل_فضایی

استفاده از پوشش انعکاسی :

در دستگاه های برش کاری لیزری از وسیله ای به نام آینه لیزری  laser mirror  استفاده می شود

برای جهت دادن به نور لیزر نمی توان از آینده معمولی استفاده کرد چون در اثر حرارت زیاد یا ذوب میشوند یا میشکنند

بنابراین برای ساختن آینه ی لیزری از موادی مانند ژرمانیوم – گالیوم – آرسناید- سولفید روی-  طلا و هالوژن ها می توان استفاده کرد.

آینه های فلزی مقاومت بالایی در برابر رطوبت دارند ولی میزان تلفات پرتو در این آینه به مقدار کمی بیشتر از میزان سیلیکونی است و پس از برخورد پرتو با آینه ، قسمتی از آن صرف گرم شدن آینه می شود.

آین آینه ها اگر با آلیاژ های مقاوم تر در برابر فشار های آئرودینامیکی ساخته شوند می توانند در صورت برخورد لیزر با بدنه ی موشک آنرا انعکاس دهند

حتی می توان برای این آینه ها سیستم خنک کننده در موشک و پهپاد تعبیه کرد تا بتوانند خود را از زیر تابش لیزر نجات دهند و به محیط امن بروند ..

نویسنده : بیسکیویت - میلیتاری

ادامه دارد ...

در پایان از دوستان تقاضا دارم در صورت داشتن ایده به کامل شدن این تاپیک کمک کنند و طرح های ارائه شده را نقد و بررسی کنند

شاید خروجی این بحث ها به کیفیت تولیدات سلاح های داخل کمک کند .. باتشکر

موشک Boeing CIM-10 Bomarc ( که پیش از سپتامبر 1962 با نام IM-99 Weapon System خوانده می شد )، یک موشک سوپر سونیک برد بلند زمین به هوا بود که در جریان جنگ سرد برای دفاع هوایی آمریکای شمالی بکار گرفته می شد .  علاوه بر آنکه این موشک نخستین موشک عملیاتی برد بلند زمین به هوا بود ، همچنین تنها موشک پدافندی بود که توسط نیروی هوایی ایلات متحده آمریکا بکار گرفته شد .

این موشک بصورت افقی در پناهگاههایی با سقف متحرک نگهداری می شد و پس از قرار گرفتن به حالت عمودی شلیک میشد تا به کمک پیشران های راکتی به ارتفاعات بالا برسد . پس از این مرحله مسیر حرکت آن به حالت افقی تغییر می کرد تا با استفاده از موتور های رمجت خود و با سرعت 2.5 ماخ پرواز کروز خود را آغاز نماید . این مسیر حرکت خاص ، به موشک اجازه می داد تا تا به بردی بیش از 400 کیلومتر برسد . کنترل زمینی موشک ، هدایت اکثر مسیر پروازی آن را به عهده داشت ، پس از رسیدن موشک به منطقه مورد نظر ،  دستور شیرجه به سمت هدف به آن داده می شد و جستجوگر راداری آن برای فاز نهایی ( ترمینال ) فعال می گشت . یک فیوز راداری مجاورتی سرجنگی هسته ای W40 یا نمونه ی بزرگ متعارف آن را منفجر می نمود .

نیروی هوایی ایالات متحده در طرح ریزیهای اولیه تصمیم به ساخت و بکارگیری 52 سایت موشکی برای پوشش شهرها و تأسیسات مهم آمریکا را داشت اما در همان زمان ، ارتش ایلات متحده به عنوان یک رقیب ، توسعه و بکارگیری سیستم مورد نظر خود را دنبال می نمود و این دو سرویس نظامی در مطبوعات و دوایر سیاسی مبارزه ی سخت و جدی را با یکدیگر دنبال می نمودند. توسعه این سیستم بطول انجامید اما زمانی که  در اواخر دهه 1950 این سیستم آماده استقرار شده بود ، تهدیدات هسته ای از بمب افکن های سرنشین دار به موشک های قاره پیما تغییر سو داد . در این زمان ارتش با موفقیت سیستم نایک هرکولس را بکار گرفت که قادر بود تمامی نیازهای دهه 60 میلادی را پاسخگو باشد.

همچنان که آزمایشها ادامه داشت ، نیروی هوایی طرح خود را به 16 سایت موشکی تقلیل داد و پس از آن نیز دوباره به 8 سایت موشکی بعلاوه دو سایت جداگانه در کانادا کاهش داد . در سال 1959 اولین سایت در ایلات متحده فعالیت خود را شروع کرد منتهی از نظر عملیاتی تنها یک موشک در این سایت آماده استفاده بود. ورود به خدمت تمامی موشک ها ، سالها به طول می انجامید و تا آن زمان کارایی سیستم از بین می رفت . فرآیند کنارگذاری سیستم از سال 1969 شروع شد و سرانجام در سال 1972 تمامی سایتهای Bomarc عیر فعال شدند . بعضی از موشکها به عنوان پرنده های هدف بکار گرفته شدند و امروزه تعداد انگشت شماری از آنها باقیمانده است .

طراحی و توسعه

در سال 1946 شرکت بوئینگ در اجرای پروژه MX-606 نیروی هوایی ارتش ایلات متحده آمریکا مطالعات خود در خصوص موشکهای هدایت شونده زمین به هوا را آغاز نمود . این شرکت تا سال 1950 بیش از 100 موشک با پیکربندی های مختلف را آزمایش کرد که تمام این موشکها با نماد XSAM-A-1 GAPA شناخته می شدند. از آنجا که این تست ها بسیار امید بخش بودند ، در سال 1949 نیروی هوایی تحت پروژه MX-1599 و برای طراحی و توسعه یک موشک رهگیر بدون خلبان قراردادی با شرکت بوئینگ منعقد کرد. ( در آن زمان نیروی هوایی آمریکا از اصطلاح {موشک} رهگیر بدون خلبان برای موشکهای هدایت شونده ی پدافندی استفاده می نمود. ) موشک MX-1599 می بایست یک موشک زمین به هوای برد بلند ، با موتور رمجت و مسلح به کلاهک هسته ای می بود تا بتواند از آمریکای شمالی در برابر بمب افکن های ارتفاع بالا دفاع نماید . مدت کمی پس از انعقاد قرارداد ، مرکز تحقیق و توسعه ی علوم فضایی میشیگان ( Michigan Aerospace Research Center (MARC) ) به پروژه ملحق شد و به همین دلیل موشک با نام جدید Bomarc ( Boeing and MARC )  نامگذاری گردید .در سال 1951 نیروی هوایی برای تأکید بر نوع نگاه خود مبنی بر اینکه موشک چیزی جز یک هواپیمای بدون سرنشین نیست ، تصمیم گرفت تا نمادهای هواپیما ها را به پروزه های موشکی خود اطلاق نماید و به همین دلیل به نام موشک های پدافندی حرف F ( ابتدای کلمه ی Fighter ) افزوده شد وبه همین خاطر نام موشک از  Bomarc به  F-99 تغییر یافت .

از سپتامبر 1952 پروازهای آزمایشی حامل موشک XF-99 آغاز شد و تا سال 1955 ادامه یافت . این تستها تنها شامل بوستر سوخت مایع موشک بود تا شتاب لازم جهت رسیدن به سرعت اشتعال موتورهای رمجت تأمین شود . در فبریه 1955 آزمایشات حامل رانش موشک XF-99A آغاز شد . در این آزمایشات عملکرد موتور رمجت مورد بررسی قرار گرفت اما همچنان هیچ خبری از سیستم هدایت و سر جنگی نبود. نماد YF-99A برای تست حاملهای  عملیاتی رزرو شده بود. در آگوست 1955 نیروی هوایی رویه ی اطلاق نمادهای هواپیماها به موشکها را کنار گذاشت و به همین دلیل نامهای XF-99A و YF-99A به XIM-99A و YIM-99A تغییر یافت . در اصل نیروی هوایی نماد IM-69 را برای موشک در نظر داشت اما ( احتمالا به درخواست بوئینگ جهت اختصاص عدد 99 ) این نماد در اکتبر 1955 به IM-99 تغییر یافت . سر انجام در اکتبر 1957 اولین نمونه ی پیش ساخته ی ارائه کننده ی محصول YIM-99A با استفاده از کامل از سیستم هدایت به پرواز درآمد و موفق شد در پرواز خود به موقیعت ( مکانی ) نابودی هدف برسد . در اواخر 1957 بوئینگ قرارداد تولید موشک رهگیر IM-99A Bomarc A را بدست آورد و نهایتا در سپتامبر 1959 اولین اسکادران IM-99A آماده ی فعالیت شد .

موشک IM-99A برد عملیاتی 320 کیلومتری داشت و برای پرواز کروز با سرعت 2.5 تا 2.8 ماخ در ارتفاع 18000 متری طراحی شده بود . این موشک 14.2 متر درازا و 7 تن وزن داشت. این موشک می توانست به یک سرجنگی متعارف 450 کلیوگرمی ( 1000 پوند ) یا سرجنگی هسته ای W40 با قدرت 7 تا 10 کیلوتن مسلح شود . پیشران راکتی سوخت مایع آن ، موشک را به سرعت 2 ماخ می رساند و در این زمان موتورهای رمجت RJ43-MA-3 که با گازوئیل 80 اکتان تغذیه می شدند بکار می افتادند و نیروی لازم برای پیمایش  بقیه ی مسیر موشک را فراهم می کردند . این موتور رمجت در پهپادهای لاکهید X-7 ، لاکهید AQM-60 Kingfisher و D-21 بکار گرفته شده بود.

موشکهای عملیاتی IM-99A بصورت افقی و در پناهگاههایی نیمه سخت با نام کافین نگهداری می شدند . پس از دریافت فرمان پرتاب ، سقف پناهگاه به طرفین باز می شد و موشک به حالت عمودی قرار می گرفت .پس از آنکه موشک با سوخت مایع مورد نیاز جهت پیشران پر می شد ، پرواز موشک با شروع به کار پیشران Aerojet General LR59-AJ-13 اغاز می گردید . پس از رسیدن به سرعت لازم موتورهای رمجت فعال شده و در ارتفاع 20000 متری موشک را به سرعت کروز 2.8 ماخ می رساندند .

هنگامی که موشک به 16 کیلومتری هدف می رسید ، رادار Westinghouse AN/DPN-34 موشک ، آنرا تا رسیدن به هدف هدایت و کنترل می نمود . حداکثر برد موشک 400 کیلومتر بود و با یک سرجنگی شدیدالانفجار متعارف یا یک سرجنگی هسته ای W-40 با قدرت 10 کیلوتن مسلح بود .

هدایت موشک Bomarc با استفاده از سیستم یکپارچه SAGE ( Semi-Automatic Ground Environment ) صورت می پذیرفت .SAGE یک سیستم خودکار شناسایی ، رهگیری و انهادام هواپیماهای بمب افکن دشمن بود. با استفاده از این سیستم توانایی پرتاب از راه دور موشک های Bomarc که در پایگاههای ثابت و در پناهگاهها آماده ی پرتاب مستقر بودند برای NORAD فراهم می شد. در بهترین وضعیت پروژه 14 سایت در ایلات متحده و 2 سایت در کانادا آماده ی انجام وظیفه بودند .

پیشران سوخت مایع Bomarc A راه حل خوب و مناسبی نبود. پیش از پرتاب ، 2 دقیقه زمان لازم بود تا این پیشران سوختگیری کند و این مدت زمان برای یک رهگیر پر سرعت زمان درازی بود . همپنین بکارگیری و استفاده از سوخت هایپرگلیک ( ترکیب هیدرازین و اسید نیتریک) بسیار خطرناک و پر دردسر بود و چندین سانحه جدی نشت بوجود آمد .

زمانی که در نیمه های دهه ی 50 میلادی راکتهای پر قدرت سوخت جامد پا به عرصه ی ظهور گذاشتند ، نیروی هوایی کار تحقیق و توسعه ی گونه ی جدید Bomarc با استفده از سوخت جامد و با نام IM-99B یا Bomarc B را آغاز نمود. این موشک از پیشران Thiokol XM51 و نمونه ی بهبود یافته ی موتور رمجت با نام RJ43-MA-7 استفاده می کرد.  بعدها موتور رمجت به نمونه ی RJ43-MA-11 ارتقا یافت . اولین موشک IM-99B در می 1959 به پرواز در آمد اما مشکلات سیستم رانش جدید نخستین پرواز کاملا موفق موشک را به تأخیر انداخت.

در جولای 1960 موشک توانست یک پهپاد سوپرسونیک KD2U-1/MQM-15A Regulus II را موفقیت هدف قرار دهد. از آنجا که پیشران جدید جای کمتری می گرفت و امکان حمل سوخت بیشتری برای موتورهای رمجت فراهم می شد ، برد موشک به 700 کیلومتر افزایش یافت . همچنین سیستم هدایت آشیانه ی فاز تریمنال موشک نیز با استفاده  از نخستین رادار پالس داپلر دنیا یعنی Westinghouse AN/DPN-53 ارتقا یافت . تمامی موشک های IM-99B با سرجنگی هسته ای W-40 مسلح شدند . در ژوئن 1961  نخستین اسکادران IM-99B عملیاتی شد و Bomarc B بسرعت جایگزین موشکهای Bomarc A شد.  در تاریخ 23 مارس 1961 یک موشک Bomarc B توانست در ارتفاع 30000 متری با موفقیت موشک کروز Regulus II را منهدم کند و عنوان بالاترین ارتفاع انهدام هدف در دنیا تا آن تاریخ را از آن خود کند .

بین سالهای 1957 تا 1964 ، شرکت بوئینگ 269 موشک CIM-10A  و 301 موشک CIM-10B تولید کرد .

( بهترین برآورد از قیمتی که پیدا کردم نشان می داد هر موشک با سر جنگی هسته ای W-40 حدود 10.5 میلیون دلار آب می خورد  )

ویدئو ها :

https://www.aparat.com/v/w59l0
2:failure
https://www.aparat.com/v/Kc5E9
3:bomarc b
https://www.aparat.com/v/wVuZz
4:دقت
https://www.aparat.com/v/3Mr0S

با تشکر ویژه از جناب remo برای آپلود ویدئو ها در آپارات

(نمی دونم چرا افزونه ویدئو درست کار نکرد ، مجبور شدم لینک بگذارم !)

بررسی به روز رسانی های گوناگون در سامانه های مختلف پدافندهوایی

امروزه تعداد محدودی از کشورهای جهان به دلایل اقتصادی توانایی صرف هزینه های هنگفت در زمینه استفاده از تجهیزات نظامی و ارتقا توان دفاعی خود دارند .سیستم های موشکی پدافند هوایی بخشی از تجهیزاتی است که  بیشترین هزینه درخرید و بکارگیری انها صرف میشود و بسیاری از کشورها به دلایل عضویت در پیمان های نظامی و یا پایین بودن سطح تهدیدات موجود بر علیه انها سعی بر ارتقا و بروزسانی دارایی های موجود خود دارند.علاوه بر صرفه جویی در پرداخت هزینه های گزاف به دلیل اشنا بودن خدمه با کارکرد سامانه و اموزش قبلی  و همچنین موجود بودن زیرساخت های نگه داری بخش بزرگی از هزینه ها نظامی انها کاهش می یابد. در این تاپیک سعی به بررسی به روز رسانی های انجام گرفته در سامانه های مختلف پدافند هوایی میشود و اولین سامانه بررسی شده هم سام-6 میباشد.

سامانه SA-6 Gainful

سامانه پدافند هوایی ۲کا۱۲ کیوب یا  SA-6 Gainful  را باید یکی از تجهیزات نظامی شوروی دانست که در سطح بسیاری وسیعی تولید و توسط کشورهای مختلف جهان به خدمت گرفته شد.این سامانه یا عملکرد درخشان خود در نبرد یوم کیپور میان اعراب و اسرائیل لقب "سه وجب تا مرگ " را از طرف خلبانان اسرائیلی دریافت کرد این سامانه به صورت گسترده توسط کشورهای عضو پیمان ورشو و کشروهای خارورمیانه ای و هند به خدمت گرفته شد.

عراق

شاید یکی از جالبترین غنیمت هایی که پس از جنگ سال 2003 در عراق به دست نیروهای ائتلاف افتاد یک موشک  3M9 سامانه سام-6 بود که یک سیکر  موشک هوا-هوا حرارتی ار-60 Aphid  ساخت شوروی جایگزین سیکر معمول موشک شده بود.علت این کار هم کاملا  مشخص بود موشک سام-6 از هدایت CW یا همان هدایت نیمه فعال برای رسیدن به هدف استفاده میکند که همین امر ایجاد اخلال توسط جمینگ دشمن را فراهم میکند علاوه بر این چون هشدار دهنده موجود در هواپیما هدف با دریافت دستورهای uplink موشک دست به اقدامات متقابل میزند( البته اثر حرارتی موشک برای یک جنگنده مدرن قابل دریافت است) استفاده از این سیکر حراراتی عملا باعث گمراهی هدف از نزدیک شدن موشک به سمت خودش میشودو فرصت فرار و فریب را  از هدف میگیرد.البته از نتیجه نهایی این ارتقا توسط عراق در جنگ اطلاعی در دسترس نیست.البته در برخی از منابع از تلاش مهندسین عراق در جایگزینی سیکر Komar M  OGS-75 ساخت اوکراین که از توانایی هایی برابر با سیکر موشک امریکایی AIM-9L  Sidewinder  برروی موشک سام-6 خبر میدادند که البته هیچگاه تصویری از ان منتشر نشد.

رومانی

در  این کشور هم مانند عراق مهندسین این سامانه را برای انجام یک ارتقا انتخاب کردند البته مهندسین در رومانی به دنبال پیدا کردن شریکی برای انجام این کار بودند در این پروژه نصب سه موشک برروی لانچر اصلی سامانه سام-6 پیگیری شد در تصویر نصب سه موشک ESSM و Spyder–MR  , 3M9  از چپ به راست دیده میشود.همچنین در نمودار زیر میتوانید عملکرد سامانه های مختلف میانبرد را در  ارتفاع-مسافت یکسان ببینید که نشان میدهد سام-6 هنوز هم قابلیت خوبی در صورت ارتقا مناسب دارد.

جمهوری چک

جمهوری چک در همکاری با شرکت فرانسوی MBDA یکی از برترین بروزرسانی ها را برروی این سامانه اجرا کرده اند در این پروژه هر لانچر ام-6 به 3 موشک Aspide 2000 مجهز شده است و نام سام-6  2K12 KUB CZ به خود گرفته است .البته میتوان گفت تقریبا تمامی اجزا این سامانه هم دچار تغییرات کلی شده اند. تغییرات شامل سیستم C4I و رادار های جستجو و کنترل اتش  و سامانه پردازش تصویر و سامانه کنترل ترافیک هوایی و همچنین طراحی یک شبیه ساز برای این سامانه به شدت ارتقا یافته بوده است.البته برد موشکهای جدید به 23 کیلومتر و ارتفاع درگیری ان به 12 کیلومتر رسیده است که نسبت به نسخه اصلی یعنی 27 کیلومتر و 14 کیلومتر کاهش یافته است همچنین سرعت  موشک هم از 2.8 ماخ به 1.8 ماخ رسیده است که کاهشی محسوس میباشد.البته با تغییر  کلی روش کنترل و هدایت موشک مقاومت سامانه در محیط های الوده به ECM به شدت افزایش یافته است.در این سامانه ارتقا یافته هر گردان به سه لانچر سه فروندی موشک Aspide 2000 مجهز است.

البته جمهوری چک سال ها قبل تر از اجرای پروژه بالا تحت پروژه ای به نام SURN CZ رادار اصلی سام-6 را به صورت کلی باز طراحی کرد تمامی اجزا دیجیتال شد و همچنین در تمامی قسمت های رادار Straight Flush فناوری حالت جامد بکار گرفته شده است و علاوه بر ان با تغییرات در اتاق  کنترل و کنسول های سامانه از میزان فشار  کار اپراتورها کاسته شده است.علاوه بر این خطای ناشی از  اشتباهات انسانی نیر به حداقل میزان خود رسیده است.

مجارستان

در اواسط دهه 90 میلادی و پس از فروپاشی شوروی مجارستان برای ارتقا توان دفاعی خود تصمیم به به روزرسانی سامانه های سام-6 خود گرفت اجرای این پروژه به شرکت مجارستانی ARZENÁL سپرده شد.این ارتقا شامل محورهای زیر بود : 

افزایش مقاومت سامانه در برابر تداخلات فعال وغیر فعال

افزایش توان شناسایی و درگیری با اهدافی دارای سطح مقطع راداری کم

استفاده از تجهیزات شناسایی پسیو مانند تجهیزات الکترواپتیک

استفاده از اجرای یدکی با قابلیت جایگزینی سریع

پردازش داده دیجیتال 

بهبود محیط کاری برای خدمه شامل نصب سیستم تهویه 

همچنین به دلیل اینکه مجارستان به عنوان یکی از اعضای ناتو پذیرفته شد تمامی بخش های سامانه خصوصا مرکز کنترل و فرماندهی ان K-1P تحت قوانین دفاع هوایی ناتو یعنی NATINADS13 عمل نماید که به معنی تغییرات گسترده نرم افزاری در این سامانه بود بر این اساس تغییرات گسترده از پنل ها و کنسول ها گرفته تا زیرسیستم ها راداری و ارتباطات سامانه صورت گرفته است.

سامانه الکترواپتیک شب و روز WZU-2 لهستانی که بر کنار رادار سامانه مجارستانی نصب شده است

پنل ها و نمایشگره دیجیتال نصب شده در اتاق اپراتور رادار  1S91 Straight Flush

منابع 

https://www.wzu.pl/sites/default/files/Mobile_air_defense_missile_set_BIRDS.pdf

https://folyoiratok.uni-nke.hu/document/uni-nke-hu/aarms-2014-2-bozsoki.original.pdf

https://www.armyrecognition.com/partner_2013_news_coverage_report_pictures_video/modernization_2k12_kvadrat_sa-6_gainful_ground-to-air_defense_system_yugoimport_partner_2013_0307134.html

http://www.ausairpower.net/APA-Legacy-SAM-Upgrades.html

https://www.armyrecognition.com/mspo_2012_show_daily_news_pictures_video_uk/raytheon_evolved_sea_sparrow_missile_essm_modernizes_polish_medium_range_air_defense_system.html

https://www.armyrecognition.com/partner_2015_news_online_show_daily_coverage/kvadrat-ml_2k12-ml_new_serbian_upgraded_version_of_soviet-made_2k12_kub_air_defense_system_12306153.html

پ.ن : البته هنوز در مورد سام-6 مطالب ادامه دارد و سپس به سامانه های مختلف میپردازیم همچنین فقط سعی شده است نکات کلیدی و مهم بیان شود/

فروپاشی پدافند هوایی لیبی

در حالیکه انفجار اعتراضات مردمی لیبی به بالاترین سطح خود رسیده بود و تقریبا تمامی این کشور افریقایی درگیر جنگی داخلی شده بود اما شبکه پدافند هوایی این کشور  به نظر اوضاع ارام ومناسبی را میگذراند. این بخش از ارتش لیبی که برامده از  دهه 80 میلادی و مناسبات گسترده لیبی با شوروی بود تنها چند ماه قبل از شروع نا ارامی های داخلی به روزرسانی و ارتقا گسترده ای توسط روسیه به خود دیده بود و شاید کسی تصور نمیکرد این شبکه به ظاهر توانمند در طی چند ساعت  و در حمله موشک های کروز Tomahawk و Storm Shadow و بمب های هوشمند JDAM به مردابی راکد تبدیل شود.

پدافند هوایی لیبی یک از معدود پدافندهای باقی مانده در سطح جهان بود که به صورت گسترده از تجهیزات ساخت شوروی استفاده میکرد هنگامیکه حمله هوایی در روز 19 مارس اغاز شد شروع ان با شلیک 112 فروند موشک Tomahawk از کشتی های جنگی امریکا و زیر دریایی ها نیروی سلطنتی بریتانیا به سمت سایت های  سامانه های ثابت پدافند هوایی چون سام-2 و سام-3 و سام-5 بود همچنین رادارهای هشدار اولیه و مراکز کنترل هوایی نیز از اهداف اولیه حمله بودند در کنار این حمله تعدادی از جنگنده های تورنادو نیروی هوایی سلطنتی با تجهیز  به موشک کروز  Storm Shadow به تعدای از مراکز فرماندهی پدافند لیبی نیز یورش بردند.این حملات با چنان موفقیتی همراه بود که در  جلسه ای که ساعاتی پس از حمله برگزار شد وزارت دفاع امریکا از نابودی کامل  رادارهای پدافند هوایی لیبی خبر داد.همانطور که پیش از این گفته شد شبکه پدافند هوایی لیبی در دهه 80 توسعه پیدا کرده بود با این حال همزمان به دلیل بی کفایتی نیروهای لیبی در نگه داری و اموزش و بکارگیری تجهیزات ساخت شوروی و روسیه بارها گزارشات مختلفی از منابع روسی در عدم رعایت نکات الزامی سازندگان تجهیزات توسط نیروی لیبیایی منتشر میشد.

پدافند هوایی لیبی را باید متشکل از سامانه های سام غیرمتحرک وثابت و شمار زیادی از رادارهای هشدار اولیه ساخت شوروی  در نظر گرفت البته در تعداد کمی رادار ساخت ایتالیا نیز در بین این تجهیزات یافت میشد .این رادار ها عمدتا شامل رادارهای ساخت شوروی پی-12 و پی-18 بودند .رادار  وی اچ اف پی-18 با برد 250 کیلومتر برای پشتیبانی از سامانه های سام-2 و سام-3 تهیه شده بود. و رادار  وی اچ اف  پی-14 نیز با برد  400 کیلومتر  برای پشتیبانی از سامانه برد بلند اس-200 وی ای یا سام-5 خریداری شده بود.این رادارهای هشدار اولیه با رادارهای کنترل زمین پایه عمدتا در باند S  ترکیب میشدند از این رادارها میتوان  به رادارهای پی-35 و پی-37 اشاره کرد.البته رادار باند L  پی-80 نیز از دیگر موجودی های ارتش لیبی بود.همچنین گزارشاتی از وجود رادار 5N69 که  از اولین رادارهای سه بعدی وی اچ اف ساخت شوروی بود برای پشتیبانی بهتر از  سامانه های اس-200 خبر میدادند. جالب ترین دارایی پدافند لیبی را باید پنج رادار  باند  ایکس LPD-20 ساخت ایتالیا دانست که وجود این رادارها به واسطه عکس های ماهواره ای در  اواخر دهه 80 میلادی کشف شد.بیشتر این رادار ها در  سایت های اطراف شهرهای بنغازی و طرابلس و همچنین دو سایت در خلیج سیدرا و در چهار سایت در مرکز لیبی مستقر شده بودند.

سامانه اس-200 وی ای را باید با ارزش ترین سامانه پدافند هوایی لیبی دانست که  به صورت تخصصی برای نابودی بمب افکن های استراتژیک و سوخت رسان ها .... در برد 160 تا 180 کیلومتری  طراحی شده بود.موشک خاص ان با داشتن سیکر مونوپالس با مقاومت بالا در برابر جمینگ و دو مد کاری “Lock On Before Launch” و  “Lock On After Launch”بر ضد اهداف در برد کم و برد بالا و همچنین سر انفجاری سنگین خود از دستاوردهای مهم شوروی به حساب می امد که میتوانست اهدافی چون  EA-6B Prowler را به راحتی به زیر بکشاند.همچنین رادار 5N62 به عنوان قلب سامانه اس-200 با استفاده از تکنیک شبه پالس داپلر خود که از اخرین فناوری های توسعه یافته شوروی بود که حتی تا 10 سال بعد از توسعه ان در شوروی در امریکا توسعه نیافته بود از قابلیت خوبی در مقاومت برابر اقدامات جمینگ دشمن برخوردار بود لیبی در هر سایت خود دو رادار از این نوع رامستقر کرده بود که وظیفه پشتیبانی از 6 لانچر نیمه متحرک سامانه اس-200 را بر عهده داشتند. یک باتری در بنغازی و یکی هم در مصراته و خلیج سیدرا و شهر طرابلس مستقر شده بودند که همگی از نوع صادراتی اس-200 وی ای بودند.سامانه اس-200 به گفته بسیاری از کارشناسان سامانه ای به شدت پیچیده میباشد و اموزش های فنی  و انجام کارتیمی دقیق و مهارت و تجربه عملیاتی کردن ان بخش بزرگی از افزایش  شانس موفقیت این سامانه در انهدام اهداف است چیزی که نبود ان در بین پرسنل لیبیایی به دفعات گزارش شده بود و از ناموفق بودن سامانه های اس -200 لیبی در انهدام اهدافی چون E-2 Hawkeyes, و E-3 AWACS که در نزدیکی سواحل لیبی در حال پرواز بودند به خوبی دیده شد.

پایان بخش-1

ادامه دارد....

منابع https://www.globalresearch.ca/libyan-surface-to-air-missiles-sam-threat-to-us-allied-forces/23842

https://defense-update.com/20110320_operation_odyssey_dawn.html

https://www.flightglobal.com/news/articles/news-focus-how-odyssey-dawn-tamed-libyas-air-defences-354736/

مناطق تحت پوشش سام های لیبی...قرمز سام-2...ابی سام-3...بنفش اس-200

عملیات طوفان صحرا در سال 1991 درس های بسیاری برای کشورهای مختلف جهان در بعد نظامی داشت. خصوصا سنجش توانایی کشورهای مختلف از توان خود در جنگی نابرابر! در این میان کشورهایی نظیر ایران و روسیه چین با وجود اختلافات زیاد در توان نظامی دارای وجه مشترک بسیار جالبی میباشند پاسخ به این سوال که توان دفاعی و تهاجمی این کشورها در برابر ائتلاف گسترده از قدرت های جهان و در راس امریکا تا چه میزان قدرت تقابل وپاسخگویی دارند؟ وایا تکیه  بیش از اندازه به توان پدافند هوایی جوابگوی قدرت تهاجمی طرف مقابل هست یا خیر؟ در این نوشته قصد بررسی توان پدافندی عراق داریم نگاهی دقیق تر به توانایی های این کشور در گسترش و بسط یکی از مهمترین بازوهای نظامی اش بعد از جنگ 8 ساله با ایران.

قدرت پدافندی عراق در طول جنگ با ایران مانند سایر بخش های نظامی این کشور شاهد رشد کمی وکیفی مناسبی بود که عموما با بهره بردن از سامانه ها و اموزش های شوروی و در برخی موارد کشورهای اروپایی مانند فرانسه به دست امده بود.

عراق دارای 14 گردان کنترل و هشدار بود که سامانه های راداری و نظارتی و به طور کلی اسمان  این کشور را کنترل میکردند. چیزی در حدود  60 رادار  کنترل هوایی و هشدار اولیه و 22 مرکز  کنترل هوایی و 25 مرکز که با 610 گروه اسمان این کشور را به صورت اپتیکی و چشمی نظارت میکردند.و البته سخن از 14 مرکز سری نظارتی نیز در میان است.

بعد از پایان جنگ با ایران دارایی های عمده پدافندی عراق شامل :

40-50 سامانه میانبرد سام-3 

20-30 سامانه میانبرد سام-2

50-55 سامانه میانبرد سام-6

50 سامانه کوتاه برد سام-8 در قالب یک گردان

100 سامانه کوتاه برد سام-9

ده ها سامانه کوتاه برد سام-13

100 سامانه کوتاه برد رولند در قاب 4 گردان

15 سامانه کوتاه برد کروتال

تعدا زیادی توپ دفاع هوایی خودکششی شیلکا

تعداد محدودی سامانه میانبرد هاوک غنیمتی از کویت

در کنار این سامانه های میانبرد و کوتاه برد عراق از طیف گسترده ای از رادارهای هشدار اولیه نیز استفاده میکرد. رادارهای  P-15 وP-15M وP-12 و P-14 از شوروی و رادارهای فرانسوی تایگر TRS-2100 وTRS-223در مجموع این رادارها اطلاعات نسبتا مناسبی برای سامانه های دفاع هوایی عراق مهیا میکردند.

رادار p-15 که برای کشف اهداف در ارتفاع پایین استفاده میشد و در اصل شوروی ان را برای پشتیبانی از سام-3 خود طراحی  کرده بود اما عراقی ها از ان برای پشتیبانی از سامانه های خودیSA-6 و SA-9 وSA-8 و حتی رولند استفاده میکردنددر کنار این رادار عراقی ها از رادار P-15M که خود اشتراکات زیادی با رادار p-15 داشت برای جستجو در ارتفاعات نسبتا بالا استفاده میکردند.و حتی در بعضی از مناطق این دو رادار را در کنار هم استفاده میکردند.

رادار انالوگ p-12 که در اصل برای پشتیبانی از سامانه سام-2 استفاده میشد که با حداکثر برد 270 کیلومتر و قدرت کشف اهداف با سطح مقطع راداری پایین از رادارهای خوب ارتش عراق بود.البته عراق نسخه به روز این رادار یعنی P-12M را در اختیار داشت که از قدرت تغییر فرکانسی  در باند 30-300 مگاهرتز بهره میبرد و با قابلیت پرش خودکار فرکانسی قابلیت دفع نسبی حملات الکترونیکی دشمن را نیز داشت.

اما پیشرفته ترین رادار عراقی ها رادار سه بعدی TRS 2230D که از فرانسه خریدرای شده بود این رادار برخلاف رادارهای دیگر عراق از تکنولوژی ارایه فازی بهره میبرد و بردی در حدود 370 کیلومتر نیز داشت و حتی قادر به کشف هدفی با سطح مقطع رادری 2 متر مربع در فاصله تقریبی 300 کیلومتر بود! این رادار از اخرین فناوری های غربی در بحث جنگ الکترونیک و جمینگ برخوردار بود. بر طبق برخی منابع عراق 6 رادار از این نوع را در اختیار داشت که در قالب مرکز کنترل مرکزی فرانسوی KARI فعالیت میکردند(عکس کلمه فرانسوی irak عراق)

پایان بخش-1

پ.ن : در این نوشتار از ذکر جزئیات ریز رادارها و سامانه ها به دلیل طولانی شدن بیش از اندازه و خستگی خواننده خودداری شده است.

منابع https://www.globalsecurity.org/military/world/iraq/air-defence.htm

https://www.globalsecurity.org/military/world/iraq/air-defence-equipment.htm

http://www.ausairpower.net/Analysis-ODS-EW.html

ایران در حال ساخت سیستم دفاع هوایی علیه هواپیمای پنهانکار است

در اوایل ماه اوت سال 2017، موسسه Mitchell انجمن نیروی هوایی، گزارشی در مورد اهمیت قابلیت های پنهانکاری برای هواپیماهای هوایی فعلی و آینده ایالات متحده منتشر کرد.

این گزارش اعلام می دارد: استیلث یا"کاهش میزان سطح مقطع راداری هواپیما، توانایی مدرن نظامی در مبارزه  است و در آینده نیز  قابل  بهره بردار ی و اعتماد است."

Stealth "به طور قابل توجهی فاصله ای   که هواپیما در آن شناسایی می شود را کاهش می دهد و این به نوبه خود باعث افزایش شانس موفقیت در ماموریت می گردد
. "Stealth همراه با ترکیب سرعت و ایجاد چالش های اضافی برای دفاع هوایی دشمن سبب می شود  حتی در صورت  شناسایی هواپیما ، زمان لازم برای ردیابی، آتش و هدایت موشک های سطح به هوا بسیارکم باشد و گاهی اوقات مقدار زمان  بازتابش بسیار کوتاه هست و حتی هواپیماهای پنهانکار شناسایی شده قابل رد گیری نیست"


مشخص است که دشمنان بالقوه ایالات متحده در تلاش برای مقابله با استبداد به شدت کار می کنند.
  بسیاری از تحولات و پیشرفت های ایرانیها  در این سال ها  ممکن است ردپایش در  جمهوری خلق چین باشد

برای درک کامل  گسترش آخرین پیشرفت های  توانایی دفاع هوایی ایران، لازم است از حدود 10 سال پیش مورد بررسی قرار گیرد

در اواسط سال 2000، دفاع هوایی ایران در حالت کاملآ ضعیفی قرار داشت  اکثریت سیستم های پدافند ی، منسوخ و نیاز فوری به تعمیر و نگهداری داشت

شبکه رادار این کشور  توانایی ردیابی بیشتر وسایل نقلیه هوایی ناوگان ایالات متحده، اسراییل و متحدان آن که اغلب در داخل فضای هوایی ایران حضور داشتن را نداشت  واین نشانه وضعیتی ضعیف شبکه راداری ایران بود

مثال این وضعیت عدم شناسایی تانکرهای USAF تانکرهای حامی عملیات جنگی در افغانستان و عراق پس از حضور دو ساعت در داخل فضای هوایی ایران حضور داشته بدون آنکه شناسایی شوند.

خدمه هواپیماهای مسافربری بین المللی که در داخل فضای هوایی تهران پرواز می کردند، اغلب از  رادیو برای جلوگیری از برخورد،و تصادف با یکدیگر استفاده می کردند


تغییراتی  در سالهای اخیر بوجود آمده است ، که میتوان علل آن را  حمله آمریکا به عراق در سال 2003 واستفاده وسیع  هواپیماهای جنگی ایالات متحده و موشک های کروز از فضای هوایی ایران  به علاوه تنش های مداوم با آمریکا ، اسرائیل و طولانی شدن تحویل سیستم دفاع هوایی پیشرفته از روسیه دانست

تا اواسط سال 2000، ستون فقرات دفاع هوایی  ایران هنوز درسیستم های MIM-23B I-HAWK ساخته شده توسط U.S.  اواسط دهه 1970 بود
جدایی پدافند هوایی در سال 2008 از نیروی هوایی میتواند  نشانگر اندکی  بهبود باشد، امایونیفرم های براق و سلاح های  منسوخ شده این بهبود را تحت الشعاع قرار میدهد

با سلام

SOSNA سامانه پدافندی موشکی برد کوتاه از جدیدترین محصولات صنایع Kbtochmash روسیه است. این سامانه جهت مقابله با انواع اهداف هوایی از جمله تسلیحات هدایت شونده و دورایستای نقطه زن ، جنگنده ها ، موشک های کروز ، بالگرد ها و پهپاد ها در بیشینه برد 10 کیلومتر و ارتفاع 5 کیلومتر طراحی و ساخته شده.

ویژگی های ساختاری

• ماژول رزمی یکپارچه و منسجم شامل اجزا و بخش های مختلف از جمله مجموعه جستجو ، کشف و رهگیری الکترواپتیک ، مجموعه  مدیریت و کنترل آتش ،  دو مجموعه حاوی تیوب های پرتابگر موشک و .......
• مجموعه 12 فروندی  از موشک های SOSNA-R با سرعت ، مانور پذیری و دقت بالا و بدون نیاز به تعمیرات و نگهداری (maintenance-free). این موشک ها به جهت پایین بودن وزن امکان بارگذاری به صورت دستی و توسط خدمه را دارند که این مسئله نیاز به خودروی بارگذار را مرتفع میسازد. لازم به ذکر است که موشک های مورد اشاره از جهت طراحی و برخی قابلیت ها از جمله مانورپذیری بالا به موشک های مورد استفاده در سامانه پنتسیر شباهت دارند.
• طراحی و پیکربندی بهینه موشک های سطح به هوا که ضمن حفظ قابلیت های بالای آیرودینامیکی و مانور پذیری موشک با افزایش وزن کلاهک و استفاده از فیوزهای لیزری (از نوع فعال شونده با اصابت یا بدون اصابت با قابلیت انفجار در محدوده هدف)، اثر بخشی موشک در مقابله با اهداف را بالا برده است.
• سیستم جستجو و رهگیری الکترواپتیکال از نوع چند کاناله خودکار با دقت بالا و قابلیت کار در تمامی شرایط آب و هوایی و در طول روز و شب
• سیستم ترکیبی در هدایت موشک ها شامل سیستم فرمان رادیویی در ابتدای شلیک و سامانه هدایت لیزری جهت هدایت موشک تا هدف به صورت در خط دید (LOS)
• سامانه مدیریت و کنترل رزمی یکپارچه با سامانه الکترواپتیکال با قابلیت پویش بخش به بخش (sector scan) محدوده هوایی تحت کنترل و با قابلیت تشخیص ، کشف و رهگیری خودکار اهداف

ویژگی های عملکردی

• اثربخشی بالا در عملکرد رزمی از جمله در مقابله با اهداف مانور پذیر ، پر سرعت و در حال پرواز در ارتفاع پست از جمله بالگرد های در حال مانور
• خودکار سازی فرایند های رزمی در سطوح بالا و نیاز پایین به کاربری و کنترل انسانی
• قابلیت مقابله با اهداف در تمامی شرایط آب و هوایی (مساعد یا نامساعد) و در طول شب و روز
• تحرک و بقاپذیری بالا
• ارتفاع درگیری نامحدود برای مقابله با اهداف
• تجهیزات اپتیکی و ارتباطی مقاوم به اخلال
• قابلیت شلیک در حال حرکت

به گفته منابع خبری ، آزمایشات این سامانه پدافندی از اوایل سال 2016 آغاز خواهد شد و در اواسط همان سال امکان ارائه آن به مشتری فراهم خواهد بود. هند از جمله کشورهایی است که جهت خرید این سامانه ابراز تمایل کرده است.

مترجم : سینا نوریخانی

هرگونه برداشت از این مطلب صرفا با ذکر نام وبسایت میلیتاری مجاز است

بخش نخست

چکیده

ایالات متحده آمریکا و متحدان آن از زمان پایان جنگ سرد بر توانایی سرکوب سریع شبکه پدافندی طرف متخاصم و سپس اعمال قدرت آتش دقیق از طریق هوا به عنوان یک گزینه  شاخص و برگزیده به منظور حل مناقشات فی مابین با دیگر دولت ها متکی بوده اند.  واقعیت تکامل تکنولوژی سیستم های پدافندی یکپارچه در کنار گسترش جهانی این سیستم ها ، عمده ناوگان هواگرد های نیروی هوایی آمریکا و ناوگان هواگرد های نیروی دریایی آمریکا را جهت مقابله با این سیستم ها دچار ناتوانی ساخته ، سیستم هایی که تکنولوژی آن ها هم اکنون از طریق روسیه در دسترس بوده و توسط چین به صورت فزاینده ای در حال توسعه و ارائه میباشند.چنانچه نفوذ ، سرکوب یا نابودی شبکه های پدافندی یکپارچه نوین توسط جنگنده های معمول نظیر اف 15 یا نمونه های در حال تولیدی (در زمان نگارش مقاله) نظیر F/A-18E/F مد نظر باشد ، هدفی است که جز با تحمیل تلفات سنگین محقق نخواهد شد.

توسعه تکنولوژی های مرتبط با عرصه سامانه های پدافندی یکپارچه مقوله ایست که در حال حاضر توسط چین ، ایران ، ونزوئلا و دیگر کشورهایی که با غرب روابط ضعیفی دارند ، دنبال میشود و این مسئله تهدیدی رو به گسترش در انجام عملیات نظامی هوایی توسط کشورهای بلوک غرب است. تا زمانی که نیروی هوایی ایالات متحده پروژه بمب افکن نسل آینده خود را تا حدود سال 2020 محقق کند ، تنها هواگرد هایی که در ناوگان هواگرد های رزمی امریکا از قابلیت نفود ، سرکوب و نابودی موثر سیستم های پدافندی یکپارچه برخوردارند ، بمب افکن B-2A Spirit و جنگنده F-22A هستند.تنها 20 فروند از بمب افکن B-2A موجود است و تجهیزدوباره و نوسازی آن ها به منظور ساخت نمونه جدیدتر B-2C نیز یک رویکرد پر هزینه محسوب میشود که این مسئله ساخت بمب افکن نسل جدید به منظور پاسخگویی بهتر به نیازهای آینده را به یک الزام مبدل میکند.

تنها هواپیمای رزمی ایالات متحده که جهت تولید پیش از سال 2020 در نظر گرفته شده و قابلیت نفوذ و بقا در مقابله با شبکه پدافند هوایی یکپارچه مدرن را دارد ، جنگنده اف 22 است. تصویر فوق این جنگنده در حال رها سازی یک بمب هدایت شونده GBU-32 JDAM نشان میدهد.

ناوگان بمب افکن های B-2 در پایگاه Whiteman

با توجه به تعداد محدود بمب افکن های B-2 تنها انتخاب استراتژیک باقی مانده برای ایالات متحده ، تولید تعداد کافی و مناسب از جنگنده F-22A به منظور ارائه قابلیت های قابل اتکا جهت انجام یک عملیات هوایی اساسی با استفاده از ترکیب این جنگنده با بمب افکن B-2 است. با این حال تولید جنگنده F-22 نیز به میزانی که پیشتر انتظار میرفت صورت نگرفته و به جهت مسائل مالی تولید این جنگنده به تعدادی کمتر از 200 فروند محدود گردید. با وجود موارد مطرح شده انتظار این است که ایالات متحده از طریق بهره گیری از تعداد محدود و ناوگان کوچکی موسوم به گلوله طلایی (golden bullet) از هواگرد های رادارگریز امکان رخنه به شبکه های پدافندی یکپارچه را یافته تا از این طریق توانایی انجام حملات هوایی موثر برای دیگر هواگرد های غیر رادارگریز ناوگان را نیز فراهم آورد. البته با وجود توانایی های رادارگریزی و تهاجمی زوج رزمی رادارگریز F-22 و B-2 ، همچنان رخنه و سرکوب در شبکه های پدافندی و سامانه های پدافندی یکپارچه امر آسانی نیست.

  [url=http://gallery.military.ir/albums/userpics/10206/aircrafts_military_bomber_f-22_raptor_b-2_spirit_desktop_3563x2335_wallpaper-268822.jpg][/url]

جنگنده رادارگریز F-22 در کنار بمب افکن راهبردی B-2
 

مشکلات در موقعیت یابی و مقابله با نسل جدید سامانه های پدافندی متحرک با بقاپذیری بالا از جمله مسائل مطرح میباشد. این مسئله خصوصا پس از تهاجم هوایی به یوگسلاوی در دهه نود شکل تازه ای به خود گرفته است. در طول این جنگ ، سامانه های پدافندی با قابلیت های کشندگی بالا نه به صورت ثابت بلکه با موقعیت های استقرار نامشخص و متغیر اقدام به ایجاد کمین در مسیرهای پروازی هواپیماهای آمریکایی میکردند. این مسئله که شامل پرهیز از استقرار در مواضع ثابت و مشخص بود ، خصوصا به منظور مقابله با عملیات سرکوب یا انهدام  پدافند هوایی (اختصارا عملیات SEAD/DEAD) توسط طرف مقابل صورت پذیرفت. در یک نبرد هوایی همه جانبه ، جنگنده F-22 ملزم به انجام طیف کاملی از ماموریت های رزمی در ابتدا شامل مقابله با هواگرد های دشمن و در ادامه شامل نفود به شبکه پدافندی و انجام عملیات سرکوب پدافند و انجام حملات دقیق علیه اهداف استراتژیک و تاکتیکی خواهد بود.ناوگان بمب افکن های B-2 در میدان نبرد ذکر شده نقش تقویت کننده ایفا کرده و حملات به اهداف خصوصا استراتژیک را بر عهده میگیرند البته با توجه به تعداد محدود بمب افکن های B-2 در دسترس به ناچار نحوه استفاده از آن ها علیه اهداف به صورتی شدیدا گزینشی خواهد بود.

اگر فرض را بر این قرار دهیم که هواگردی با پیکربندی منعکس کننده جنگنده اف 22 بلاک 40 در عملیاتی مشابه طوفان صحرا در سال 1991 حضور یابد ، تعداد مورد نیاز از این جنگنده جهت پوشش کامل طیفی از عملیات نفوذ به محدوده هوایی دشمن چیزی در حدود 500 تا 600 فروند خواهد بود در حالی که تعداد موجود از جنگنده اف 22 به مراتب کمتر از این عدد و در حدود 180 فروند میباشد. چنانچه ایالات متحده به دنبال حفظ موقعیت امنیتی استراتژیک خود در محدوده زمانی 2010 تا 2020 باشد هیچ انتخاب حقیقی دیگری جز تامین هواگرد های کافی (خصوصا با ویژگی رادارگریزی) به منظور انجام عملیات های هوایی در میادین نوین امروزی در پیش رو ندارد. هر گونه مدل ساختاری دیگری جهت پوشش این ضعف (که صرفا بر افزایش سطح تکنولوژی بدون در نظر گرفتن کمیت متناسب با شرایط میدان نبرد تاکید کند) موجبات به خطر افتادن پتانسیل های استراتژیک و ایجاد خطرات استراتژیک در حدی فراتر از توان پاسخگویی ایالات متحده و متحدان آن خواهد شد.

"ما باید قابلیت های قدرت هوایی بی نظیر خود را به منظور بازداشتن و شکست هرگونه رقیب معمول حفظ کنیم ، به بحران های جهانی به سرعت پاسخ داده و نیروهای زمینی خود را پشتیبانی کنیم"

بخشی از بیانیه سیاست دفاعی در دستور کار دولت آمریکا (سال 2009)

موفقیت چشمگیر به دست امده توسط ایالات متحده در مقام رهبری عملیات هوایی از سال 1991 بیش از هر چیز مرهون تکنولوژی ها و قابلیت های عملیاتی امریکا در نفوذ و سرکوب به شبکه پدافندی طرف متخاصم است. تکامل مداوم فناوری های مرتبط با قابلیت سیستم های پدافندی یکپارچه از سال 1991 به بعد و عدم موفقیت امریکا در تکامل و عملیاتی سازی سریعتر و بهتر توانمندی ها و تکنولوژی های خود در مقایسه با تکنولوژی های پدافندی ، در حال حاضر چشم انداز عدم توانایی آمریکا در دستیابی به برتری قاطع در طی یک نبرد هوایی به صورت سریع و یا با کمترین میزان خسارت به هواگردها و خدمه پروازی را مشخص ساخته است.

جنگنده های F-16A و  F-15C ، F-15E در حال پرواز بر فراز مناطق جنگی در طی عملیات طوفان صحرا

پرواز سه فروندی جنگنده های F-14A از اسکادران 32 ام شکاری در طی عملیات طوفان صحرا

در نقطه ای که ایالات متحده در حال حاضر ایستاده است ، این کشور تنها 183 فروند جنگنده F-22A و ناوگانی عملیاتی متشکل از 20 فروند بمب افکن B-2A را در اختیار دارد و این مسئله در حالی است که تنها هواگرد هایی که از قابلیت بقاپذیری بالایی درنفوذ و مقابله با سیستم های پدافندی یکپارچه  در سطح جهانی برخوردارند ، دو مورد ذکر شده هستند. جهت انکه به بهترین درک از چرایی و چگونگی تغییر استراتژیک رخ داده در نبرد های هوایی و مقابله با شبکه های پدافندی دست یابیم ، لازم است به بررسی استراتژی های نفوذ در خطوط دفاعی ، تکنولوژی های رو به تکامل سیستم های پدافندی ارائه شده از سوی چین و روسیه و اینکه این تکنولوژی ها چگونه در طراحی ویژه اجزای سامانه های پدافندی نمود یافته، بپردازیم.

ادامه دارد ...............

مترجم : سینا نوریخانی

هرگونه برداشت از مطلب صرفا با ذکر نام وبسایت میلیتاری به عنوان منبع مجاز است

مین جهنده صیاد، یک مین بسیار کارآمد است که در روی زمین کارگذاشته شده و خدمه آن در جایی دورتر، موضع گرفته و در زمان مناسب مین را منفجر می‌کند اما انفجار این مین جهنده، هماننده مین‌های دیگر نیست بلکه با انفجار اولیه مین، حدود 30 بمب کوچک به بالا پرتاب شده و و تا ارتفاع 100 الی 150 متر بالا می‌روند.

پس از پرتاب عمودی این بمب‌های کوچک و انفجار آنها در آسمان، در یک خط عمودی از ارتفاع 30 الی 150 متری زمین هر پرنده متخاصمی حضور داشته باشد، هدف قرار گرفته و اگر منهدم نشود، حتما با آسیب جدی مواجهه خواهد شد.

ناگفته نماند که هر یک از بمب‌های درون مین، طبق تنظیمات قبلی، در ارتفاع مشخص منفجر خواهند شد و این نشان می‌دهد که نظم خاصی در میان بمب‌ها برای هدف قراردادن اهداف وجود دارد.

هنوز از تعداد دقیق بمب‌های داخل این مین و شدت انفجار آنها خبری منتشر نشده اما به طور کلی این مین‌ها، ساخت جهاد خودکفایی نیروی زمینی سپاه هستند که در هفتم اسفند ماه سال گذشته و در رزمایش بزرگ پیامبر اعظم 9 رونمایی و تست میدانی شدند.

لحظه پرتاب و انفجار بمب‌ها

این استراتژی بیشتر برای شکار بالگردها در نبردهای نزدیک کارآیی دارد یعنی درست زمانی که بالگردهای دشمن وارد میدان شده و قصد دارند مواضع دفاعی را هدف قرار دهند اما به ناگاه به سلاحی که روی زمین نیست و بالگرد با تمام رادارها و حسگرهایش نمی‌تواند آن را شناسایی و منهدم کند، مواجه شده و خودش شکار می‌شود.

قطعا شکار اعم از انهدام یا ایجاد آسیب جدی در بالگردهای چند میلیون دلاری با یک یا چند مین جهنده صیاد که قیمتی ده‌ها برابر کمتر از بالگرد دارد، بسیار کم‌هزینه‌تر و کم‌زحمت‌تر از آن چیزی است که در جنگ‌ها برای شکار بالگردها بکار گرفته می‌شود و این یعنی سورپرایز سپاه پاسداران برای بالگردهای مهاجم چند میلیون دلاری.

منبع: http://www.tasnimnews.com/Home/Single/707895

-------------------------------------------------------------------

البته به مشخصات و توان انفجاری انهدامی خیلی اشاره نشده ولی خب کم کم در میاد، یکی از استفاده های مهم این مینها حفاظت از ایستگاههای رادار اخطار زودهنگام هست که در فاصله ای مناسب در اطراف این ایستگاهها استقرار پیدا می کنند، چیزی که عراق در سال 1991 نداشت و کمبود اون باعث شد تا ایستگاههای EW اون توسط بالگرد های آپاچی منهدم بشن و راه برای بقیه نفوذ فراهم بشه.

البته این مینها رو میشه اتوماتیک هم کرد هم با سنسورهای مادون قرمز و هم با لیدار.

صنایع هوافضای اسرائیل در 8 نوامبر 2015 در نمایشگاه پاریس  از ELM-2090S از طیف مگارادار به همراه سیستم رادار فوق العاده UHF  که چند ماه پیش معرفی کرده بود رونمایی کرد. هر دو رادار ظاهرا قسمتی از یک سیتم دفاعی جدید ٬ استراتژیک و زود هشدار دهنده هستند که در حال حاضر در خارج از اسرائیل عملیاتی شده اند. باند دوگانه٬ مولتی رادار٬ هشدار زود و دفاع موشکی " سیستم سیستم ها" که با نام "ترا" شناخته می شود طراحی شده است برای پوشش گسترده دفاعی و موشکی و دفاع در برابر تهدیدات جدید و موشک های بالستیک در حال تکامل که در حال تواناتر شدن هستند و پوشش محدوده های طولانی تر در سرعت های بالا که نیازمند توانایی های جدید در سیستم های هشدار و دفاع هستند. "ترا" متشکل از رادار ارایه ای دو بانده بهینه سازی شده برای هشدار سریع ٬ تشخیص و دنبال کردن دقیق اهداف در فاصله های خیلی  دور مانند موشک های بالستیک٬ ماهواره ها و وسایل نقلیه هوایی ترکیب قابلیت های محدوده های طولانی رادار UHF و وضوح بالا ارائه میگردد توسط رادار های "s band" . ترا جستجوهای حجیم و در محدوده های دور٬ تعقیب دقییق و طبقه بندی اهداف شامل هر نوع شی شامل موشک های بالستیک٬ ماهواره ها و وسایل نقلیه هوایی از جمله اهداف مقطع نهان و کلاس پنهان را ارائه می دهد. علاوه بر تشخیص دقیق و تعقیب اهداف "ترا" همچنین پیش بینی های دقیقی از اثر و براورد نقطه راه اندازی فراهم میکند.

اقای نیسیم هاداس معاون اجرائی رئیس جمهور(اسرائیل) بیان میکند که موشک های کروز و بالستیک در حال حاضر یک تهدید برای جامعه جهانی است. این سامانه طراحی شده است برای مقابله با تهدید های جدید در همه محدوده ها . به عنوان یک رادار طیفی جدید که  بر اساس پیشرفته ترین تکنولوژی ها و توانایی های منحصر به فرد  و نتیج عملیاتی عالی این سیستم را در زمره بهترین رادار های جهان قرارداده است. بر اساس صحبت های Moshe Dehokerker مدیر واحد کسب و کار سیستم های  "Elta" استارت این پروژه 3 تا 5 سال جلوتر از شرکت های رقیب در عرصه رادار های هوایی و دفاع موشکی از این نوع بوده است. رادار های طیفی همچنین اولین رادار های مقیاس بزرگ ultra بر اساس دریافت ماژول های انتقال یافته گالیوم نیترید بودند که مزایای زیادی در بهینه سازی قدرت و اندازه فراهم میکند.

جزئیات سیستم "ترا"

رادار ای جدید طیفی اسکن ارایه ای همچنین میتواندد به عنوان یک سیستم مستقل عمل کنند Spectra(رادار طیفی) یک سیستم راداری زمین پایه یا قابل حمل دریایی طراحی شده است به عنوان یک سیستم شناسایی خودکار و تعقیب دقیق چندین موشک بالستیک تاکتیکال رادار های Spectra بر اساس هزاران دریافت کننده دیجیتال کوچ متحرک ساخته شده اند که از رادار های   AESA که کارامدی و اطمینان بالایی را فراهم میکنند پشتیبانی می کنند راهنمایی خودکار متقابل بین  رادار های  ultra  وspectra دستیابی سریع و دقیق به هدف بهینه سازی منابع  و کنترل و بارگذاری چندین هدف از قابلیت های این سیستم می باشند

مترجم:sina good

منبع:http://defense-update.com/20151108_terra.html/2

پ .ن:مطلب اونقدرا کامل نیست ولی به زودی جزئیات سیستم هم بیان میشه متاسفانه در منبع واسه دسترسی به جزئیات اکانت خاص میخواست

پایگاه Stanley R. Mickelsen

برنامه ی Safeguard یک پروژه ی دفاع ضد بالستیک ایالات متحده بود که در نظر داشت تا از سایت های موشک های بالستیک قاره پیمای اتمی  Minuteman امریکا در برابر حملات محافظت کند ، که در نتیجه به حفظ قابلیت بازدارندگی و تهاجمی اتمی امریکا در میدان نبرد می انجامید . هدف اصلی این برنامه ایجاد سدی در برابر تعداد کم موشک های قاره پیمای چینی ، حمله ی محدود شوروی و سایر حملات بالستیک محدود بود . یک حمله ی تمام عیار و گسترده ی موشکی از سوی شوروی با توجه به محدودیت های این سامانه به سادگی توان عبور از ان را داشت .  طراحی ان به ان اجازه می داد تا به صورت تدریجی ارتقا پیدا کند و در طی زمان یک پوشش ضد بالستیک با توان محدود را بر فراز کل خاک امریکا بگستراند .

سیفگارد حاصل ارتقا و توسعه ی گسترده ی سامانه ای بود که قبلا توسط  Bell Labs در اواسط دهه ی 50 میلادی تحت عنوان  Nike Zeus طراحی شده بود . با شروع دهه ی 60 کاملا اشکار شده بود که زئوس در برابر حملات پیچیده که همراه دیکوی ها و فریب دهنده ها خواهد بود کاملا ناتوان است. بر این اساس سامانه ی جدیدی با نام  Nike-X طراحی شد که قابلیت مقابله و دفاع علیه صد ها کلاهک اتمی و چندین هزار دیکوی را داشت ، اما هزینه های ساخت ان نجومی بود . به دنبال جایگزینی قابل اجرایی شدن ، پروژه ی Sentinel  ایجاد یک پوشش ضد بالستیک محدود که توان مقابله یا حملات سبک را داشته باشد را مورد بررسی قرار داد . برنامه ی سنتینل در 1968 وارد فاز ساخت شد اما در ادامه درگیر طوفانی از اعتراضات به واسطه ی جانمایی پایگاه های ان در مناطق حومه ی شهر ها شد . در مارچ 1969 رئیس جمهور جدید ریچارد نیکسون اعلام کرد که سنتینل کنسل خواهد شد و تنها به حفاظت از سایت های موشکی محدود خواهد شد ، فلذا پایگاه های ان در فواصلی بسیار دور از مناطق شهری و غیر نظامی مستقر می شود.

مباحثات پیرامون دفاع ضد بالستیک از تاسیسات موشکی قاره پیمای استراتژیک امریکا برای یک دهه تا زمان اعلام وجود برنامه ی سیفگارد ادامه داشت، و استدلال ها در برابر چنین سامانه ای در محافل نظامی و غیر نظامی به خوبی شناخته شده بود. مهمترین بحث محافل نظامی در برابر سیفگارد این بود که با ساخت این سامانه ی ضد بالستیک در شوروی نیازی به ساخت موشک های جدید تر و توانا تر برای مقابله با ان ایجاد می شود و رقابت اتمی سرعت و التهاب بیشتری می گیرد. نیروی هوایی نسبت به نیروی زمینی تمایل بسیار بیشتری برای اضافه کردن تعداد بیشتری موشک بالستیک قاره پیما به زرادخانه ی خود داشت ، و از این روی از سال های دهه ی 50 شروع به لابی گری علیه نیروی زمینی کرده بود. در مجامع عمومی در اواخر دهه ی 60 ایده ها و نظرات ضد نظامی گری و مخالف جنگ در میان عموم رایج شده بود ، و در دوره ی انجام مذاکرات محدودیت تسلیحات استراتژیک "  Strategic Arms Limitation Talks " فی مابین شوروی و امریکا ، کل این مفهوم مورد تمسخر قرار گرفت. سیفگارد توسعه پیدا کرد تا مخالفان را ارام کند ، اما استقرار جدید ان تنها مخالفت های بیشتر را در پی داشت. نیکسون با مخالفت ها و اعتراضات گسترده و شکایات در مورد عملکرد محدود این سامانه  رو به رو شد، و دلایل انجام این کار موضوع بحث میان مورخان و مفسران سیاسی باقی ماند.

در دوره ی برنامه ی سیفگارد ، گفت و گو ها میان امریکا و شوروی که ابتدا توسط جانسون شروع شده بود ادامه پیدا کرد. پیمان موشک های ضد بالستیک "  Anti-Ballistic Missile Treaty " در 1972 هر کدام از امریکا و اتحاد جماهیر شوروی را محدود به 2 سایت ضد بالستیک کرد. در پی ان برنامه ی سیفگارد به 2 سایت در شمال داکوتا و مانتانا محدود شد ، و سایت  میسوری نیمه کاره   رها شد و سایر سایت های برنامه ریزی شده کنسل شد. کار ساخت 2 سایت مورد تصویب تا 1974 داشت ، در این زمان یک پیمان جدید میان 2 کشور هر کدام را به در اختیار داشتن یک سایت ضد بالستیک محدود کرد. سایت مانتانا با اینکه کار نصب رادار اصلی ان تا حدی اجرا شده بود نیمه کاره رها شد . سایت باقی مانده در شمال داکوتا ، پایگاه  Stanley R. Mickelsen در 1 اپریل 1975 اغاز به کار کرد و تا 28 سپتامبر 1975 با تمام توان وارد چرخه ی عملیاتی شد. اما اندکی بعد کمیته ی تخصیص مجلس "  House Appropriations Committee " رای به از کار انداختن ان داد . پایگاه در 10 فوریه ی 1976 تعطیل شد .

تاریخچه :

Nike Zeus

اولین پدافند ضد موشکی در برابر موشک های بالستیک قاره پیما  در 1955 توسط ارتش امریکا Nike II  نام گرفت (نایک : الهه ی پیروزی) . این سامانه بر پایه ی ارتقا و تغییرات اعمال شده در موشک زمین به هوای Nike B ساخته شده بود که به صورت اساسی و گسترده شامل بهبود رادار ها و کامپیوتر ها بود که به ان امکان کشف هواگرد های بازگشتی به جو و کسب اطلاعات و ردیابی ان تا زمانی که به ارتفاعی برسد که توسط ان رهگیری و سپس علیه ان اجرای اتش شود را میداد و زئوس دارای قابلیت مدیریت ترافیک محدودی بود (امکان کشف و رهگیری تعداد محدودی از اهداف را داشت) ، طراحی و توانایی های ان به ان اجازه می داد در یک بازه ی یک ساعته تنها با تعداد انگشت شماری از تهدیدات مقابله کند. محاسبه شده بود در صورت شلیک تنها 4 موشک در یک بازه ی 1 دقیقه ای یکی از کلاهک ها در حالی که سامانه سعی در نابودی 3 فروند دیگر دارد بدون هیچ مقابله ای از سد این سامانه عبور خواهد کرد ، که حمله به پایگاه قرار گیری زئوس را نسبتا ساده می کرد.

در اواخر دهه ی 50 نسل جدیدی از کلاهک های اتمی گرما هسته ای (انفجار همجوشی با چاشنی شکافت -  thermonuclear )  وزن سرهای جنگی را از 3000 کیلوگرم در مورد موشک قاره پیمای  R-7 Semyorka  که بخش اصلی زراد خانه ی  بالستیک قاره پیمای شوروی در ان زمان را تشکیل می داد ،به حدود 1000 کیلوگرم کاهش یافت ، و حتی کاهش به کمتر از این میزان نیز قابل دست یابی  شد. کلاهک های امریکایی W47 که توسط موشک های UGM-27 Polaris حمل می شدند تنها 330 کیلوگرم وزن داشتند . این بدین معنی بود که موشک های بسیار کوچکتری قادر می شدند این کلاهک های جدید را به فواصلی یکسان با موشک ها و کلاهکهای قبلی پرتاب کنند، این امر به میزان خیلی زیادی کاهش هزینه ی هر فروند موشک قاره پیما را در پی داشت، و انها را نسبت به بمب افکن های استراتژیک یا هر سامانه ی حامل دیگری با فاصله ی قابل توجه اقتصادی تر می کرد. هنگامی که نیکیتا خروشچف با خشم و غرور اعلام کرد که اتحاد جماهیر شوروی در حال ساخت موشک های جدیدی همانند سرعت تولید "سوسیس" است ، پاسخ امریکا تولید ICBM (موشک بالستیک قاره پیما) های بیشتر بود ، به جای تلاش در دفاع در برابر موشک های شوروی توسط سامانه ی زئوس . علاوه بر این مشکلات ، با کاهش قابل توجه وزن کلاهک ها ، موشک های موجود ظرفیت حمل مازادی داشتند که می توانست برای حمل انواع فریب دهنده های راداری (دیکوی) مورد استفاده قرار گیرد، که ثابت شده بود زئوس قادر به تمیز دادن انها از کلاهک های واقعی نیست . ارتش محاسبه کرده بود 20 فروند موشک زئوس می بایست شلیک شود تا از انهدام یک فروند موشک اطمینان حاصل شود .

موشک سامانه ی Nike Zeus B              

خانواده ی موشک های نایک . Zeus B  در مقابل هرکولس و اژاکس

رادار اکتساب هدف سامانه ی نایک زئوس

Nike-X

در مواجهه با این مشکلات ، هر 2 دولت ایزنهانور و کندی روی به سازمان تازه ایجاد شده ی  ARPA برای پیشنهاد راه حل اوردند . ARPA نتیجه گیری کرد که از انجایی که دیکوی ها سبک تر از سر جنگی اصلی هستند انها هنگام ورود به لایه های پایینی جو خیلی سریع تر سرعتشان را از دست می دهند . انها پیشنهاد دادند که از سامانه ای با موشک هایی کم برد تر استفاده شود که قادر باشد تا زمان رسیدن کلاهک با ارتفاع کمتر از 100 هزار پا (30 کیلومتر) صبر کند و هنوز امکان واکنش داشته باشد ، در این ارتفاع دیکوی ها قابل فیلتر شدن هستند . با میل به نابودی موشک ها در ارتقاع قبل از 20 هزار پایی (6.1 کیلومتر) ، و با در نظر گرفتن سرعت 8 کیلومتر بر ثانیه که کلاهک ها در فاز ترمینال دارا خواهند بود تنها 2 تا 3 ثانیه برای رهگیری و نابودی هدف زمان باقی می ماند . انجام این امر نیازمند موشکی به شدت پر سرعت ، رادار های با پرفورمنس خیلی بالا و کامپیوتر های پیشرفته بود .

در 1963 رابرت مک نامارا وزیر دفاع وقت توسعه ی اتی سامانه ی زئوس را لغو کرد و اعلام کرد بودجه ی این برنامه ی لغو شده به تحقیقات برای یک سامانه ی جدید اختصاص خواهد یافت ، این سامانه Nike-X  نام گرفت . ساخت یک رادار ارایه فازی جدید و سیستم های کامپیوتری مرتبط با ان در سایت MAR-I واقع در سایت موشکی White Sands  شروع شد . MAR امکان ردگیری صد ها کلاهک و درگیر شدن با انها توسط موشک های پدافندی را داشت ، این بدین معنی بود که شوروی می بایست برای نابودی و عبور از صد این سامانه صد ها موشک قاره پیما شلیک می کرد . و اکنون دیکوی ها دیگر یک مساله ی بغرنج نبودند .

Nike-X دچار مجموعه ای از مشکلات شد که زئوس قبلا با ان دست به گریبان شده بود. اینبار شوروی دست به ساخت سامانه ی ضد بالستیک خود زده بود که شباهت زیادی به زئوس داشت . برای اطمینان از توان مقابله با ان ، نیروی هوایی شروع به تجهیز ICBM های خود با دیکوی ها کرد. اگر چه  با نگرانی از اینکه شوروی نیز در اینده خواهد توانست سامانه ی پدافندی خود را تا سطح عملکردی همچون Nike-X ارتقا دهد ، انها در عوض شروع به استفاده از وارهد های سبک تر کردند ، و 3 تا از هر کدام را درون کلاهک موشک های خود جای دادند. این به این معنی بود که هر موشک بالستیک نیازمند 3 موشک پدافندی یا 6 فروند برای افزایش اطمینان از نابودی بود .

هنگامی که محاسبات مشابهی برای Nike-X به اجرا رسید ، مشخص شد که انها نیاز مند در خدمت داشتن 7000 فروند  موشک Sprint هستند ، و نسبت هزینه به عملکرد 20 به 1 به نفع شوروی خواهد بود.

هنگامی که این امار و ارقام اعلام شد ، مک نامارا نتیجه گیری کرد بکار گیری نایک ایکس شوروی را به سمت ساخت ICBM های بیشتری سوق خواهد داد ، که ریسک جنگ را افزایش خواهد داد . از این روی وی با ساخت یک سامانه ی پدافندی با سطح توانایی و گستردگی Nike-X مخالفت کرد.

Sprint missile

http://www.aparat.com/v/JE1uh

[aparat]JE1uh[/aparat]

Sentinel

با وجود تمام این مشکلات ، که مک نامارا نیز در تعدادی از گفت و گو های عمومی بدان ها اذعان داشته بود ، دولت لیندون جانسون زیر فشار شدیدی برای به راه اندازی یک سامانه ی ضد بالستیک بود. در 1966 کنگره رای به ارائه ی بودجه ای برای توسعه ی نایک ایکس داد ، البته مک نامارا استفاده از ان را نپذیرفت . با فرا رسیدن انتخابات در 1967 ، کاملا اشکار شده بود که این موضوع به یکی از بحث های داغ و مهم انتخاباتی بدل خواهد شد. مک نامارا گفت و گوهای محدودیت تسلیحات را با شوروی مطرح کرده بود تا سقفی برای تعداد سایت های پدافند بالستیک و کلاهک های اتمی تعیین شود ، اما کنفرانس  Glassboro میان سران دولت های مذکور در نهایت به هیچ ختم شد.

در اواخر 1967 کاملا روشن شده بود که شوروی هیچ توجه جدی به محدود سازی جنگ افزار ها  ندارد ، و در حال ادامه دادن به استقرار سایت های پدافند بالستیک خود است. در سپتامبر چینی ها اولین بمب هیدروژنی خود را ازمایش کردند . مک نامارا و جانسون این رویداد به عنوان کلید حل مشکل غنیمت شمردند ، دفاع در برابر زراد خانه ی ICBM اتمی بسیار کم تعداد چین که هم از نظر فنی ممکن بود و هم به لحاظ مالی نسبتا به میزان چشم گیری ارزان تر بود . توسعه ی این سامانه مباحثات در جریان در این باره را خاموش می کرد ، و حتی در طولانی مدت این امکان وجود داشت که سطح قابلیت های این سامانه به سطح توانایی نایک ایکس ارتقا یابد. در 18 سپتامبر 1967 ، مک نامارا شروع برنامه ی Sentinel را اعلام کرد ، با 17 پایگاه که تمام خاک امریکا را پوشش می داد ، در حالی که حداکثر کمتر از 700 موشک پدافندی را به خدمت می گرفت ، مقدار پایه ای که برای برنامه ی نایک ایکس در نظر بود.

نیکسون که با پیروزی خود در انتخابات این سیستم را به ارث برده بود ، دمکرات ها را متهم کرد که عمدا از برنامه ی ضد بالستیک صرفا به عنوان حربه ی انتخاباتی استفاده کرده اند . او همچنین با اعتراضات گسترده ای که به  NIMBY (نه در حیاط پشتی خانه ی من) معروف بود مواجه شده بود که در اواخر 1968 به حد انفجار رسید که دلیل ان این بود که ارتش سایت ها موشکی را در مناطق حومه ی شهر ها مستقر کرده بود تا گسترش انها در اینده اسان تر باشد . ساکنان شهر ها با این مساله که یک موشک علیه یک بمب افکن دشمن که بر بالای سر انها در حال پرواز است شلیک شود می توانستند مدارا کنند ، اما با این ایده که یک موشک پدافندی اتمی برای نابودی یک موشک بالستیک اتمی در محل زندگی شان در ارتفاع کم یک انفجار اتمی به راه بیاندازد چندان احساس راحتی نمی کردند.

پایگاه پدافندی در شمال داکوتا

این بحث ها به میتینگی در حومه ی بوستون کشیده شد ، جایی که با وجود یک کولاک سنگین هزار تا 2 هزار تن از شهروندان نارضایتی عمیق خود را از این مساله ابراز داشتند . نمایندگان کنگره غرق در نامه هایی از موکلین خود شدند که در انها خواستار نقل مکان این پایگاه ها شده بودند . و اندکی بعد کنگره در اقدامی تهدید امیز تمام بودجه ی باقی مانده ی این سیستم را مسدود کرد. نیکسون اعلام کرد که تا زمانی که این سامانه مورد بررسی مجدد قرار گیرد کار ساخت ان تعلیق خواهد شد.

Safeguard

بررسی مجدد طرح در پی یک مجموعه گفت و گو های طولانی مدت بین نیکسون و مشاوران وزارت دفاع در 14 مارچ 1969 به اتمام رسید . کل کانسپت و تمام احتمالات جدید مورد بازبینی قرار گرفت . در این میان ایده ی سامانه ی پدافندی سنگین و گسترده ای شبیه Nike-X  مورد توجه قرار گرفت ، اما Robert  Laird (وزیر دفاع وقت) ظاهرا به همان نتیجه ای رسید که مک نامارا پیش از ان رسیده بود ، و بیان داشت سطح حفاظتی که این سیستم ارائه می دهد هزینه های ان را توجیه نمی کند.

" ما به دنبال دفاع از شهر هایمان هستیم ، چیزی که نیاز به سامانه های بی نقص یا بسیار کم نقص دارد ، من حتی امکان ایجاد یک دفاع چند لایه را برای شهر هایمان مورد بررسی قرار دادم ، و دریافتم که حتی در خوش بین ترین پیش بینی ها ، با توجه به در نظر گرفتن بالاترین سطح فناوری ، به این معنی خواهد بود که ما باز هم دست کم 30 تا 40 میلیون نفر از شهروندانمان را از دست خواهیم داد ...

اگر چه با ایده ی دفاع کم قابلیت از شهر ها نیز مخالفت شده است . هیچ نیازی به بکار گیری سیستمی نیست که تنها در شرایط ساختگی (نه انچه که در روز موعود واقعا با ان مواجه خواهد شد) بتواند کار کند . به ویژه با در نظر گرفتن این احتمال که در شرایطی احتمالی دشمن بازدارندگی شما را نادیده می گیرد. در چنین شرایطی اساسا موشک ها به چه کاری می ایند ؟ مساله ی اصلی این است که شما اطمینان حاصل کنید دشمن نمی تواند بازدارندگی شما را نادیده بگیرد  (این جمله ای هست که خیلی جای بحث دارد به ویژه در مورد شرایط امروز ایران-مترجم). و این ایده ایست که نیکسون برگزیده . به جای به خدمت گرفتن سایت های پدافند بالستیکی که از شهر ها محافظت می کنند ، تفکر جدید بر این اصل استوار است که برای حفظ دیوار بازدارندگی این سامانه ها باید از خود سایت های موشکی استراتژیک محافظت کنند ، و از این امر اطمینان حاصل کنند که هیچ تفکر حمله  ی محدودی راهی به ذهن دشمن نمی یابد . البته این به معنای یک اقدام کامل و بی نقص یا حتی نزدیک به ان نیست .

هنگامی که شما در مورد حفاظت از توانایی های بازدارنده ی تان صحبت می کنید  ، نیازی به بی عیب بودن نیست . تنها کافیست به قدری بتوانید از انها محافظت کنید که اقدام ثانویه ی  تلافی جویانه ی شما به قدری عظیم و دهشتناک باشد که دشمن قبل از شلیک اولین موشک بار دیگر به فکر فرو رود . "

نحوه ی عملکرد

سیفگارد یک سامانه ی دفاعی 2 لایه بود . موشک های دور برد  Spartan سعی در رهگیری اهداف در خارج از جو می کردند . این موشک های دور برد امکان محافظت از این منطقه ی وسیع جغرافیایی را فراهم می کردند . اگر اسپارتان در رهگیری و انهدام موشک مهاجم ناکام می ماند ، موشک بسیار سریع و با قابلیت بالا ولی کوتاه برد Sprint  وارد کارزار می شد تا  درون محدوده ی اتمسفر اقدام به نابودی هدف کند . هر 2 ی این موشک ها از سرجنگی اتمی بهره می بردند و متکی به نابودی یا اسیب جدی رساندن به کلاهک مهاجم از طریق انفجار یا تابش های رادیواکتیو قوی بودند . موشک اسپارتان از کلاهکی اتمی به قدرت 5 مگاتن و موشک اسپرینت از کلاهکی به قدرت 1 کیلوتن بهره می برد.

سناریوی درگیری با اهداف بدین ترتیب پیش بینی شده بود :

1- شلیک موشک توسط دشمن توسط ماهواره های پروژه ی  Defense Support توسط سنسور هایی که امواج مادون قرمز ساتع شده از موتور  ICBM را تشخیص می دهند، کشف می شود .

2- در فاز میانی مسیر ، رادار های سامانه ی پیش اخطار تهدید بالستیک در منتها علیه نواحی شمالی کلاهک های مهاجم را شناسایی و اعلام اخطار می کند .

3- هنگامی که کلاهک ها به اهداف خود نزدیک می شوند در حالی که هنوز در محدوده ی فرا جوی قرار دارند رادار محیطی اکتساب هدف دوربرد سامانه ی سیفگارد انها را شناسایی می کند و اطلاعات دسته بندی شده را به رادار های بسیار دقیق تر و برد کوتاه ار سایت موشکی ارائه می کند .

4- هنگامی که کلاهک ها وارد برد رادار های سامانه های موشکی شدند ، سامانه ای کامپیوتری وابسته خط سیر رهگیری و زمان شلیک را محاسبه می کنند .

تصویر هوایی از سایت سیفگارد  Stanley R. Mickelsen

موشک اسپارتان در جلو و اسپرینت در عقب تصویر

رادار دوربرد محیطی اکتساب هدف PAR ، موسوم به PARCS هنوز در وضعیت عملیاتی قرار دارد

اجزای سامانه

سیستم سیفگارد از چند بخش اصلی تشکیل می شد ، رادار PAR ، رادار سایت موشکی ، لانچر های موشک اسپارتان ، لانچر های موشک اسپرینت ، لانچر های دور دست موشک اسپرینت.

Perimeter Acquisition Radar (PAR)

PAR یک رادار ارایه فازی پسیو بود  که برای کشف کلاهک های موشک های مهاجم که از فراز منطقه ی قطبی شلیک می شدند مورد استفاده قرار می گرفت . هدف های احتمالی کشف شده توسط رادار PAR به رادار های سایت موشکی " MSR " و به فرماندهی دفاع هوافضایی امریکای شمالی ارسال می شد . ساخت 2 دستگاه از این رادارها در مرزهای شمالی ایالات متحده مورد نظر بود ، در مانتانا و شمال داکوتا . کار ساخت و ساز در هر دو محل مذکور شروع شد اما به دلیل پیمان موشکی ضد بالستیک ، تنها کار ساخت سایت داکوتای شمالی به انتها رسید . این سایت در نزدیکی کاوالیر در نواحی شمالی داکوتا ، هم اینک تحت بهره برداری نیروی هوایی به عنوان پایگاه هوایی کاوالیر می باشد.

رادار سایت موشکی (MSR)

این رادار کنترل کننده ی سامانه ی سبفگارد بود . این مجموعه ی راداری از تجهیزات کامپیوتری و رادار ارایه فازی که برای ردگیری هدف ضروری بود بهره می برد . ساخت ساختمان هرمی شکل رادار خود به تنهایی داستان بلندی ست . کار ساخت در هر 2 پایگاه مانتانا و نورث داکوتا شروع شد  اما تنها این سایت داکوتا بود که امکان عملیاتی شدن یافت . مجتمع MSR شامل 30 لانچر موشک اسپارتان و 16 لانچر موشک اسپرینت بود.

لانچر های دور دست موشک اسپرینت (RSL)

این لانچر ها در اطراف سایت MSR تعبیه شده بودند تا لانچر ها نسبت به اهداف مورد نظر فاصله ی کمتری داشته باشند و مسیر پرواز به سمت اهداف کوتاه شود . 4 سایت تکمیل شدند ، و انها هنوز در شعاع 16 تا 32 کیلومتری سایت MSR در نکوما در شمال داکوتا باقی هستند .

در 1969 موسسه ی ایین و تشریفات ارتش این طرح را برای نشان سر شانه ی یونیفرم سایت سیفگارد تایید کرد

رادار سایت موشکی سیفگارد

تابلوی سایت موشکی

لانچر های سایت سیفگارد شمال داکوتا

تصویر هوایی از سایت شماره 2 دوردست موشک اسپرینت

موشک اسپارتان

اولین ازمایش موشک اسپرینت در سایت تست وایت سندز – 1967

///////////////////////////////////////////////////

شادی ارواح طیبه ی شهدای گمنام صلوات

منبع

با تشکر از sedmammad

ترجمه از 7mmt

Military.ir

کلیه ی حقوق محفوظ است

با سلام

عکس تزئینی

پروژه موشک العبور (Al 'Ubur) احتمالا مابین سال های 1999 الی 2000 و پس از کاهش نظارت های کمیته ویژه سازمان ملل و ایضا با افزایش بودجه در دسترس عراق اغاز شد. هدف اصلی این پروژه ساخت یک سامانه موشکی سطح به هوای برد با الگوبرداری احتمالی از سامانه اس 300 روسی بود ، سامانه ای که امکان مقابله با چند هدف در برد بلند را داشته و با الزامات به روز میادین نبرد مطابق باشد.

عراق برای تحقق این هدف ، چالش های مختلفی در پیش رو داشت. چالش نخست در نبود تکنولوژی های لازم برای ساخت و توسعه اجزای سامانه پدافندی برد بلند بود. عراق تا زمان آغاز پروژه موشک العبور ، پروژه بومی قابل توجهی در زمینه ساخت و توسعه سامانه های راداری و پدافندی ارائه نکرده بود. عمده فعالیت عراقی ها در ارتقای سامانه های موجود از جمله سام 2 و سام 6 آن هم در طی پروژه های تحقیقاتی بود که بعضا به مرحله عملیاتی نرسیدند.

به عنوان نمونه یکی از تلاش های عراق نصب جستجوگر حرارتی موشک R60 بر روی موشک سام 6 بود. سطح این پروژه های تحقیقاتی با سطوح مورد نیاز برای ساخت یک سامانه برد بلند پدافندی تفاوت بسیاری داشت. در آن روزگار کشورهای معدودی از جمله شوروی/روسیه توان تکنولوژیکی لازم برای ساخت یک چنین سیستمی را داشتند. البته برخی از مقامات عراقی دخیل در پروژه از دسترسی به اجزای سامانه اس 300 روسی سخن گفته اند.

موشک سام 6 عراقی مجهز به جستجوگر حرارتی موشک هوا به هوای R60

در صورت صحت این مطلب سوالاتی مطرح میشود از جمله اینکه این دسترسی توسط سازنده اصلی (روسیه) ایجاد شده یا از طریق ایجاد کانال های ارتباطی با اقمار شوروی سابق صورت گرفته. به عنوان نمونه کشور بلاروس از جمله دارندگان سامانه اس 300 بود و در کنار آن سابقه همکاری در پروژه های موشکی عراق (از جمله تامین سامانه های هدایتی) را داشت. این کشور به عنوان یکی از اصلی ترین گزینه های مطرح برای دسترسی عراق به اجزای سامانه اس 300 مطرح میشود.

سوال دیگری که میتوان عنوان کرد آن است که به صرف دسترسی به اجزای سامانه ، نمیتوان به آسانی از آن نمونه سازی (مهندسی معکوس) کرد و این کار نیازمند سطحی از دانش فنی و وجود زیرساخت های لازم است که مشخصا فراتر از دانش فنی و زیرساختی عراقی ها در آن زمان بود. مشکل دیگری که عراقی ها در زمینه ساخت سامانه برد بلند پدافندی داشتند ، تحریم های همه جانبه تسلیحاتی علیه عراق پس از تهاجم به کویت و عدم دسترسی به فناورهای مورد نیاز و نبود شریک تکنولوژیکی بود.

پیش از این تحریم ها البته عراقی ها ارتباطات گسترده ای را شکل داده بودند و از امکان انتقال و اشتراک انواع تکنولوژی های نظامی برخوردار بودند. چالش دیگر مشکلات مالی و ضعف شدید اقتصادی را شامل میشد. عراق از بودجه کافی برای توسعه فناورها و ایضا ایجاد زیرساخت های تولیدی برای یک چنین سامانه ای برخوردار نبود و صرفا در صورت تامین الزامات تکنولوژیکی ، قادر به ساخت سامانه به صورت نمونه بود. در گزارشی که توسط گروه بازرسی عراق (ISG) از این پروژه تهیه شد ، به عدم توانایی کافی عراق در پیش برد این پروژه و فراتر بودن آن از حد قابلیت های تکنولوژیکی این کشور اشاره شده است. ضمن انکه تمایل عراقی ها به استفاده از موشک العبور به عنوان یک موشک زمین به زمین نیز مورد اشاره قرار گرفته.

عراقی ها پیشتر تجربه توسعه موشک پدافندی سام 2 و به کارگیری آن در قالب موشک زمین به زمین را داشتند (پروژه J-1) و اما اینبار به دنبال کسب تجربه مشابه به صورتی متفاوت بودند (ساخت یک موشک پدافندی و استفاده در نقش زمین به زمین). موشک العبور تنها بخش مهم سامانه پدافندی برد بلند عراق بود که  توسعه آن در زمان تهاجم نیروهای ائتلاف به عراق دنبال میشد. پیشران این موشک براساس پیشران موشک سوخت جامد الفتح  و با تغییر ابعاد آن از 3.5 متر به 4.5 متر ساخته شد. این پیشران در حدود 500 میلیمتر قطر داشت و از نظر ترکیب سوخت و عناصر سازنده بدنه مشابه پیشران مورد استفاده در موشک الفتح بود.

تنها تفاوت عمده این موشک با موشک الفتح در تغییر طراحی نازل متناسب با نقش پدافندی موشک و الزامات آن بود. العبور به عنوان یک سامانه پدافندی برد بلند از ساختاری به شدت پیچیده برخوردار بود که  جستجوگر راداری مستقل برای موشک ، رادار کنترل آتش آرایه فازی ، سیستم های کنترل و ارتباط متقابل هوا به زمین و زمین به هوا (uplinks and downlinks) جهت ارتباط سامانه کنترل آتش با موشک و ............. شامل میشد. وظیفه ساخت رادار و بخش های الکترونیکی به صنایع المیلاد سپرده شد.

در ابتدای مراحل طراحی موشک ، عراقی ها به دنبال تهیه سامانه هدایت اینرسی (جهت هدایت موشک در فاز میانی پرواز) و جستجوگر راداری (جهت هدایت موشک در فاز نهایی) از طریق یک شرکت روسی یا گزینه های دیگر از جمله شرکت هایی در اقمار شوروی سابق بودند که در نهایت به نتیجه ای ختم نشد و صرفا آزمایشات و شبیه سازی هایی بر روی سیستم هدایت و جستجوگر موشک هوا به هوای R-40 صورت پذیرفت. هدف عراقی ها ساخت موشک و سامانه پدافندی با برد 80 الی 90 کیلومتر بود که همین مسئله موشک برد بلند هوا به هوای R-40 را به بستر مناسبی برای تحقیقات تبدیل میکرد هر چند که این موشک و سامانه های هدایتی آن ، تکنولوژی های سطح پایین تری از آنچه که عراقی ها بدان نیاز داشتند را تامین میکرد اما به عنوان یک بستر آزمایشی مفید بود.

موشک هوا به هوای R40

موشک العبور از کلاهکی به وزن 176 الی 180 کیلوگرم از نوع ترکش شونده بهره میبرد که امکان ایجاد آسیب شدید یا انهدام هواگرد ها حتی در صورت انفجار در فاصله از هواگرد را نیز داشت. توسعه و آزمایش پیشران موشک العبور در ابتدا از طریق یک مدل مقیاس متوسط از پیشران این موشک که در حقیقت براساس پیشران راکت ابابیل 50 ساخته شده بود ، صورت پذیرفت. این آزمایشات که با استفاده از ترکیبات سوختی متفاوتی نیز انجام شد در نهایت به ساخت نمونه ای از پیشران موشک العبور در مقیاس اصلی و با ترکیب سوختی مشابه موشک الفتح ختم گردید.

تست پیشران موشک در مقیاس اصلی احتمالا در سال 2002 آغاز شده هر چند که در این مورد گزارشات متفاوتی وجود دارد. در یک گزارش از تست مقیاس اصلی پیشران در 12 ژانویه 2002 صحبت به میان آمده حال آنکه در گزارش دیگری این آزمایش در ژوئن تا نوامبر سال 2002 عنوان شده. آزمایشات موفقیت امیز پیشران موشک العبور موجب شد که مقامات عراقی در فکر استفاده از آن به عنوان یک موشک زمین به زمین باشند ، مسئله ای که توسط یکی از مسئولین برنامه موشکی عراق نیز مورد تایید واقع شده است.

عراقی ها به جهت مشابهت پیشران و ترکیب سوختی موشک العبور با موشک الفتح  ، امکان تولید و توسعه آن به عنوان یک موشک زمین به زمین در برد های مختلف را داشتند. در نهایت پروژه سامانه موشکی پدافندی العبور به جهت وجود چالش های غیر قابل حل برای عراقی ها و ایضا با تهاجم نیروهای ائتلاف به این کشور ، تنها با ساخت پیشران موشک و بدون پیشرفت موثر در بخش هایی همچون رادار و ....... پایان یافت. به جهت نابودی اسناد و نمونه های ساخته شده از پیشران موشک  ، تصویر قابل ارائه ای از پروژه آن در دسترس نیست.

نویسنده و مترجم : سینا نوریخانی

هرگونه برداشت از این مطلب صرفا با ذکر نام وبسایت میلیتاری مجاز است