http://gallery.military.ir/albums/userpics/splm_inside_m.jpg

http://gallery.military.ir/albums/userpics/splm3_m.jpg

http://gallery.military.ir/albums/userpics/thumb_splm3_m.jpg
منبع عكس‌ها: سايت رسمي ري‌اكشن‌انجينز
http://www.reactionengines.co.uk/index.html

http://www.reactione...o.uk/index.html

مقدمه :

با اولین شلیک موشک وی-2 به قلب فضا در اکتبر 1942 ، عرصه جدیدی به صحنه نبرد اضافه شد ، با این حال   توسعه فناوری نظامی در فضا را میتوان عاملی موثر در ایجاد تغییرات شگرف در ماهیت رزم مانوری بحساب آورد . تغییر صحنه عملیات نظامی در فضا ، همزمان با کاهش قابل توجه و ناگهانی درهزینه های مربوط به دسترسی به مدارهای ماوراء جو  و همچنین توسعه سریع ماهواره های کوچکتر و ارزان تر  برای ایجاد مجموعه حسگرهای پایش عملیات نظامی ،  قابلیتی فراتر از ماهواره های بزرگتر و گران قیمت تر را در اختیار ارتش ها ، نسبت به  گذشته ، قرار خواهد داد . سرعت شگرف این تحولات  و پیامدهای قطعی آن بر عملیات رزمی در آینده موضوعی است که جامعه کارشناسان رو به گسترش فضایی  در سازمان های نظامی تلاش می کند تا  قبل از ایجاد تهدید ، فرآیند توسعه این قابلیتهای جدید در حوزه فضایی را درک کرده  و تغیرات سازمانی ناشی از این امر را بخصوص در حوزه جنگ مانوری مورد بررسی عمیق قرار دهد .

با توجه به این موضوع پراهمیت  ، قابلیتهای فضا پایه موجود تاثیر قابل توجهی را بر تاکتیکهای رزم  زرهی مدرن در دو سطح تاکتیکی و عملیاتی برجای گذاشته است.

از یکسو ، ارتباطات راه دور ، دسترسی به شبکه های مخابرات نظامی  ، استفاده گسترده از  سامانه موقعیت یابی جهانی (GPS)  و درنهایت مخابرات رمز گذاری شده ، سرفصل های مهم این حوزه بشمار آمده  و از سویی دیگر نیز کاربرد این پتانسیل در حوزه هایی با اهمیت کمتر نظیر عملیات ضد شورش نیز امکان پذیر گردیده است  ،اما پرکاربردترین  ماموریت محوله به حسگرهای فضاپایه را می توان در جنگ سرد و ماهواره های مجهز به حسگرهای مادن قرمز برای تشخیص زمان شلیک موشکهای بالستیک و همچنین رهگیری گونه های بالستیک تاکتیکی بر علیه  واحدهای زمینی جستجو کرد .

در مجموع ، برای یک  آینده قابل پیش بینی ، قابلیتهای فوق الذکر ، البته در پهنای باند بیشتر و دقت افزون تر همچنان به پشتیبانی از عملیات رزمی ادامه خواهند داد . با این وصف ، یکی از مهمترین پیشرفتهایی که فناوری فضایی برای افزایش عملکرد مطلوب واحدهای زرهی پدید آورده ، قابلیت استفاده از تصاویر ماهواره ای در زمان واقعی (near-real-time satellite imagery) بخصوص بر علیه دشمنی است که از این پتانسیل محروم است .

غافلگیری با ضربه به جناحین :

از یک نظر ، نقطه شروع  استفاده از حسگرهای فضاپایه را می توان با آغاز جنگ نخست خلیج پارس که در جریان آن ، واحدهای ارتش ایالات متحده  با ایراد یک ضربه شدید به جناحین  یگانهای عراقی ، مدافعان را غافلگیر نموده  و بسرعت بر آنها غلبه نمودند، همزمان دانست . ارتش عراق که تحت حملات شدید هوایی  قرار داشت ، ناگهان با ضربه غافلگیرکننده واحدهای زرهی ائتلاف در جناحین خود روبرو شد که این موجبات یک فاجعه نظامی  را برای سرفرماندهی ارتش بعث فراهم آورد .

اما نکته اصلی در این مساله نهفته بود  که موفقیت این  مانور  ، مدیون  چند عامل مهم  ، از جمله فناوری های جدید بخدمت گرفته شده ، بود . از یکسو ، سامانه مکان یاب جهانی  (GPS) تازه به دنیای فناوری نظامی وارد شده بود و به یگان های رزمی اجازه میداد تا در صحنه عملیاتی باز ( صحرا ) با دقت بیشتری دست به عمل زنند و از سویی دیگر به فرماندهان ائتلاف ، بخصوص رسته آماد و پشتیبانی ( لجستیک ) امکان می داد تا بدون نگرانی از آتش دشمن ، ذخیره سوخت و سایر سامانه های لجستیکی را بدون آنکه  نیازی به هزینه کرد بیش از اندازه منابع  داشته باشند ، موقعیت یابی و مستقر سازند . 

با این وجود ، شاید مهمترین عامل موفقیت در افزایش و تاثیر گذاری واحدهای ائتلاف در این جنگ را می توان در پتانسیل این نیرو در  محرمانه نگاه داشتن نقل و انتقالات و به معنای تخصصی ، "تحرک" این یگان ها  از دید نیروهای عراقی  دانست .

فرماندهان ائتلاف با ایجاد پایش شدید هوایی ، مسیر هرگونه اجرای عملیات شناسایی هوایی از سوی ارتش عراق را مسدود نمودند ، چرا که حتی اجرای یک سورتی ( پرانه ) پرواز شناسایی از سوی نیروی هوایی عراق در ارتفاع ، برد و گستره  مشخص می توانست نیات ارتش ائتلاف را در حوزه محورهای  عملیات آفندی ، افشاء کرده و متقابلا" ارتش عراق قادر می ساخت  تا با تغییر سازمان رزم واحدهای خط مقدم  خود ، تدابیر مناسبی برای حفظ جناحین خود از ضربه زرهی مهاجمان   ، بیاندیشد.

در این میان ، برخی تحلیلگران براین اعتقاد قرار دارند که حتی در صورت اطلاع ارتش عراق از محورهای عملیاتی ائتلاف ، بسیار بعید بود که توان رزمی کافی برای جلوگیری از موفقیت  نزد مدافعان ، موجود بوده باشد ، اما یقینا" دستیابی به اطلاعات ، هر چند محدود و مختصر ، می توانست هزینه  پیروزی  را برای مهاجمان ، افزایش دهد .  در واقع ، بسیار بعید به نظر می رسد که  ضربه کاری و موفقیت خیره کننده  ارتش ائتلاف ، که  بر قابلیتهای فضاپایه ، قرار داشت  و صورتبندی بسیار بزرگتر مدافع را فریب داد  ، بدون این ستون اصلی ، قابل تکرار باشد .

شیوه اجرای مانور توسط واحدهای رزمی درمقیاس گروهان و گردان  که به هردلیلی ممکن بود از صورتبندی اصلی جدا شوند را می توان با تدبیر درست ، جبران نمود ، اما  بدون وجود نظارت دائم بر صورتبندی اصلی ، دستیابی به موفقیت در چنین صحنه های از منازعه ، تقریبا" امکان پذیر نبود .

از سویی دیگر، نیروی هوایی ایالات متحده  بدلیل ماهیت ماموریت خود ، گرچه  پتانسیل زیادی برای ایجاد برتری هوایی محلی و جلوگیری از اجرای عملیات شناسایی توسط هواگردهای سرنشین دار یا بدون سرنشین در اختیار داشت ، اما واضح بود که فاقد  توانایی جلوگیری از عبور ماهواره های دشمن از فراز منطقه نبرد بوده  و این به معنای یک شکاف عمیق دربکارگیری  اصل غافلگیری توسط فرماندهان محسوب می گردید . به معنای روشن تر ، درصورت برخورداری عراق از  قابلیتهای فضاپایه ، بطور قطع ، ضربه قاطع طوفان صحرا ، هرگز قابلیت اجرایی شدن پیدا نمی نمود . به همین دلیل ، تکثیر گسترده  ماهواره های سنجش از دور که می بایست بستر لازم برای تولید تصاویر دقیق ماهواره ای در اندازه ها و کیفیتهای متفاوتی را پدید آورد ،  پارادایم  " پشتیبانی فضایی " و به تبع آن ، تاثیر حسگرهای فضا پایه بر ماهیت رزم مانوری را به صورت چشمگیری دچار دگرگونی عمیقی نموده است .

سامانه مکان یاب جهانی 

راست : 1990  چپ : آزمون های اولیه 1978

با این وصف ، ارتش ایالات متحده تا همین اواخر ، به استفاده از تصاویر ماهواره ای در عملیات رزمی چندان تمایلی نداشت ، چرا که تاثیر آن را در سطوح تاکتیکی و عملیاتی ، ناکافی ارزیابی می نمود ، به همین دلیل صرفا" تعداد مشخص و محدودی از ماهواره  های تصویر برداری مستقر در مدار لئو (LEO)  که  قابلیت تصویر برداری از بخش های محدودی از کره زمین را ارائه می کردند  ، در اختیار این نیروها قرار داشت ، در حالی که  برخلاف ماهواره های مستقر در مدار ژئوسنکرون (GEO)  که نسبت به زمین در نقطه ثابتی قرار دارند ، ماهواره های مدار لئو (LEO)  در ارتفاعی میان 250 تا 400 مایلی مستقر هستند که هر 90 تا 120 دقیقه ، یکبار به دور زمین چرخیده  و به همین دلیل  انعطاف پذیری بیشتری به  ماهواره های موجود در  ارتفاع  22300 مایلی که تقریبا" سرعت چرخشی مشابه با سرعت چرخش سیاره داشته  و با کمی اغراق ، نسبت به خط استوا ، روی نقطه ثابتی قرار دارند ، به کاربر ارائه می کنند . با این وصف ، علیرغم مزیتهای بی شمار ، ماهواره های مستقر در مدار GEO برای اجرای عملیات تصویر برداری تاکتیکی غیر مفیدترین ابزار بشمار می آید ، به همین دلیل ماهواره هایی که برای نظارت بر صحنه عملیات رزمی به فضا ارسال میشوند ، عمدتا" در مدارهای پایین تر قرار داده می شوند و به همین دلیل نیز در هر زمان ، صرفا" می توانند بخشی از سطح زمین را مورد شناسایی قرار دهند . بطور طبیعی ، جایگیری در ارتفاع مداری پایین در کنار هزینه های مرتبط با تولید و اعزام  این سخت افزارها به فضا ، سودمندی تاکتیکی محدودی را فراهم می کند ، چرا که صرفا" امکان تصویر برداری یک محدوده کوچک را در روز فراهم می نماید  .

پی نوشت :

1- ادامه دارد .................

2- استفاده از مطالب برگردان شده به پارسی در انجمن میلیتاری ، براساس قاعده " رعایت اخلاق علمی " منوط به  ذکر دقیق  منبع است . امیدواریم مدعیان رعایت اخلاق ( بخصوص رسانه های مدعی ارزشمداری )  بدون احساس شرمندگی از رفرنس قرار گرفتن بزرگترین مرجع مباحث نظامی در ایران ، از مطالب استفاده نمایند . 

برگردان به پارسی ، اختصاصی برای بزرگترین مرجع مباحث نظامی در ایران  ( MILITARY.IR) 

                     مترجم : MR9

اسپیس اِکس تاریخ ساز شد ; پرتاب و فرود مرحله اول راکت ماهواره بر برای دومین بار

( به دلیل درجه بالای اهمیت این رویداد تاریخی ، به صورت تاپیک مستقل ارسال شد )

در نخستین ساعات بامداد امروز به وقت ایران ، کمپانی اسپیس اکس در یک حرکت متهوّرانه و تاریخی موفق شد تا یکی از راکت های فالکن 9 ساخت خود را که سال گذشته فضاپیمای دراگن را توسط آن به ایستگاه فضایی بین المللی منتقل کرده بود  ، برای بار دوم پرتاب و ماهواره SES-10 را در مدار انتقالی زمین آهنگ مستقر کند . 

نشان رسمی طراحی شده برای این ماموریت :

این پرتاب از مجموعه 39A پایگاه فضایی کِنِدی واقع در کیپ کاناورال ایالت فلوریدا و در ساعت 6:27 عصر به وقت محلی صورت گرفت . پرتاب در زمان پیش بینی شده و بدون هیچ گونه تاخیری انجام شد . 

2 دقیقه و 43 ثانیه پس از پرتاب و در حالی که راکت فالکن 9 در ارتفاع حدود 65 کیلومتری از سطح زمین قرار داشت ، موتورهای مرحله اول راکت خاموش شده و از مرحله دوم جدا شدند . در ادامه موتور مرحله دوم آغاز به کار کرد و به مسیر تعیین شده ادامه داد . 

مرحله اول توسط رانشگرهای گاز سرد نیتروژن و 4 باله توری شکل آیرودینامیک خود ، توانست مسیر بازگشت به اتمسفر را به دقت طی کند . تک موتور مرکزی راکت نیز در 2 مرحله آغاز به کار و تولید نیروی رانش کرد .

در مرحله اول پس از گذشت 3 دقیقه و 41 ثانیه از لحظه جدایش ، موتور مرلین-دی روشن شده و به مدت 20 ثانیه نیروی بازدارنده ای تولید کرد که برای کاهش سرعت راکت در ارتفاع بالای اتمسفر مورد نیاز بود .

در مرحله دوم ، حدود 30 ثانیه پیش از فرود و نشستن راکت بر روی شناور ، موتور مرلین دوباره آغاز به کار کرد . در این مرحله موتور از حداکثر توان تراتِل خود استفاده میکند تا حداقل توان پیشران را تولید کند.

در مجموع ، 1 دقیقه و 20 ثانیه از فرایند فرود در اتمسفر غلیظ انجام گرفت و در این مدت ، 4 باله مشبّک بیشترین نقش و تاثیر را در هدایت و کنترل راکت بر عهده داشتند . 

نهایتاً .........  6 دقیقه و 13 ثانیه پس از لحظه جدایش ،  مرحله اول در سلامتی و ایمنی کامل بر روی شناور مستقر در اقیانوس آرام فرود آمد .

دقایقی پس از فرود راکت ، نیروهای مسئول بازیابی و ایمن سازی که در فاصله ای مناسب از محل فرود در اقیانوس حضور دارند ، توسط شناورهای خود به راکت ملحق میشوند و پس از ورود به بستر فرود ،راکت را  با کابل ها وبست های مخصوصی  در جای خود ثابت و مستحکم میکنند .

به تازگی اسپیس اکس بر روی روباتی کاملاً خودکار و هوشمند کار میکند که در گوشه ای از بستر فرود شناور مستقر میشود . این روبات پس از فرود راکت به زیر آن رفته و بخشی از مراحل ایمن سازی را انجام میدهد . تا پایان سال جاری میلادی ، این روبات مورد استفاده قرار خواهد گرفت .

پس از اطمینان از تخلیه سوخت ، اکسید کننده و دیگر مواد خطرناک از درون راکت ، حرکت به سوی بندرگاه آغاز شده و در جریان یک سفر کوتاه چند ساعته به مقصد رسیده و در آنجا پهلو میگیرند .

راکت توسط جرثقیل های فوق سنگین بلند میشود و به صورت افقی بر روی خودروی حامل گذاشته شده و با گذشتن از جاده ها و خیابان های عمومی و با سرعتی بسیار آهسته به سوله های مجتمع آماده سازی اسپیس اکس در نزدیکی محل پرتاب منتقل میگردد .

در آنجا تمامی 9 موتور مرلین از راکت جدا شده و به همراه بقیه اجزای مرحله اول  با دقت مورد ارزیابی و آزمایشات تصویربرداری پرتوی ایکس و امواج صوتی قرار میگیرند تا میزان سلامت و قابلیت اطمینان آنها تایید شود . 

یکی از نکات جالب در این فرود ، اثرات گرمایی و مکانیکی شدیدی بود که 4 باله توری هدایتی ، در جریان مرحله بازورود به اتمسفر با آن رو به رو شدند که باعث سوختن و بر افروختگی آنها شد و دوربین مستقر بر روی راکت را تیره و تار کرد . 

نکته تازه دیگر این پرتاب ، اقدام برای فرود کنترل شده دیواره پوششی محموله ( ماهواره ) یا همان فِیرینگ بود . این پوشش از قسمت میانی به 2 نیمه جدا میشود و در بازورود به اتمسفر نابود شده و بقایای آن در آب های اقیانوس غرق میشود .

ولی این بار اسپیس اکس توانست این 2 نیمه پوشش را به سلامت بازیابی کند و در پرتاب های آینده مورد استفاده قرار دهد . لازم به ذکر است که قیمت این پوشش 6 میلیون دلار میباشد . 

ایلان ماسک در جریان نشست رسانه ای تلویزیونی پس از پرتاب ، از قصد این کمپانی برای آغاز کار پژوهش به منظور بازیابی مرحله دوم راکت فالکن 9 پرده برداشت . او توضیح داد که مرحله دوم به هر حال در اتمسفر نابود میشود و به همین دلیل کمپانی اسپیس اکس در جریان انجام آزمایشات برای بازیابی این مرحله ، هیچ چیزی را از دست نمیدهد .

لازم به ذکر است که راکت فالکن 9 نخستین حامل فضایی و پرتاب محموله به مدار زمین نمیباشد که توانسته با موفقیت بازیابی و برای استفاده چندین باره مورد استفاده قرار گیرد . 

این افتخار پیش از این نصیب فضاپیمای شاتل شده بود . فضاپیماهای شاتل به صورت عمودی پرتاب میشدند و با روش پرواز آزاد و هواسُر فرود می آمدند . 

از این گذشته 2 بوستر پیشران جامد غول آسای شاتل نیز پس از هر پرتاب با چتر نجات درون اقیانوس فرود می آمدند و پس از پُر شدن و غالب گیری سوخت جامد درون خود ، 82 بار مورد استفاده دوباره قرار گرفتند . 

افتخار بی بدیل و منحصر به فردی که راکت فالکن 9 و کمپانی اسپیس اکس به آن دست یافته اند ، فرود پیش راننده و یا PROPULSIVE LANDING برای بار دوم میباشد . یعنی فرود راکت به کمک نیروی پیشران موتورهای خود راکت آن هم به صورت عمودی و روی پاهایی خود . 

با دستاوردی که امروز اسپیس اکس به آن نائل گردید ، هزینه های پرتاب با فالکن 9 به میزان چشمگیری کاهش خواهد یافت . به گفته ایلان ماسک هر پرتاب راکت فالکن 9 در حال حاضر حدود 62 میلیون دلار هزینه دارد و در سال های آینده با پیشرفت در بهینه سازی فرایند ساخت ، نگهداری و آماده سازی مجدّد راکت ، هر پرتاب میتواند با هزینه ای باورنکردنی معادل  5 تا 7 میلیون دلار انجام شود . 

این هزینه ناچیز ، انقلابی در عرصه سفرهای فضایی ایجاد خواهد کرد و شرکت ها و گروه های صنعتی حاضر در این عرصه در صورتی که با شرایط موجود سازگار نشوند ، قطعاً ورشکسته و از صحنه رقابت خارج خواهند شد . 

شرکت آریان اسپیس ، شرکت پرتاب های فضایی روسیه ، شرکت مشترک بوئینگ و لاکهیدمارتین با نام  ULA ، اُربیتال ای تی کی ، شرکت های چینی ، ژاپنی ، هندی ، اوکراینی ، برزیلی و بسیاری دیگر از بازیگران این عرصه در معرض بیشترین تهدید هستند و چاره ای جز حرکت به سوی بازیابی و به کار گیری چندین باره پرتابگرهای خود ندارند . 

به اذعان و اعتراف بسیاری از کارشناسان صنایع هوافضا ، سطح فناوری ای که هم اکنون اسپیس اکس به آن دست پیدا کرده بیش از 1 دهه از سازمان های فضایی و بزرگ ترین صنایع کشورهای مطرح در عرصه فضا مانند روسیه و فرانسه و حتی خود آمریکا فراتر رفته و این فاصله معنادار ، فقط و فقط با سرمایه گذاری عظیم از سوی سازمان های فضایی دولتی و تزریق سرمایه بیلیونرهای عاشق فضا به این صنعت پیچیده و راهبُردی میسّر خواهد بود .

اما در گوشه دیگری از آمریکا ، شرکت نوپای بلو اُریجین به سرپرستی و مالکیت " جِف بزوس "  مالک شرکت آمازون ، هم اکنون در راه بازیابی و استفاده دوباره از پرتابگرهای فضایی گام های بلندی برداشته و راکت نیوشِپارد نخستین ثمره این رویکرد میباشد .

بلو اُریجین همچنین با معرفی راکت ماهواره بر  " نیو گلِن "  و توسعه موتور BE-4 با سوخت متان ( گاز طبیعی مایع ) آینده بسیار درخشانی در صنعت پرتاب های فضایی ، کاهش چشمگیر هزینه دستیابی به مدار زمین و فراتر از آن و حتی گسترش سکونت به نقاط دیگر منظومه خورشیدی خواهد داشت . 

انجام کارهای بازرسی و سلامت سنجی و آزمایشات فشرده و سنگین بر روی مرحله اول راکت فالکن 9 در خصوص این ماموریت ، حدود 1 سال به طول انجامید . این امر کاملا طبیعی میباشد زیرا این نخستین باریست که راکت بازیافتی را برای دومین پرتاب آماده میکردند .

برنامه دراز مدت اسپیس اکس این است که مدت زمان عملیات آماده سازی برای پرتاب دوباره ، با گذشت زمان کاهش یابد تا در نهایت به کمتر از 24 ساعت برسد . 

این همان مدت زمانیست که برای آماده سازی پرتابگر میان سیاره ای عظیم الجثه مفهومی اسپیس اکس مورد نیاز است . چند ماه پیش اسپیس اکس ویدیوی این طرح مفهومی را منتشر کرد .

این پرتابگر ابتدا فضاپیمای حامل سرنشینان را در مدار زمین قرار میدهد و سپس درست در نقطه پرتاب فرود آمده و در ظرف چند ساعت دوباره سوختگیری میشود و فضاپیمای حامل سوخت مورد نیاز فضاپیمای سرنشین دار را به مدار بُرده و به آن متصل میکند . در نهایت این فضاپیما برای انتقال ساکنان سیاره مریخ در مقیاس انبوه به کار خواهد رفت . 

اسپیس اکس در هفته های آینده ، یک نخستین دیگر را نیز تجربه خواهد کرد . پرتاب فضاپیمای تدارکاتی ( کارگو ) دراگن به مقصد ایستگاه فضایی بین المللی برای دومین بار . 

کپسول فضایی دراگن از اساس به گونه ای طراحی شده که برای چندین پرتاب فضایی قابل استفاده باشد . همان هدفی که در فضاپیمای اُریون ناسا و استارلاینِر بوئینگ نیز دنبال میشود . 

کپسول های فضایی مورد استفاده توسط کشورهای مختلف جهان ، در حال حاضر همگی 1 بار مصرف هستند . مانند سایوز ، پروگرس ، شنزو ، H-II ، ATV ، سیگنس . 

البته فضاپیمای هواپیما شکلِ  " دریم چِیسِر "  محصول کمپانی سییِرا نِوادا نیز دومین فضاپیمای تجاری هواسُر قابل استفاده چندین باره پس از بازنشسته شدن شاتل فضایی خواهد بود . ( فضاپیمای X-37 در مالکیت نیروی هوایی میباشد و در طبقه بندی توانایی های تجاری و خصوصی قرار نمیگیرد )

ویدیوی پرتاب راکت فالکن 9 از لحظه پرتاب تا لحظه فرود مرحله اول بر روی شناور :

[aparat]QlYKL[/aparat]

https://www.nasaspaceflight.com/2017/03/spacex-historic-falcon-9-re-flight-ses-10/

http://www.space.com/36291-spacex-used-rocket-launch-landing-success.html

http://spaceflight101.com/falcon-9-re-flight-success-with-ses-10/

https://spaceflightnow.com/2017/03/30/falcon-9-launch-timeline-with-ses-10/

http://www.spaceflightinsider.com/organizations/space-exploration-technologies/the-game-has-changed-ses-10-mission-redefines-space-flight/

http://spacenews.com/spacex-demonstrates-rocket-reusability-with-ses-10-launch-and-booster-landing/

کلیه حقوق این مطلب متعلق به انجمن میلیتاری میباشد ولی برداشت و استفاده از آن به شرط نام بردن منبع برای همگان آزاد میباشد .

برای سلامتی و موفقیت زحمت کشان صنعت فضایی کشور عزیزمان ایران دعا بفرمایید .

پروژه ی  Prime       سرواژه ی  ( بازیابی دقیق ضمن مانور پذیری در بازگشت ) دومین بخش ار برنامه ی  USAF START  بود . هدف برنامه ی استارت توسعه و اثبات تکنولوژی هواگرد های مانور پذیر با بدنه ی برازا بود که ضمن دارا بودن برد 1100 کیلومتری قابلیت ورود مجدد به جو را داشته باشند  . موارد کاربردی برنامه ریزی شده شامل کلاهک موشک های بالیتسک قاره پیما , بازیابی کپسول های ماهواره های جاسوسی و شناسایی (در ماهواره های قدیمی تصاویر و اطلاعات روی دستگاه ها و نوار های مغناطیسی مخصوصی ضبط می شد و درون کپسول هایی برای بازیابی به زمین فرستاده می شد , که خود این قضیه خودش کلی داستان داشت ... – مترجم )  , و فضا پیما های سرنشین دار بود . X-23 Prime یک هواگرد مقیاس کوچک بازگشتی ازمایشی , از پیکره بندی لیفتینگ بادی SV-5D  بود  که برای هواپیمای تست سرنشین دار

X-24A برنامه ریزی شده بود . در 3 پرتاب زیر مداری , این هواگرد رباتی (تصویر بالا)  مانور پذیری در تمام طول مسیر برنامه ریزی شده را اثبات کرد و ,  دچار مشکلاتی در زمینه ی سپر حرارتی شد .

Martin-Marietta X-23A

توضیحات :

سازنده : Martin-Marietta

مدل پایه : X-23

شناسه : X-23

نسخه : A

سیستم تعیین شناسه : نیروی هوایی ایالات متحده

مدت اعتبار شناسه : از 1948 تا کنون

نقش : تحقیقاتی

مشخصات  :

طول : 2 متر

ارتفاع : 0.8 متر

فاصله ی بال تا بال : 1.2 متر

وزن ناخالص : 405 کیلو گرم

پیشران : فاقد پیشران – هوا سر

Martin-Marietta X-24A

Martin-Marietta X-24A  محصول کمپانی مارتین ماریتا در دهه ی 60 بود . کمپانی مارتین سازنده ی هواپیمای اب نشین PBM Mariner  و بمب افکن  B-26 Marauder در خلال جنگ جهانی دوم بود .

همچنین این کمپانی در زمینه ی موشکی بسیار فعال بود که ساخت موشک بالستیک قاره پیمای  Titan II   (که قابلیت استفاده به عنوان ماهواره بر را نیز داشت) از جمله ی دستاورد های مهم این مجموعه محسوب می شود . 

X-24A   به منظور تحقیق پیرامون پایداری کانسپت shuttlecock  (توپ بدمینتون) طراحی شده بود , یک تئوری که ثبات هواگرد را در فاز بازگشت به زمین از سرعت مداری تا سرعت فرود ارائه می کرد . فلپ های بدنه , باله ها , و سطوح کنترلی همگی به ان شکلی  مسقر و بکار گیری می شدند که به این پیکره بندی کمک می کردند , به نوعی همانند پرهای انتهای یک توپ بدمینتون . در ابتدا SV-5P نام گرفته بود ,    س  X-24A بر اساس هواگرد بی سرنشین بدنه برازای SV-5D/X-23 PRIME , که چند سال قبل از ان به وسیله ی راکتی از پایگاه هوایی وندنبرگ پرتاب شده بود ,  طراحی شده بود و بسیار شبیه ان بود .

در پایین تصویر برش خورده ی X-24A را مشاهده می کنید . اغلب هواپیماهای راکتی طراحی و پیکره بندی داخلی شبیه این داشتند , به ویژه انهایی که از موتور یکسان XLR-11 استفاده می کردند . مخازن سوخت با هلیوم که غیر قابل اشتعال است تحت فشار بود , و دریچه ها و مجراهای خروجی برای ان تعبیه شده بود تا از ایجاد گازهای قابل انفجار مانند اکسیژن مایع جوشان جلوگیری کند , و نیز مانع فشار بیش از حد مخازن شود . سوخت با فشار زیاد توسط توربو پمپ ها به موتور تزریق می شد .

X-24A همانند سایر لیفتینگ بادی های پیشران دار از نفس اتشین موتور XLR-11 نیرو می گرفت ,   س 2 دستگاه از این موتور ها نیروی رانش X-15 را نیز در پرواز های اولیه اش تامین می کردند . و قبل از ان به واسطه ی همین موتور بود که چاک ییگر سوار بر بال های Bell X-1    دیوار صوتی را برای اولین بار در یک پرواز تحت کنترل بشکند .

Martin-Marietta X-24B

بر طبق اطلاعات رسمی X-24B اخرین هواگرد لیفتینگ بادی سرنشین دار قبل از پرواز اولین شاتل بود . در این تصویر متعلق به 1973 بهبود های اساسی و زیاد ایرودینامیکی بر روی شکل اولیه ی X-24A  خودنمایی می کند . اکنون ظاهر ان کمتر شبیه سیب زمینی پخته است و در عوض بیشتر شبیه یک اتو یا یک ارمادیلو ی یک چشم شده است . اما  برحسب همه ی پارامتر ها , این پرنده در کنار HL-10 یکی از بهترین لیفتینگ بادی های ساخته بود .  مدل B  دارای طول بیشتر و شمای کلی گوه شکل بود . 

پس از چند بار تلاش برای لانچ که ناکام ماند , و یک پرواز گلایدری به وسیله ی سرهنگ دوم نیروی هوایی Mike Love (تصویر پایین)  ,   س John Manke  اولین پرواز با پیشران روشن X-24B  را در 15 نوامبر 1973 به انجام  رساند .

مایک لاو چهاردهمین خلبان متمایز نیروی هوایی بود که با یک لیفتینگ بادی پرواز کرده بود . مابین 4 اکتبر 1973 تا 15 جولای 1975 , وی 12 بار X-24B را به پرواز دراورد , و همانند سایر خلبانان , در بسیاری ماموریت های دیگر نیز پرواز کرد . در یک پرواز با پیشران فعال در 25 اکتبر 1974 او X-24B را در بالاترین سرعت کسب شده اش برابر 1.76 ماخ به پرواز دراورد . در 1 مارچ 1976 مایک در ماموریتی خلبانی یک فروند اف-4 را به عهده داشت که در حین پرواز هواپیمای او دچار نقص فنی شد وی مجبور به ایجکت شد اما صندلی ایجکشن نیز دارای نقص در عملکرد بود که جان وی را در 37 سالگی گرفت . 

خلبانان X-24B   از چپ به راست : Einar Enevoldson  ,  John Manke ( که پرنده را در 22 می 1975 به بلندترین ارتفاعی که ثبت کرد رساند  74100 پا ),  Francis R. Scobee , Tom McMurtry , Bill Dana , و Mike Love . پس از انکه  Bill Dana اخرین پرواز با پیشران فعال را در 23 سپتامبر 1975 به انجام رساند , مجموعه ای از  خلبانان مهمانی که با پرواز هوا سرشی اشنایی داشتند از نیروی هوایی و ناسا برای ارزیابی ویژگی های فرود X-24B  اورده شدند . این خلبانان پرواز های ازمایشی نیروی هوایی , Francis R. "Dick" Scobee  که بعدها از فضا نوردان شاتل فضایی شد و در ژانویه ی 1986 در تراژدی شاتل چلنجر جانش را از دست داد , و خلبانان تست ناسا Einar Enevoldson  و Tom McMurtry بودند . هر کدام از این 3 خلبان 2 پرواز گلایدری انجام دادند , این 6 پرواز اخرین پرواز های سرنشین دار برنامه ی Lifting Body  بودند .

North American X-15

X-15 زیر بال بمب افکن بی-52 به عنوان حامل . این عکس هم چنین به انعطاف پذیری زیاد بال های این بمب افکن اسطوره ای در حین پرواز نیز اشاره می کند , بال در طول پرواز در حدود 16 فوت خم شده بود .

اولین X-Planes  که پیشران راکتی داشت و پس از حمل توسط حامل در میانه ی اسمان لانچ می شد بود و به بررسی  پارامتر های پرواز با سرعت خیلی زیاد در حدالکثر ارتفاع قابل دستیابی پرداخت . درسهایی که از این هواپیما و پرنده های تجربی دیگر اموخته شد ان را به موفق ترین هواگرد سری X در تمام دوران تبدیل کرد , North American X-15  .

توسط همان کسانی که برای ما P-51 , T-6 , B-25 , B-45 Tornado (اولین بمب افکن جت نیروی هوایی) ,    س  F-86 و F-100 Super Sabre  (اولین جنگنده ی جت مافوق صوتی که وارد خدمت شد) را به ارمغان اوردند ساخته شد , X-15 طراحی شده بود تا بتواند دور از دست ترین نقاط قابل پرواز در اتمسفر را اکتشاف کند :  بیش از 50 مایل ارتفاع و تا 6 ماخ سرعت پروازی . برای اینکه درک کنید چنین پروازی تا چه میزان متهورانه بود این نکته را در نظر بگیرید که هنگامی که X-15 در اواسط دهه ی 50 رونمایی شد تنها کمتر از یک دهه از شکستن دیوار صوتی می گذشت , و اخرین رکوردهای سرعت و ارتفاعی که کسب شده بود , که به وسیله ی خلبانان X-2

    Mel Apt  و Iven Kincheloe  بدست امده بود کمتر از نیمی از انچه بود که X-15  به چنگ اورد .

قیافه ی این یارو خیلی اشنا به نظر میاد ! نه ؟ کجا دیدمش ؟!  اره باید خلبان ازمایشی ناسا Neil Armstrong  باشه :winking:   .  این عکس پس از پرواز با X-15  دو سال قبل از اینکه به عنوان یکی از 9 فضانورد جدید ناسا انتخاب شود از او گرفته شد . هواپیمای موجود در تصویر با شماره ی 56-6670  اولین  X-15  ساخته شده می باشد . خطوطی که در بستر دریاچه ی خشکیده و در پشت سر X-15 مشاهده می کنید توسط اربه ی فرود اسکی شکل ان ایجاد شده است , که احتمالا حدود 2 مایل درازا دارند .

برنامه ی ایکس-15 پس از سال ها برین استروم -جلسات علمی و فنی فشرده - در نیروی هوایی , دریایی و NACA (کمیته ی مشورتی ملی هوانوردی) در 1954 شروع شد . این پروژه به عنوان بخشی از سنگ بنای دست یابی هواگرد بال دار و قابل استفاده ی مجدد برای پرواز به مدارات فضایی و بازگشت به زمین طراحی شده بود , چندین دهه قبل از اینکه شاتل های فضایی پا به عرصه بگذارند . در اوج پروژه برنامه ریزی شده بود یک نسخه ی 2 سرنشینه از ایکس 15 یا فضا پیمای جسورانه ی جدید X-20  روی یک بوستر موشک ناواهو  //// پیوند /////   ساخت نورث امریکن لانچ شود . در 1 سپتامبر 1955 نیروی هوایی نورث امریکن را برای ساخت 3 فروند ایکس-15 انتخاب کرد . ساخت اولین فروند در خارج از Inglewood واقع در کالیفرنیا در 15 اکتبر 1958 خاتمه یافت .

در این زمان , برنامه ی فضایی 1958  با تشکیل شدن NASA پروژه را تغییر داد . برنامه ی مقدماتی NACA برای دست یافتن به مدار فضایی به دلیل تقارن با پروژه ی کپسول فضایی قابل بازیافت که برای رقابت با شوروی پیریزی شده بود و تحت عنوان Project Mercury شناخته می شد , کنار گذاشته شد . اما ایکس -15 برای کنسل شدن بیش از حد ارزشمند بود , بنابراین اجازه پیدا کرد تا ادامه یابد . در واقع ناسا و نیروی هوایی هر دو در نظر داشتند تا از ایکس-15 برای بدست اوردن اطلاعات در مورد برنامه ی فضایی سرنشین دار خودشان استفاده کنند .

در سومین پرواز با پیشران فعال (چهارمین پرواز در مجموع)  در 5 نوامبر 1959  , Scott Crossfield  در  موتور ایکس- 15 شماره ی 2 دچار اتش سوزی شد که وی را مجبور به فرود اضطراری کرد . در نتیجه ی یک فرود سخت , همان طور که در تصویر می توانید ببینید , کمر هواپیما شکسته شد . این پرنده برای تعمییرات به نورث امریکن فرستاده شد و مجددا به پرواز بازگشت .

خلبانان ایکس-15 , از چپ به راست : سروان جوزف اچ انگل از نیروی هوایی ,  سرگرد رابرت راش ورث از نیروی هوایی , جان مک کی از ناسا , سرگرد ویلیام نایت از نیروی هوایی , میلتون تامسون از ناسا و بیل دانا از ناسا . جوزف انگل مدتی بعد به عنوان یکی از فضانوردان ناسا انتخاب شد , اگر چه قبلا توسط نیروی هوایی لقب فضانورد برای پرواز با ایکس-15 به وی داده شده بود . به خلبانان ایکس-15 نیروی هوایی که با این هواپیمای راکتی در ارتفاعی بیش از 50 مایل پرواز کرده بودند رتبه ی فضانورد اعطا شده بود , در حالی که به خلبانان ناسا که در همین ارتفاع یا حتی بلندتر از ان پرواز کرده بودند چنین رتبه ای از طرف ناسا برایشان در نظر گرفته نشده بود . البته اخیرا نظر ناسا در این مورد اصلاح شد و به خلبانان ناسا نیز این عنوان اعطا شد .

در طی یک دهه به طول انجامیدن پرواز های ازمایشی ایکس-15 دوزاده خلبان در این پروژه شرکت جستند , 5 خلبان از ناسا به نام های بیل دانا با 16 پرواز , جو واکر 25 پرواز , جان مک کی 29 پرواز , نیل ارمسترانگ 7 پرواز , و میلت تامپسون 14 پرواز . 1 خلبان از کمپانی نورث امریکن , کراسفیلد 14 پرواز , س 5 خلبان از نیروی هوایی : باب وایت 16 پرواز , باب راش ورث 34 پرواز , جو انگل 16 پرواز , ویلیان نایت 16 پرواز , و مایک ادام 7 پرواز . یک خلبان نیز از نیروی دریایی در این برنامه شرکت داشت , فورست پترسون با 5 پرواز . در 15 نوامبر 1967 ایکس-15 شماره ی 3 با سرعت 5 ماخ  از کنترل خارج و وارد یک مسیر گردابه ای شد , در اثر وارد امدن فشار 15 جی هواپیما از هم پاشید و خلبان مایک ادامز در دم جان سپرد .

جو واکر خلبان ارشد مرکز تحقیقاتی درایدن ناسا در کنار ایکس-15 شماره ی 2 در 1961 . او اولین پروازش با این پرنده را در 25 مارچ 1960 انجام داد . او توانست در پروازی در 7 جوئن 1962 سرعت 5.92 ماخ را تجربه کند . او 24 بار با ایکس-15 پرواز کرد و بلند ترین ارتفاعش را در 22 اگوست 1963 در اخرین پروازش با ایکس-15 بدست اورد  354200 پا معادل 67.08 مایل . این یکی از 3 پروازی بود که واکر توانست در ان به ارتفاعی بیش از 50 مایل دست یابد . پس از ان او با ماه نشین تحقیقاتی پرواز کرد , که برای اموزش فرماندهان اپولو برای فرود در سطح ماه مورد استفاده قرار می گرفت . وی در 8 جوئن 1966 هنگامی که هواپیمای F-104  او  در یک پرواز تبلیغاتی در فرمیشنی همراه 

XB-70 پرواز می کرد دچار سانحه ای شد که به مرگ خودش و سقوط و کشته شدن یکی از خلبانان ایکس بی-70 انجامید . /////// پیوند /////////

در یک سپتامبر 1961 , یک ایکس-15 به تازگی از ماموریت بازگشته و به زمین نشسته بود . هنگامی که خدمه مشغول بررسی هواپیمای که هنوز داغ بود بودند ,

یک فروند  هواپیمای مادر  B-52A  

برای یک احوال پرسی در ارتفاع پست از راه رسید. 

در 9 نوامبر 1962 , ایکس-15 نگون بخت شماره ی 2 در پی یک فرود اضطراری دیگر مجددا دچار حادثه شد . این بار جک مک کی در پشت فرامین قرار داشت . در این پرواز مک کی موتور را از دست داد و مجبور به فرود اضطراری در Mud Lake  "دریاچه ی لجنی" شد , یکی از چندین دریاچه ی خشکی که برای فرود اضطراری در مسیر پروازی ایکس-15 پیش بینی شده بود . ارابه ی اسکیتی در بستر دریاچه فرو رفت که منجر به ملق زدن پرنده شد . جک توسط خدمه ی نیروی هوایی که در محل حاضر بودند نجات یافت . او به شدت مجروح شده بود , اما برای پرواز دوباره با ایکس-15 زنده ماند , گرچه این مجروحیت در نهایت او را زمین گیر کرد . ایکس-15 شماره ی 2 پس از تعمییرات سنگین در فوریه ی 1964  با نام X-15A-2  یه خدمت باز گشت .

صعود ایکس-15 در اسمان   199 امین و اخرین پرواز ایکس-15 در 24 اکتبر 1968 به خلبانی Bill Dana.

انشاالله ادامه دارد ....

شادی ارواح طیبه ی  شهدای گمنام صلوات

//////////////////////////////////////////////

برای مطالعه ی بیشتر توصیه می شود :

http://www.military.ir/forums/topic/29113-martin-marietta-x-24a-در-مسیر-یک-رویا/

http://www.military.ir/forums/topic/29224-martin-marietta-x-24b-یک-گام-جلو-تر/

http://www.military.ir/forums/topic/2848-هواپیمای-x-15/

///////////////////////////////////////////////////

با تشکر از :  mohammadarea51

منابع پس از تجمیع نهایی در انتهای تاپیک ذکر می شود

...............................................

کلیه ی حقوق برای نویسنده و وبسایت میلیتاری محفوظ است .

Military.ir

با سلام

این متن در پاییز گذشته برای مجله ی میلیتاری ترجمه شده بود که با توجه به کنسل شدن مجله به صورت تاپیک برای دوستان ارسال می شود . انشاالله که مورد توجه و استفاده ی اساتید و کاربران گرامی قرار بگیره

.............................................................................

Pegasus یک راکت هوا پایه بود که توسط صنایع  Orbital ATK ،  Orbital Sciences Corporation سابق توسعه داده شد . این راکت قادر بود محموله ای به وزن 443 کیلوگرم را به مدار لئو منتقل کند. اولین پروزا این راکت در 1990 ثبت شد و برنامه ی ان تا به امروز ، 2015 ، فعال بوده . این هواگرد شامل 3 مرحله ی سوخت جامد به همراه یک مرحله ی چها   رم اپشنال که از سوخت بدون نیاز به اکسید کننده ، monopropellant، استفاده می کند است . پگاسوس از یک هواپیمای مادر در ارتفاع حدود 40 هزار پایی لانچ می شود ، و مرحله ی اول ان دارای بال و دم است تا برا را در طی پرواز اتمسفری ان تامین کند .

3 موتور سوخت جامد Orion مورد استفاده در پگاسوس "نام اسب هرکول-با تشکر از mostafa_by" در صنایع Hercules Aerospace ، " Alliant Techsystems فعلی"  به طور ویژه برای لانچر پگاسوس توسعه یافته بود. بیشتر اجزای این موشک توسط تیمی به رهبری دکتر Antonio Elias طراحی شد، کار طراحی بال بر عهده ی Burt Rutan بود .

پس از اغاز توسعه ی این موشک  سفارشات دولتی و نظامی متعددی برای ان ثبت شد . اولین لانچ موفقیت امیز پگاسوس در 5 اپریل 1990  با فرمان خلبان تست ناسا و فضانورد سابق Gordon Fullerton  در هواپیمای مادر به اجرا رسید. یک فروند بی-52 متعلق به ناسا به عنوان هواپیمای مادر در این ماموریت اجرای وظیفه کرد. در 1994 این وظیفه بر عهده ی "Stargazer" L-1011  که یک هواپیمای مسافر بری تغییر یافته بود گذاشته شد. Pegasus XL که به جهت افزایش قابلیت های حمل محموله دارای استیج های طولانی تری بود ، در 1994 معرفی شد. در پگاسوس ایکس ال مراحل اول و دوم بزرگتر شده و به ترتیب از انواع Orion 50SXL و Orion 50XL بودند ، مرحله ی فوقانی بدون تغییر باقی ماند. در این نسخه برای کنار امدن با وزن بیشتر بال مقداری نقویت شد . تولید نسخه ی پایه ی پگاسوس متوقف شد در حالی که تولید نسخه ی XL کماکان ادامه دارد . پگاسوس در هر 2 پیکره بندی معرفی شده تا 19 اکتبر 2008 ، در 40 ماموریت به پرواز درامد و از پس از ان تاریخ تا امروز نیز 2 ماموریت دیگر را به انجام رساند که از این میان 37 ماموریت موفقیت امیز به انجام رسید . این موشک قادر است تا 2 محموله ی مجزا را حمل کند.

تیم طراح  پگاسوس که رهبری ان را دکتر Antonio Elias به عهده داشت ، در سال 1991 توانست مدال ملی فناروی را از رئیس جمهور George H. W. Bush  "بوش پدر- مترجم" دریافت کند .

Function

Launch vehicle

Manufacturer

Orbital ATK

Country of origin

United States

Cost per launch

US$56.3 million (2014)

Size

Height

16.9 meters (55 ft) (Pegasus)
17.6 meters (58 ft) (Pegasus XL)

Diameter

1.27 meters (4.2 ft)

Mass

18,500 kilograms (40,800 lb) (Pegasus)
23,130 kilograms (50,990 lb) (Pegasus XL)

Stages

3

Capacity

Payload to
LEO

443 kilograms (977 lb)
(1.18 by 2.13 meters (3.9 ft × 7.0 ft))

Associated rockets

Family

Air launch to orbit

Launch history

Status

Active

Launch sites

Air launch to orbit

Total launches

42

Successes

37

Failures

3

Partial failures

2

First flight

Pegsat / NavySat
1990-04-05 19:10:17 UTC

هواپیمایی را تصور کنید که بتواند در سطح دریا با سرعت 3750 مایل بر ساعت پرواز کند و فاصله ی لس انجلس تا نیویورک را تنها در حدود 45 دقیقه بپیماید. ناسا در حال کار برای ساخت این هواپیمای اینده است که ممکن است از پنجره ی تحقیقات در دنیای هایپر سونیک راهی برای کشیدن ان به دنیای واقعی وجود داشته باشد، دنیایی در ان سوی سرعت 5 ماخ !

یکی از زمینه های این تحقیقات مهیج ، پروژه ی Pegasus Hypersonic Experiment می باشد که توسط مرکز تحقیقاتی درایدن در پایگاه ادواردز پی گیری می شود .

این برنامه شامل نصب یک دستگاه جمع اوری اطلاعات glove بر بال مرحله ی اول موشک ماهواره بر هواپایه  یپگاسوس می باشد، که قادر است به سرعت 8 ماخ در ارتفاع 200 هزار پایی برسد ، درست خواندید 8 ماخ در 200000 پا !   glove بر بال راست متصل  و سطح زیرین ان را پوشانده است، از بالای لبه ی حمله تا زیر بال البته کاملا تمام سح بال را پوشش نمی دهد .

این ازمایش شامل جمع اوری اطلاعاتی در این مورد است که چگونه هوا در این سرعت بر بال های پگاسوس جریان می یابد. دانشمندان به ویژه به تغییر جریان هوا بر بال ها از ملایم و صاف به جریان هایی آشفته و چرایی ان علاقه مند هستند.

جریان هوا تاثیر بزرگی بر حرارتی که گریبان هواپیما را می گیرد می گذارد. جریان های اشفته ی هوا حرارت زیادی ایجاد می کنند چرا که باعث افزایش اصطکاک می شوند که می تواند هواپیما را به اتش بکشد. هواپیمای ازمایشی ایکس-15 نیز چنین مشکلاتی که به دیلیل اشفتگی جریان هوا و اصطکاک ناشی از ان ایجاد میشد را تجربه کرده بود. علاوه بر این جریان های اشفته ی هوا باعث افزایش درگ که به کاهش سرعت و ویژگی های پروازی می انجامد منجر میشود .

اطلاعاتی که دستگاه glove جمع اوری می نماید همچنین شامل اندازه گیری دما، نرخ انتقال حرارت و فشار می باشد و نیز اطلاعات مربوط به مسیر پروازی پگاسوس را نیز ثبت می کند. این ازمایش اطلاعات بسیار مهمی را بدست می اورد که در هیچ جای دیگری قابل دست یابی نیست . تونل های بادی که اینجا بر روی سطح زمین داریم نمی توانند به میزان کافی سرعت هایپر سونیک را به همرا شرایط اتمسفریک که پگاسوس با ان مواجه می شود را شبیه سازی کنند.

هدف دومی که این برنامه در پی ان است ارائه ی تجربیات بسیار ارزشمند به مهندسین در زمینه ی ابزار دقیق و ازمایش کردن ادوات هایپرسونیک است.

برنامه ی ازمایشی پگاسوس هایپرسونیک، یگانه راه پیش روی ناسا برای محقق شدن هدفش که دست یابی به جهش انقلابی فناوری که هوانوردی و برنامه های فضایی را مقرون به صرفه تر می کند، است. این هدف یک انقلاب در روش هایی که هواپیماها در ان طراحی، ساخته و بکار گیری می شوند ایجاد خواهد کرد

سناریوی پروازی

طبق برنامه ریزی اولین پرواز این پروژه در اکتبر 1998 خواهد بود . هدف اصلی پگاسوس در این ماموریت ، که در پایگاه کیپ کاناورال انجام خواهد شد ، در مدار قرار دادن یک ماهواره ی تجاری خواهد بود. در این ماموریت پگاسوس در حین پرواز glove را نیز به عنوان ماموریت ثانویه با خود حمل خواهد کرد که البته مداخله ای در هدف اصلی ماموریت ایجاد نمی کند. هنگامی که پگاسوس از هواپیمای مادر L-1011 لانچ شد ، گلاو به شدت اماده سازی و تجهیز شده قادر خواهد بود اطلاعات را پیرامون  پرواز در سرعت و ارتفاع زیاد گرداوری کند. سنسورهای گلاو قادر خواهند بود تا تنها برای حدود 1.5 دقیقه این اطلاعات را جمع اوری کنند ، پس از ان سوخت مرحله ی اول پگاسوس تمام می شود و همراه گلاو که به ان متصل است جدا می شود.

از انجایی که گلاو قابل بازیابی نیست تمامی اطلاعات بدست امده از طریق سیگنال های رادیویی به ایستگاه زمینی مخابره می شوند. برای محیا ساختن امکان ارسال اطلاعات ، مهندسین ناسا در مرکز تحقیقاتی لانگلی یک سامانه ی اکتساب دیتا و سیستم فشرده سازی و پردازش ویژه را توسعه دادند. در ژانویه ی 1995 ، یک فروند هواپیمای اف-15 متعلق به مرکز درایدن این سیستم را در طی مجموعه ای از پرواز ها که در پایگاه ادواردز به انجام رسید ازمایش کرد.

نگاه نزدیک به بال پگاسوس و گلاو بر روی ان

Glove

برای این برنامه 2 دستگاه گلاو تولید شده ، یکی که به همراه موشک هایپرسونیک پگاسوس پرواز خواهد کرد و دیگری برای انجام تست های زمینی اختصاص داده شده است. هر دوی انها از فولاد نیکل اندود ساخته شده اند.

نسخه ی در نظر گرفته شده برای تست های زمینی روی سازه ای ساخته شده از تحته 3لایی و پشم شیشه متصل شد و مجموعه ای از تست ها در 30 می 1996 روی ان انجام شد. برای به حداکثر رساندن جذب گرما ان را با رنگ سیاه رنگ زدند. در طی ازمایش ها مهندسین در لابراتوار تحقیقاتی مرکز درایدن ابتدا گلاو را سرد کردند سپس ان را در معرض حرارت قرار دادند و از این طریق حرارتی را که گلاو در طی مرحله ی اول پروفایل پروازی پگاسوس با ان دست به گریبان خواهد بود را شبیه سازی کردند. ازمایش ها نشان داد گلاو برای جان بدر بردن از حرارت شدیدی که در طی سفر با پگاسوس در سرعت 8 برابر سرعت صوت تجربه خواهد کرد ، به قدر کافی سخت جان هست.

نمونه ای از گلاو که برای تست پروازی در نظر گرفته شده بود بر روی صفحه ای از چوب بالسا متصل شده  و توسط سازه ای کاهنده ی درگ که قابلیت محافظت حرارتی دارد در بر گرفته شده است، این سازه از کاشی هایی که در ساخت حفاظ شاتل های فضایی بکار می رفت ساخته شده که گلاو را با بال پگاسوس ترکیب می کند. مرکز تحقیقاتی Ames ناسا واقع در کالیفرنیا این سامانه ی حفاظت حرارتی را تامین کرده است که با عث پراکندگی گرما می شود. گلاو در تاسیسات درایدن به بال پگاسوس متصل شد ، و الحاق امن پگاسوس به هواپیمای مادرش L-1011 در تاسیسات کمپانی Orbital Sciences  واقع در پایگاه هوایی واندنبرگ در کالیفرنیا انجام می پذیرد.

گلاو طیفی از سنسور ها از انواع معمول تا انواع فرکانس بالا را که قادر هستند در طی ازمایش در شرایط ویژه ی پروازی پگاسوس عملیاتی باقی بمانند را با خود حمل می کند. این سنسور ها مجموعه ای از اطلاعات از قبیل شتاب، جریان هوا، فشار، دما و کشش و تنش را در اختیار مهندسین می گذارند. تعداد زیادی از این سنسور ها در ماموریت قبلی پگاسوس در جولای 1994 مورد ارزیابی قرار گرفته بودند. ان ماموریت ثابت کرد این سنسور ها تداخلی بر جریان هوا بر روی بال پگاسوس در طی پرواز ایجاد نمی کنند و  ارتعاشاتی که سنسور ها در حین پرواز دچار ان می شوند مانع از جمع اوری اطلاعات دقیق توسط انها نمی شود.

مجموعه ی درایدن مدیریت کلی طراحی و ساخت گلاو را بر عهده دارد. این مجموعه همچنین مسئول اجرای تست های پروازی می باشد. مجموعه ی تحقیقاتی لانگلی مسئولیت طراحی ایرودینامیکی گلاو و همچنین توسعه ی سنسورها و زیر سیستم های ان است . دیگر مجموعه های ناسا که در این پروژه شرکت دارند عبارتند از : Ames، Goddard Space Flight Center، Greenbelt، MD ؛ و مرکز فضایی Kennedy  و کمپانی Orbital Sciences که سازنده ی موشک پگاسوس است ، همچنین پایگاه هوایی Vandenberg به عنوان مرکز اسمبلی قبل از پرتاب در این برنامه فعالیت می کند.

سایر تصاویر :

//////////////////////////////////////////////////////////////

منابع :

1

2

گردآوری و ترجمه از : 7mmt

شادی ارواح طیبه ی شهدای گمنام صلوات 

از دست دوم‌فروشی تا فضا / آشنایی با شرکت فضایی اسپیس‌ایکس

یک میلیاردر جوان که سرمایه خود را از فروش شرکت اینترنتی خود به دست آورده است، ادعا کرد تا دو سال دیگر (2012) قدرتمندترین موشک ‌ماهواره‌بر را آماده پرواز خواهد کرد. این ادعا در حالی مطرح می‌شود که سازمان فضایی آمریکا (ناسا) نگران آینده برنامه فضایی خود است و مطمئن نیست که حتی تا پنج سال بعد بتواند نسل بعدی موشک‌های پرتاب‌گر فضایی را آماده عملیات سازد. این میلیاردر «الون ماسک» پس از فروش شرکت اینترنتی خود به نام پی‌پال به شرکت ئی‌بال، شرکت فضایی اسپیس ایکس را راه اندازی کرد.

زندگی‌نامه الون ماسک
الون ماسک متولد 28 ژوئن 1971 (39 ساله) در آفریقای جنوبی، فرزند یک مهندس اهل آفریقای جنوبی و مادری کانادایی است. الون دارای مدرک کارشناسی اقتصاد و کارشناسی فیزیک و علوم مواد از دانشگاه پنسیلوانیا بوده، از موسسان شرکت زیپ2، پی‌پال، اسپیس‌ایکس و تسلاموتورز است. سرمایه وی در سال 2005 بیش از 328 میلیون دلار بوده است. وی موسس بنیاد بشر دوستانه ماسک بوده که در زمینه آموزش علوم، سلامت کودکان و انرژی پاک فعالیت دارد. وی رئیس هیئت مدیره شرکت سولارسیتی نیز می‌باشد. ماسک یک‌بار ازدواج کرده و 5 پسر دارد؛ ولی به دلایلی از همسر خود جدا شده، در حال حاضر با شریک خود تالولا رایلی نامزد است. ماسک توسط مجله تایم، جزو 100 شخصیت تاثیر‌گذار جهان در سال 2010 انتخاب شده است. جان فورئو، کارگردان سری فیلم‌های «مرد آهنی» در مقاله خود شرح داد که چگومه ماسک الهام‌بخش میلیاردر نابغه، «تونی استارک» گردید. مجله اسکایر، او را به عنوان یکی از 75 فرد بانفوذ قرن 21 معرفی کرده است.

بعد از مدتها بی فعالیت بودن ، تصمیم گرفتم یه تاپیک جدید بزنم و خب موضوعی به ذهنم نمی رسید. به هر حال با توجه به علاقه ی شدید به جنگ سرد و دهه های 50 تا 70 بر آن شدم که این تاپیک رو تقدیم دوستان کنم ، امیدوارم که بپسندید :)

Fatherland! You lighted the star of progress and peace. Glory to the science, glory to the labor! Glory to the Soviet regime!

I am happy - this is my work joining the work of my republic

In the name of peace

We were born to make the fairy tale come true

Conquer the space

The way for man is open!

Sons of October - Pioneers of the Universe!

Navigation in space is open!

The road in the space is Soviet!

Glory to the Soviet people – the pioneer of space!

Glory to the KPSS!

Gagarin, Titov, Nikolaev, Popovich – the mighty knights of our days

Socialism is our launching pad

انشاالله ادامه خواهد داشت :rose:

تصوير فوق، به خوبي كيفيت برتر تصويري كه توسط نواستار ارائه خواهد شد را نمايش مي‌دهد.
در سمت چپ،تصوير گرفته شده توسط ماهواره INTEGRAL آژانس فضایی اروپا ديده مي‌شود و در سمت راست، تصوير شبيه‌سازي شده از كيفيتي كه نواستار ارائه خواهد كرد.
نواستار حساسيتي 100 برابر بيشتر، نسبت به نسل‌هاي پيشين و وضوح تصويري 10 برابر بهترخواهد داشت.
http://www.nasa.gov/...a/pia15632.html
 

تصاوير بيشتر در لينك‌هاي زير:
http://www.spaceflig...tegration.html#
http://www.spaceflig...ntegration.html
http://www.spaceflig...components.html
http://www.spaceflig...al-at-vafb.html
http://www.spaceflig...processing.html
http://www.spaceflig...ntegration.html
http://www.spaceflig...ft-testing.html
http://www.spaceflig...attachment.html
http://www.spaceflig...stallation.html
http://www.spaceflig...-closeouts.html
http://www.spaceflig...stallation.html
http://www.spaceflig...lf-removal.html

---------------

عنوان به‌روز رساني شد
mahdavi3d

                                                                               از مجموعه تاپیک های هیأت تحریریه میلیتاری

X-24A

Role

Lifting body

Manufacturer

Martin Marietta

First flight

17 April 1969

Retired

26 November 1975

Status

Out of service

Primary users

U.S.Air Force
NASA

Number built

1

Developed from

X-23 PRIME

Variants

Martin Marietta X-24B

Martin Marietta X-24A هواپیمای تجربی تحقیقاتی امریکایی بود که در برنامه ای مشترک به نام PILOT بین نیروی هوایی و ناسا مابین سال های 1963 تا 1975 توسعه داده شد . این پرنده برای ازمایش ایده ی مفهومی " بدنه ی برا زا "  طراحی و ساخته شد .  تجربه ای که بر اساس ایده ی باز گشت با موتور خاموش و فرود انجام شد , که بعد ها در شاتل های فضایی بکار رفت .

طراحی و توسعه

ایکس-24 عضوی از خانواده ی پرنده های با بدنه ی  برازا بود که توسط مرکز تحقیقات پروازی ناسا  پرواز داده شد ( که هم اینک به نام مرکز تحقیقاتی درایدن شناخته می شود ) این برنامه که به طور مشترک با نیروی هوایی پیگیری میشد از 1963 تا 1975 در پایگاه ادواردز در کالیفرنیا ادامه یافت . این هواپیما های بدنه برازا برای اثبات توانایی خلبانان برای مانور دادن و فرود امن با پرنده ای بدون بال که طراحی شده بود تا , در پروازی از فضا به سمت زمین بازگردد و همانند یک هواپیما در پایگاهی از پیش تعیین شده فرود بیاید ,  استفاده شدند .

لیفت ایرودینامیکی هواگرد های بدنه برازا , که ضرورتا در اتمسفر پرواز می کردند , از شکل و طراحی خاصشان نشات می گرفت . علاوه بر ان باله ها و سطوح کنترلی به خلبانان اجازه میدادند تا پرنده را پایدار و کنترل کنند و مسیر پروازشان را  تنظیم کنند .

ایکس-24  (Model SV-5P) توسط  Martin Marietta  ساخته شد و از پایگاه هوایی ادواردز به پرواز درامد . X-24A چهارمین پرنده ی با طراحی بدنه ی برازا بود که در اسمان پرواز کرده بود . اعضای قبلی این خانواده  NASA M2-F1 در 1964 ,  Northrop HL-10 در 1966 ,  Northrop M2-F2 در 1968 , و نمونه ی بعد از ان  Northrop M2-F3 در 1970  بود .

X-24A جثه ای کپل , با شکلی شبیه قطره ی اشک و طولی کوتاه و با باله هایی عمودی برای کنترل داشت . اولین پرواز گلایدری بدون پیشران اش  را در 17 اپریل 1969 با قرار گیری سرگرد Jerauld R. Gentry در پشت فرامین , به انجام رساند  . گنتری همچنین اولین پرواز با پیشران فعال را در 19 اپریل 1970 خلبانی کرد . هواپیما به وسیله ی یک بی-52 تغییر یافته به ارتفاع 45 هزار پایی برده شد و سپس رها و لانچ شد . سپس بدون اینکه از نیروی موتور استفاده بکند به ارتفاع بالاتری رسید و پس از ان در یک سیر نزولی گلاید کرد (در هوا سر خورد) .  X-24A  توانست 28 پرواز را به انجام برساند کند که در طی انها بیشینه ی سرعت 1667 کیلومتر بر ساعت و سقف ارتفاع  71400 پا را تجربه کرد . 

Martin Marietta X-24A - Cockpit 

SV-5J

پس از مطالعات پیرامون اظهار نظری که توسط Chuck Yeager ارائه شده بود که در ان وی مایل بود تا تعدادی هواپیمای بدنه برازا با پیشران جت برای مقاصد اموزشی در اختیار داشته باشد , مارتین 2 نمونه از  SV-5J  بر اساس ابتکار خودش ساخت . این پرنده ها از یک موتور پرت اند ویتنی J60-PW-1  نیرو میگرفتند که 1360 کیلوگرم نیرو را محیا می کرد , در حالی که X-24A از موتور راکتی Reaction Motors XLR-11-RM-13  بهره میبرد . Martin همچنین یک ماک اپ 1 به 1  نیز از  SV-5J تولید کرد .

هیچ کدام از 2 نمونه ی پروازی ساخته شده هیچ گاه راهی به پهنه ی اسمان نیافتند چرا که مارتین در متقاعد کردن  Milt Thompson برای پرواز با SV-5J ناکام ماند , حتی پس از پیشنهاد پرداخت 20 هزار دلار (به ارزش ان زمان البته - مترجم) . پس از انکه نسخه ی اصلی از X-24A به X-24B تبدیل شد , یکی از SV-5J ها تغییر کرد تا برای نمایش در موزه ی ملی نیروی هوایی در پایگاه هوایی Wright-Patterson در اوهایو  جایگزین ان ایکس-24 شود , در کنار نسخه ی اصلی X-24B . نمونه ی ماک اپ ساحته شده سرانجام به هالیوود راه یافت و در چندین فیلم نقش فضا پیما را ایفا کرد . 

HL-10  

تاریخچه ی عملیاتی

X-24A در طول این برنامه  28 بار به پرواز درامد , همانند HL-10   ,  و این ایده را که شاتل فضایی میتواند بدون پیشران فرود بیاید را به اثبات رساند . سریع ترین سرعتی که با  X-24A بدست امد 1667 کیلومتر بر ساعت یا 1.4 ماخ بود . حداکثر ارتفاعی که بدان دست یافت 71400 پا بود . این پرنده از یک پیشران راکتی XLR-11  بهره میبرد که به طور نظری میتوانست 37.7 کیلونیوتن تراست فراهم کند .

X-24A اصلاح و تغییر پیدا کرد تا در 1972 نسخه ی بسیار پایدار تر X-24B  با ظاهر کلی کاملا متفاوت , پدید اید . شکل قطره اشکی X-24A به ظاهری شبیه یک " اتوی پرنده "  با  سطح بالایی امدور و کف تخت , و با 2 سکان عمودی دلتا شکل در انتهای بدنه و در راستای دماغه , درامد . بعد ها NASA X-38  که یک اثبات گر تکنولوژی برای ایستگاه فضایی بین المللی بود شکل خود را از  X-24A  عاریت گرفت .

NASA X-38

خلبانان X-24A

Jerauld R. Gentry – 13 پرواز

John A. Manke – 12 پرواز

Cecil W. Powell – 3 پرواز

مشخصات

General characteristics

·         Crew: one pilot

·         Length: 24 ft 6 in (7.47 m)

·         Wingspan: 11 ft 6 in (3.51 m)

·         Height: 9 ft 7 in (2.92 m)

·         Wing area: 195 ft² (18.1 m²)

·         Empty weight: 6,360 lb (2,885 kg)

·         Loaded weight: 10,700 lb (4,853 kg)

·         Max. takeoff weight: 11,447 lb (5,192 kg)

·         Powerplant: 1 × Reaction Motors XLR-11rs four-chamber rocket engine, 8,480 lbf (37.7 kN)

Performance

·         Maximum speed: 1,036 mph (1,667 km/h)

·         Range: 45 miles (72 km)

·         Service ceiling: 71,407 ft (21,763 m)

·         Wing loading: 59 lb/ft² (288 kg/m²)

·         Thrust/weight: 0.70

...............................................................................

سایر تصاویر

...........................................................................................

شادی روح شهدای گمنام صلوات

منبع

با تشکر از mohammadarea51

ترجمه از 7mmt

Military.ir

کلیه ی حقوق برای نویسنده محفوظ است

از مجموعه تاپیک های هیأت تحریریه میلیتاری

Role

Lifting body

Manufacturer

Martin Marietta

First flight

1 August 1973

Retired

26 November 1975

Status

Out of service

Primary users

United States Air Force
NASA

Number built

1 (rebuilt X-24A)

Martin Marietta X-24B هواپیمای تجربی تحقیقاتی امریکایی بود که در برنامه ای مشترک به نام PILOT بین نیروی هوایی و ناسا مابین سال های 1963 تا 1975 توسعه داده شد . این پرنده برای ازمایش ایده ی مفهومی " بدنه ی برا زا "  طراحی و ساخته شد .  تجربه ای که بر اساس ایده ی باز گشت با موتور خاموش و فرود انجام شد , که بعد ها در شاتل های فضایی بکار رفت .

 X-24 قبل از روشن شدن موتور راکتی اش از یک  B-52 تغییر یافته در ارتفاع بلند لانچ می شد  , پس از انکه سوخت راکت ان مصرف می شد خلبان می بایست ان را برای یک فرود بدون پیشران هدایت می کرد

طراحی و توسعه

 X-24 یکی از ان دسته لیفتینگ بادی هایی (بدنه برازا) بود که در مرز تحقیقاتی ناسا به پرواز درامد که هم اکنون به نام مرکز تحقیقاتی ارمسترانگ شناخته می شود این برنامه ای بود که مشترکا با برنامه ی  نیروی هوایی که در پایگاه ادواردز در کالیفرنیا از 1963 تا 1975 در حال انجام بود پی گیری می شد . لیفتینگ بادی ها برای اثبات توانایی خلبان برای مانور های امن بدون داشتن بال طراحی و ساخته شدند تا بتوانند از فضا به زمین بر گردند و همانند یک هواپیما در سایت از پیش تعیین شده فرود بیایند .

طراحی X-24B از خانواده ای از هواگرد ها که شکلشان به انها پتانسیل بازگشت به جو را می داد و از انهایی که  نسبت لیفت به درگ (برا به پسا) بیشتری داشتند و توسط لابراتوار دینامیک پرواز نیروی هوایی پیشنهاد شده بودند  , تکامل یافته بود . برای کاهش هزینه ی ساخت یک وسیله ی تحقیقاتی , نیروی هوایی X-24A را به صنایع Martin Marietta  بازگرداند تا تغییراتی روی ان صورت گیرد و شکل حبابی ان به چیزی شبیه یک اتو ی پرنده تبدیل شود . با قسمت بالایی مدور و کف تحت و با 2 بالک دلتا شکل در انتهای بدنه که در راستای دماغه قرار داشتند .

در اولین پرواز  X-24B  در 1 گوست 1973 , John Manke به عنوان خلبان در پشت فرامین قرار داشت . وی همچنین کسی بود که اولین پرواز با نیروی پیشران را در 15 نوامبر 1973 با این وسیله انجام  داد .

X-24C

برنامه ی  نوع دیگری از این هواگرد به نام X-24C مابین 1972 تا 1978 در جریان بود . در این بین شاید قابل توجه ترین طراحی ,  طرح مرکز اسکانک ورکز در لایکهید بود که L-301 نام داشت و از موتور اسکرم جت استفاده می کرد تا بتواند به سقف سرعت خیره کننده  ی 8 ماخ دست یابد . (انشاالله اگر عمر و توفیقی باقی بود در اینده بهش می پردازم- مترجم) 

X-24B پس از فرود در مرکز تحقیقاتی درایدن ناسا

تاریخچه ی عملیاتی

X-24B  دو فرود دقیق را در باند بتونی پایگاه ادواردز انجام داد که نشان داد بازگشت و فرود صحیحی و دقیق بدون پیشران به صورت عملیاتی امکان پذیر است خلبان ها در این ماموریت ها در یک شیب نزولی پرواز می کردند و سپس مانور " flare out " را در سرعت بالا به اجرا می گذاشتند تا فرودی با سرعت 200 مایل در ساعت می داشتند , شبیه سازی سرعت فرود و الگوی تقرب یک شاتل مدار گرد . این ماموریت ها که توسط  Manke و سرگرد نیروی هوایی Mike Love به انجام رسید , اخرین نقطه ی عطف برنامه را نمایندگی می کرد که کمک کرد تا برنامه ی پروازی برای شاتل فضایی ناسا نوشته شود .

جداکثر سرعتی که با  X-24B حاصل شد 1873 ک م بر ساعت و سقف ارتفاع کسب شده 74130 پا بود . خلبان اخرین پرواز با نیروی پیشران Thomas C. McMurtry بود که 7 سال پیش از ان اخرین پرواز X-15 را خلبانی کرده بود .

X-24B اخرین پرنده ای بود که در برنامه ی لیفتینگ بادی درایدن پرواز کرد . این هواگرد 36 بار به پرواز درامد و هم اکنون در موزه ی ملی نیروی هوایی در پایگاه هوایی رایت پترسون واقع در اوهایو به نمایش عمومی درامده است .

خلبانان این پرنده :

John A. Manke : 16 پرواز

Michael V. Love : 12 پرواز

William H. Dana : 2 پرواز

Einar K. Enevoldson : 2 پرواز

Thomas C. McMurtry : 2 پرواز

Francis Scobee : 2 پرواز

مشخصات

General characteristics

·         Crew: one pilot

·         Length: 37 ft 6 in (11.43 m)

·         Wingspan: 19 ft 0 in (5.79 m)

·         Height: 9 ft 7 in (2.92 m)

·         Wing area: 330 ft² (30.7 m²)

·         Empty weight: 8,500 lb (3,855 kg)

·         Loaded weight: 11,800 lb (5,350 kg)

·         Max. takeoff weight: 13,800 lb (6,260 kg)

·         Powerplant: 1 × XLR-11-RM-13 four-chamber rocket engine, 8,480 lbf (37.7 kN)

Performance

·         Maximum speed: 1,164 mph (1,873 km/h)

·         Range: 45 miles (72 km)

·         Service ceiling: 74,130 ft (22.59 km)

·         Wing loading: 205 kg/m² ()

·         Thrust/weight: 0.71

||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||

برای مطالعه ی بیشتر

http://www.military.ir/forums/topic/29113-martin-marietta-x-24a-در-مسیر-یک-رویا/ 

سایر تصاویر ( برای نمایش در سایز اصلی کلیک کنید )

...............................................................................................................

شادی روح شهدای گمنام صلوات

منبع

با تشکر از mohammadarea51

ترجمه از 7mmt

Military.ir

کلیه ی حقوق برای نویسنده محفوظ است

به واسطه تصاویری مرتبط با راکت‌های فضایی که
در گذر زمان جمع‌آوری شده، بد ندیدم جستجویی
در آنها انجام داده و آنهایی که به نظرم از نماهای
جالب و شگفت‌انگیز ثبت شده‌اند را گلچین نموده
و اینجا در اختیار دوستان قرار دهم:

آنگارا - بریدن از شوروی سابق

در سال 1992 میلادی، زمانی که هنوز پس‌لرزه‌های فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی فرو ننشسته بود، دولت جمهوری روسیه فراخوانی برای طراحی و ساخت نسل جدیدی از پرتابگرهای فضایی منتشر کرد. ویژگی مهم این پرتابگرها طی کردن تمام مراحل ساخت تا پرتاب در داخل خاک روسیه بود. بدین ترتیب وابستگی روسیه در این حوزه به کشورهای تازه استقلال یافته‌ای نظیر قزاقستان (در زمینه پایگاه پرتاب) و اوکراین (در زمینه صنعت و فن‌آوری) به اتمام می‌رسید. در پاسخ به این درخواست، دو مجتمع مشهور و معتبر «خرونیچف» و «اِنرگیا» پیشنهادهای خود را ارائه کردند که در نهایت با پیروزی خرونیچف به توسعه خانواده پرتابگرهای «آنگارا» منجر شد؛ خانواده‌ای که اگرچه امروز پس از گذشت 20 سال هنوز عملیاتی نشده است، اما روسیه مدعی است که می‌تواند جایگزینی قابل اطمینان برای طیف وسیعی از پرتابگرها، بویژه پرتابگر پرکار پروتون باشد. این خانواده، توان حمل محموله‌هایی در محدوده 2000 تا 40500 کیلوگرم را به مدار پایینی دارد که البته در چهار رده و با چهار پیکربندی مختلف عرضه می‌شود.
در حال حاضر، بر اساس آخرین پیشبینی‌های خرونیچف زمان اولین پرتاب آنگارا سال 2013 خواهد بود. باید منتظر ماند و دید که این پروژه عظیم بعد از این همه تاخیر بالاخره پرواز خواهد کرد و آیا قادر است موفقیت‌های پدر افسانه‌ای خود، پروتون، را تکرار کند یا خیر؟

تاریخچه و روند توسعه
همان‌گونه که اشاره شد، هدف دولت روسیه از مطرح کردن درخواست برای توسعه یک پرتابگر جدید، تضمین دستیابی مطمئن و مستقل به فضا در همه زمان‌ها بود. در پاسخ به این درخواست دو طرح مهم از سوی خرونیچف و انرگیا ارائه شدند. این طرح‌ها شرایط کاملا متفاوتی داشتند. طرح خرونیچف از مخازن سوخت خارجی چندگانه بهره می‌گرفت. این طرح تا حدود زیادی به پرتابگر موفق پروتون شباهت داشت. برای مرحله اول نیز یکی از پیشرفته‌ترین موتورهای توسعه یافته روسی یعنی آردی-170 در نظر گرفته شده بود این موتور سوخت مایع از کروسین و اکسیژن استفاده می‌کرد و از آن در آخرین راکت شوروی یعنی (زنیت) استفاده شده بود. برای مرحله دوم نیز موتور هیدروژن-اکسیژن راکت سنگین وزن انرگیا در نظر گرفته شده بود.
از سوی دیگر، پیکربندی پیشنهاد شده توسط انرگیا بر اساس پرتابگر اِنرگیا-اِم بنا شده بود. این طرح با لغو برنامه شوروی برای توسعه شاتل فضایی بوران و پس از آن، لغو برنامه پرتاب محموله‌های سنگین به مدار زمین‌آهنگ، مطرح شده بود. زمانی که مجتمع انرگیا، طرح آنگارا-2 را پیشنهاد داد، انرگیا-ام هنوز در دست توسعه بود. این پرتابگر، از دو بوستر در طرفین مرحله اول راکت استفاده می‌کرد. این بوسترها از موتور آردی-170 بهره می‌گرفتند و در مرحله اول نیز از یک موتور آردی-120 استفاده می‌شد. این پرتابگر برای حمل محموله‌هایی تا 35 تن به مدار پایینی طراحی شده بود. همچنین با افزودن مراحل بالاتر به این پرتابگر، امکان حمل محموله‌هایی به وزن 3 تا 7 تن به مدار زمین‌آهنگ نیز ایجاد می‌شد. درواقع این پرتابگر از ساختاری پودمانی (ماژولار) بهره می‌گرفت که با اضافه کردن تعداد مشخصی بوستر امکان دسترسی به مجموعه متنوعی از پرتابگر‌ها را مهیا می‌کرد.
رقابت بین دو طرح فوق در تمام سال 1993 و بخشی از سال 1994 ادامه داشت. تا اینکه در سپتامبر سال 1994، وزارت دفاع و سازمان فضایی روسیه، خرونیچف را به عنوان پیمانکار اصلی طرح انتخاب کردند. دلیل رسمی که برای این انتخاب اعلام شد، این بود که طرح خرونیچف از موتور موجود زنیت استفاده می‌کرد، در حالی که طرح انرگیا مستلزم «نصف» کردن موتور مذکور بود، به گونه‌ای که چهار محفظه احتراق موتور زنیت به دو محفظه احتراق تبدیل می‌شد. اما آنچه «امروز» از سوی خرونیچف به عنوان طرح آنگارا مطرح می‌شود، شباهت بیشتری به ساختار طرح اِنرگیا دارد. جالب آنکه در نهایت خرونیچف نیز مجبور به کاهش تعداد محفظه‌های احتراق موتور زنیت تا یک محفظه شد! چند سال بعد، انرگوماش (کارخانه سازنده موتور زنیت) اقدام به توسعه نمونه‌ای از این موتور برای استفاده در پرتابگر اطلس آمریکایی نمود. یعنی اگر انرگیا در این رقابت پیروز شده بود، می توانست موتور مورد نظر خود را بدون هیچ مشکل فنی و حتی با سرمایه‌ای آمریکایی در اختیار داشته باشد! به هر حال، خرونیچف نیز بخشی از سرمایه مورد نیاز خود را (حدود 68 میلیون دلار) از طریق لاکهیدمارتین تهیه کرد و البته با عرضه موتور (خود موتور نه فناوری آن) به کره جنوبی توانست سرمایه خوبی برای ادامه پروژه بدست آورد.
سرانجام با گذشت پنج سال از امضای قرارداد ، خرونیچف یک نمونه غیر عملیاتی (ماک‌آپ) از طرح خود را در سال 1999 در نمایشگاه دوسالانه هوافضای لبورژه پاریس به نمایش گذاشت و دو سال بعد نیز اولین آزمایش بر روی موتور آردی-191 آنگارا به انجام رسید. در آن زمان، هنوز پیش‌بینی می‌شد که امکان پرتاب آزمایشی آنگارا تا سال 2005 وجود داشته باشد. اما این پرتاب در موعد مقرر با انجام نرسید و در سال 2006 اعلام شد که اولین پرتاب آنگارا در سال‌های 2010 یا 2011 خواهد بود. در آن سال هنوز آزمایش‌های موتور، تجهیز سکوی پرتاب و دیگر مسائل فنی آنگارا به سرانجام مشخصی نرسیده بود.
سال 2009، برای اولین‌بار موتور بوستر مرحله اول آنگارا مورد آزمایش قرار گرفت. این موتور در اواخر همان سال پرتابگر کره‌ای نارو-1 را در اولین ماموریت خود همراهی کرد. اگرچه این ماموریت با موفقیت به انجام نرسید، اما موتور مرحله اول وظایف خود را به خوبی به انجام رساند. چند ماه بعد، موتور مرحله دوم نیز مورد آزمایش قرار گرفت.
در ژوئن سال 2010، پرتابگر دوم کره‌ای ها، در ثانیه 136 پرتاب از کنترل خارج شد و به علت از دست رفتن ارتباط دورسنجی هنوز هم مشخص نیست که علت سانحه، موتور روسی بوده است یا خیر. برخی معتقدند علت تاخیر طولانی به وجود آمده در پرتاب آنگارا همین موضوع بوده است. به هر حال در ابتدای سال 2010، مدیر عامل خرونیچف وعده انجام اولین پرواز آنگارا در سال 2013 میلادی را داده بود، وعده‌ای که هنوز در خصوص امکان‌پذیری آن قضاوتی نمی‌توان کرد.

ویژگی‌های فنی و عملیاتی
بر اساس آخرین طرح‌های اعلام شده، خانواده آنگارا متشکل از چهار رده از پرتابگرها در رده‌های وزنی مختلف است. سبک‌ترین اعضای این خانواده، یعنی آنگارا-1/1 و آنگارا-1/2 قرار است جایگزین پرتابگر‌های کازموس-3اِم، سایکلون و روکوت شوند. آنگارا-1/2 می‌تواند محموله‌ای تا وزن 3/7 تن را به مدار پایینی حمل کند. در حالی که دیگر عضو این خانواده با نام آنگارا-3 قادر است تا 14/6 تن محموله را به همان مدار حمل نماید. این پرتابگر برای جایگزینی پرتابگر اوکراینی زنیت در نظر گرفته شده است.
پیشبینی می‌شود پر تقاضاترین عضو این خانواده آنگارا-5 باشد که قادر است محموله‌هایی تا 24/5 تن را نیز حمل کند. این گونه جایگزین پرتابگر پرکار پروتون خواهد شد.
علاوه بر همه این‌ها، خرونیچف یک گونه فوق سنگین از این خانواده را نیز در دست توسعه دارد که در نهایت قادر خواهد بود محموله‌هایی به وزن 45 یا 75 تن را به مدار پایینی و یا 9 تن را به مدار زمین‌آهنگ حمل نماید. این گونه هیچ معادلی در ناوگان فعلی روسیه ندارد و به همین دلیل دولت روسیه در روند توسعه آن سرمایه‌گذاری نکرده است.
ویژگی مهم این خانواده، استفاده همه آنها از پودمان (ماژول) مشترکی با نام «پودمان راکتی سراسری» است که در مرحله اول این پرتابگرها استفاده می‌شود. به فراخور پیکربندی ممکن است یک، سه، پنج یا هفت پودمان در مرحله اول استفاده شود. به این‌ترتیب در آنگارا از بوسترهای سوخت جامد استفاده نمی‌شود. پودمان یو‌آر‌اِم از یک مخزن اکسید کننده، یک مخزن سوخت و یک محفظه موتور تشکیل شده است. هر پودمان محتوی یک موتور آردی-191 (با یک محفظه احتراق) است که این موتور از اکسیژن مایع و آرپی-1 برای تولید نیروی رانش استفاده می‌کند. موتور آردی-191 بر مبنای موتور آردی-170 پرتابگر‌های انرگیا و زنیت طراحی شده، با این تفاوت که چهار محفظه احتراق آردی-170 به یک محفظه کاهش داده شده است.
استفاده از پودمان مشترک در خانواده آنگارا، نقش قابل توجهی در کاهش هزینه‌های تولید، عملیات، حمل و نقل و توسعه زیرساخت‌های پرتاب داشته است. ایده مشابهی در پرتابگرهای آمریکایی دلتا-4 و اطلس-5 نیز مورد استفاده قرار گرفته است.

آردی-191

آردی-0124

مرحله دوم اعضای خانواده آنگارا تا حدود زیادی با یکدیگر متفاوتند. در مرحله دوم آنگارا-1/1، پودمان بریز-کِی‌اِم مورد استفاده قرازر خواهد گرفت. بریز-کِی‌اِم همان سامانه جدیدی است که بر روی پرتابگرهای روکوت نیز نصب شده و در عملیات به کار رفته است. این پودمان توسط خرونیچف تولید شده و اولین پرواز آزمایشی خود را در سال 2000 به پایان رسانده است. بریز-کِی‌ِام با ابعاد کوچک سامانه‌های خود، فضای قابل ملاحظه‌ای را در اختیار محموله قرار داده و علاوه بر آن، امکان حمل ماهواره‌ها در ترکیبات و پیکربندی‌های مختلف را نیز فراهم می‌سازد.
مرحله دوم آنگارا-1/2 یا همان بلوک-1، از یک موتور آردی-124-اِی ساخت خیماوتوماتیکا بهره می‌گیرد. این موتور که از پیشرانه اکسیژن مایع و کروسین استفاده می‌کند، قادر است 294/3 کیلونیوتن نیروی رانش با ضربه ویژه 359 ثانیه ایجاد کند. این موتور 1/58 متر طول و 2/4 متر قطر داشته و وزن خشکی معادل 480 کیلوگرم دارد.
مراحل اول و دوم به طور کلی با سوخت‌های مایع متعارف و سنتی کار می‌کنند. اما برای مراحل بالاتر که در آنگارا-5 و آنگارا-7 استفاده خواهند شد، خرونیچف متعهد به استفاده از موتورهای پیشرانه کرایوژنیک شده است. برای دستیابی به این هدف خرونیچف در سال 2009 پروژه‌ای را با هدف توسعه یک موتور کرایوژنیک پیشرفته آغاز نمود که این روزها مراحل نهایی خود را طی می‌کند. محصول این پروژه موتور آردی 146-دی است که علاوه بر آنگارا قرار بود در برنامه متوقف شده پرتابگر سرنشین‌دار نسل آتی روسیه به نام روس‌-اِم نیز به کار گرفته شود.
منظور از موتورهای کرایوژنیک، موتورهایی است که از سوخت و اکسیدکننده‌های بسیار دما پایین مانند اکسیژن و هیدروژن استفاده می‌کنند. به دلیل استفده از هیدروژن که سبک‌ترین عنصر طبیعت است، این موتورها از کارایی بسیار بالایی برخوردارند. با این وجود به دلیل ناپایداری و فرار بودن هیدروژن خطراتی که این سوخت ایجاد می‌کند و همچنین مشکلات کار کردن موتور در دماهای بسیار پایین، تولید موتورهای کرایوژنیک نیازمند فناوری بسیار پیشرفته‌ای است.

روس‌ها یک‌بار در دهه 60 میلادی و در زمان مسابقه دستیابی به ماه، تلاش کردند تا چنین موتوری را عملیاتی کنند. اما در آن زمان به دلیل لغو برنامه توسط دولت، طرح پیشنهادی توسط دفتر طراحی «الکسی عیسایف» ناکام ماند. این دفتر طراحی بعدها «کِی‌بی‌کِی‌اِچ‌آ» نامیده شد و باز هم تلاش کرد تا موتورهای مشابهی را توسعه بدهد. تلاش بعدی در دهه 1970 و طی روند توسعه موتور آردی-120 صورت گرفت که بنا بود در پرتابگر غولپیکر انرگیا مورد استفاده قرار گیرد. این موتور قادر به تولید 200 تن نیروی رانش بود. یک خوشه چهارتایی از این موتورها در سال‌های 1987 و 1988 به صورت عملیاتی بر روی راکت انرگیا آزمایش شدند. اما این برنامه نیز به دلیل مشکلات اقتصادی پیش‌آمده در پی فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی لغو شد. در عوض، روس‌ها تلاش کردند با عقد قراردادی با هند، موتور آردی-56 را برای پرتابگر جی‌اس‌ال‌وی توسعه دهند. اما این تلاش نیز با وجود یک آزمایش موفق، به دلیل فشارهای سیاسی آمریکا متوقف ماند و هندی‌ها به صورت مستقل پروژه خود را دنبال می‌کنند. در سال 1988 نیز مجتمع انرگیا برای شاتل بوران خود، سفارش یک موتور کرایوژنیک پیشرفته را به کِی‌بی‌کِی‌اِچ‌آ داد، اما با لغو پروژه بوران، توسعه این موتور نیز ناتمام ماند.
موتور یاد شده، توان کنترل رانش در دو صفحه مختلف را داشته و اولین موتور روسی بدون مولد گاز است. در این موتور برای اولین بار از دو توربوپمپ مجزا برای سوخت و اکسیدکننده استفاده می‌شود که منجر به بهبود کارایی موتور شده است. توربوپمپ سوخت با سرعت گردش 123000 دور در دقیقه در نوع خود یک رکورد است. این سرعت بالا به کاهش ابعاد و جرم موتور کمک قابل‌ملاحظه‌ای کرده است. نکته جالب دیگر در این موتور، استفاده از مواد مرکب کربن-کربن مقاوم در برابر حرارت در شیپوره (نازل) آن است. اگرچه در بقیه قسمت‌های موتور بیشتر از آلیاژهای تیتانیوم و آلومینیوم استفاده شده است.
در حال حاضر، این موتور ساخته شده و تقریبا تمامی قطعات آن آزمایش‌های خود را پشت‌سر گذاشته‌اند. در نوامبر سال 2011 نیز یک آزمایش کامل با طول مدت بالا (حدود 300 ثانیه) بر روی موتور با موفقیت به انجام رسید.

پایگاه پرتاب
همان‌گونه که اشاره شد یکی از اهداف اصلی از توسعه آنگارا، استقلال روسیه در پرتاب‌های فضایی بوده است. به همین دلیل، پرتاب خانواده آنگارا (به جز راکت غول‌پیکر آنگارا-7) از مجتمع فضایی پلستسک که در خاک روسیه واقع شده انجام می‌گیرد. البته مجموعه در حال توسعه ووستوچنی نیز بدین منظور در نظر گرفته شده است. همچنین، پرتاب‌های تجاری آنگارا-5، از پایگاه فضایی بایکانور در قزاقستان نیز قابل انجام خواهد بود.
پایگاه پرتاب در نظر گرفته شده در پلستسک، در واقع همان پایگاه پرتابی است که برای موشک زنیت طراحی شده بود. ساخت این پایگاه در نیمه دهه 1990 متوقف و ایده انتقال زنیت به آن منتفی شد. در حال حاضر نیز مشکلات بودجه ای و مالی در مسیر توسعه پایگاه پرتاب، یکی از دلایل تاخیر آنگارا اعلام شده است.

نارو-1

پروژه‌های جنبی
یکی از نکات جالب در مورد آنگارا، استفاده از اجزا و فناوری‌های آن در پروژه‌های مختلف است که برخی از آنها از پروژه آنگارا جلوتر نیز حرکت کرده‌اند. از جمله این پروژه‌ها می‌توان به پرتابگر نارو-1 کره‌جنوبی اشاره کرد که از موتور مرحله اول آنگارا استفاده می‌کند. همچنین، در پروژه جی‌‌اس‌ال‌وی هندودستان نیز از فناوری‌های توسعه یافته برای موتور کرایوژنیک آنگارا استفاده شده است.
اما جالب‌تر از همه این پروژه‌ها، طرح توسعه یک پرتابگر قابل برگشت به زمین به نام بایکال است. در این پروژه که به صورت مشترک توسط خرونیچف و سالیوت (توسعه دهنده شاتل بوران) به انجام می‌رسد، از پودمان مشترک آنگارا (یو‌آر‌اِم) در مرحله اول استفاده شده است.این بال‌ها بعد از جدایش مرحله دوم موشک در ارتفاع 75 کیلومتری، باز شده و پرتابگر را به زمین باز می‌گردانند. در این پرتابگر یک موتور جت نیز در دماغه راکت تعبیه شده تا به فرود کمک کند. سوخت این موتور جت از کروسین داخل مخازن سوخت راکت تامین خواهد شد.
از بایکال تا سال 2010 نمونه‌های غیر عملیاتی مختلفی ساخته شد که در مجتمع ساگی آزمایش‌های تونل باد خود را در محدوده سرعت‌های 0/5 تا 10 ماخ به انجام رساندند. این پروژه، سرمایه‌گذار دولتی نداشته و خرونیچف به دنبال سرمایه‌گذار و شریک مناسبی برای آن می‌گردد. در حال حاضر، با وجود عدم دسترسی به سرمایه‌گذار مناسب، خرونیچف همچنان امکان توسعه این نمونه را حفظ کرده است.
در مجموع به نظر می‌رسد آنگارا به گونه‌ای طراحی شده است که انعطاف‌پذیری فراوانی به محصول نهایی می‌دهد. این مزیت به همراه فناوری‌های پیشرفته به کار رفته در آنگارا و سابقه درخشان روس‌ها در عرصه فضا، آینده درخشانی را برای آنگارا نوید می‌دهد؛ البته به شرط اینکه مشکلات مالی و سرمایه‌گذاری پروژه حل شده و بازاریابی مناسب برای این پرتابگر عصر آینده صورت پذیرد.

گردآوری و تالیف: علیرضا کاظمی
ماهنامه صنایع هوافضا - شماره 74/75 - فروردین و اردیبهشت 91 -صفحات 14 الی 19

[hr]لازم به ذکر است که مدل آنگارا-1.1 که به لحاظ محموله قابل حمل، ضعیف‌ترین عضو این مجموعه نیز محسوب می‌شود، منتفی اعلام شده است.
http://www.space.com...ara-rocket.html

فرصت و دنباله‌دار! تصویر: Steven Hobbs 

دنباله‌دار C/2013 A1 که Siding Spring نیز نامیده می‌شود، یکشنبه از فاصله 139 هزار و 500 کیلومتری از کنار مریخ عبور خواهد کرد.
به گزارش سرویس علمی خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، این فاصله، نصف مسافت بین زمین و ماه و همچنین یک دهم فاصله هر دنباله‌دار شناخته‌شده‌ای است که تاکنون از کنار زمین عبور کرده است. محققان بر این باورند این پدیده، فرصتی بی‌سابقه را برای جمع‌آوری‌ داده‌هایی درباره دنباله‌دار و اثر آن بر جو مریخ ارائه می‌دهد.

هسته Siding Spring ساعت 18:27 بعد از ظهر به وقت گرینویچ (21:57 دقیقه به وقت تهران)، نزدیک‌ترین فاصله را به مریخ خواهد داشت و با سرعت 56 کیلومتر در ثانیه از کنار آن عبور می‌کند. این دنباله‌دار منبعی تازه از سرنخ‌های ابتدایی‌ترین روزهای منظومه شمسی را در اختیار می‌گذارد.
دنباله‌دار مزبور از «ابر اورت» می‌آید که ناحیه‌ای کروی از فضای احاطه‌کننده خورشید است و فضایی حدود 5000 تا 100 هزار واحد نجومی را اشغال می‌کند. گفته می‌شود این دنباله‌دار مجموعه‌ای از اشیای یخی است و از شکل‌گیری منظومه شمسی به جا مانده‌ است.

جرم کیهانی Siding Spring نخستین دنباله‌دار از ابر اورت است که توسط فضاپیما و از نزدیک بررسی می‌شود و به دانشمندان فرصتی ارزشمند را برای یادگیری بیشتر درباره موادی مانند ترکیبات آبی و کربن ارائه می‌دهد که در طول شکل‌گیری منظومه شمسی و حدود 4.6 میلیارد سال پیش وجود داشتند.
ناسا مدارگرد‌های ادیسه مریخ، مدارگرد شناسایی مریخ و جدیدترین عضو ناوگانش یعنی سامانه MAVEN را به حالت آماده‌باش در آورده است. خطرناک‌ترین بازه زمانی برای این فضاپیماهای مدارگرد حدود 90 دقیقه پس از نزدیک‌ترین فاصله هسته دنباله‌دار شروع می‌شود و 20 دقیقه طول خواهد کشید. در این هنگام مریخ با مرکز زنجیره غبار در حال گسترش که از هسته دنباله‌دار ناشی می‌شود، نزدیک‌ترین فاصله را خواهد داشت و گفته می‌شود خطر احتمالی نه از برخورد خود هسته دنباله‌دار بلکه از پسماندی حاصل می‌شود که از آن به وجود خواهد آمد.

به گفته ریچ زورک، دانشمند ارشد «برنامه تفحص مریخ» در آزمایشگاه پیشرانش جت ناسا، نتایج مدلبندی محققان نشان می‌دهد مریخ در این پدیده آن طور که پیش‌بینی می‌شد در معرض خطر نیست و در لبه ابر پسماند ناشی از عبور قرار می‌گیرد، بنابراین با تعدادی از ذرات برخورد می‌کند یا شاید هم چنین برخوردی اصلا صورت نگیرد.
جو مریخ با این که از جو زمین بسیار نازک‌تر است، سپری محافظتی از کاوشگرهای فرصت و کنجکاوی ناسا در مقابل گرد و غبار دنباله‌دار خواهد بود. هر دوی این کاوشگرها مشاهداتی از این دنباله‌دار خواهند داشت.

۱۹ مهر ۱۳۹۳

منبع: ایسنا (با اندکی ویرایش)

ناوگانی از کاوشگرها درانتظار دنباله‌دار Siding Spring - تصویر: NASA

تصاویر: NASA

موقعیت دنباله‌دار در آسمان مریخ، از دید کاوشگر کنجکاوی (NASA)

هیماواری-8 و 9 (ひまわり - هیماواری - گل آفتابگردان) نسل سوم ماهواره‌های هیماواری مورد استفاده توسط سازمان هواشناسی ژاپن (JMA) است. این سازمان استفاده از ماهواره‌های هواشناسی مدار ژئو را با نسل اول این ماهواره‌ها که به عنوان GMS نیز شناخته می‌شدند، در سال 1977 میلادی آغاز کرد. نسل دوم که از دو ماهواره بهره می‌بُرد در سال 2005 عملیاتی شد و تحت عنوان ماهواره‌های انتقال چندگانه (MTS) شناخته می‌شد. نسل فعلی با پرتاب حاضر و پرتاب ماهواره شماره 9 در دو سال آینده، تا 2031 میلادی عملیاتی خواهد بود.

هر دو هیماواری، ماهواره‌های مستقلی هستند که توسط میتسوبیشی ساخته شده و از یک ابزار مرکزی به نام تصویرساز پیشرفته هیماواری (AHI) و دو ابزار پشتیبان به نام‌های نظارت اکتساب داده محیط فضایی (SEDA)، و زیرسیستم اکتساب داده (DCS) بهره می‌برند.

باس ماهواره از نوع Melco DS-2000 است که اولین بار در سال 2002 و پس از آن برای طیفی از ماهواره‌های ارتباطی مدار ژئو استفاده شد.

جِرم لحظه پرتاب آن 3500 کیلوگرم است که 2200 کیلوگرم را سوخت تشکیل می‌دهد. این فضاپیما شامل یک ساختار مرکزی مکعب-مستطیل-شکل است و یک آرایه خورشیدی متشکل از دو پانل، آنتن باند Ka گسترش‌پذیر و محل اختصاصی برای تصویرساز به عنوان ابزار‌ اصلی و سایر تجهیزات ماهواره را شامل می‌شود. اندازه ماهواره در حالت گشوده، 5.2 در 8.0 در 5.3 متر است.

کنترل حرارتی فضاپیما ترکیبی از کنترل حرارتی غیر فعال توسط بلانکت‌ها و عایق‌های چندلایه، و کنترل حرارتی فعال با استفاده از رساناهای کولد-پلیت، لوله‌های انتقال حرارت و رادیاتور‌های نصب شده در سمت فضا-روی فضاپیما انجام می شود. برای حفظ دمای تجهیزات الکترونیکی در دمای عملیاتی از گرمکن استفاده شده است.

ماهواره‌ها به چندین سنسور تعیین وضعیت مجهز هستند. سنسور خورشیدی CSS برای تعیین وضعیت اولیه و حفظ جهت‌گیری پانل‌های خورشیدی در وضعیت سیف-مُد استفاده می‌شود. سنسور تعیین وضعیت اصلی از دو ردگیر ستاره‌ای با میدان دید حدود ده درجه و آشکارساز CCD با عملکرد در 1 هرتز بهره می‌برد. علاوه بر آنها از واحد اینرسیایی مرجع و ژایروسکوپ‌ها نیز استفاده شده است.

کنترل وضعیت توسط واحد چرخ واکنشی (RWA) انجام می‌شود، این واحد شامل یک جِرم لَختِ گردنده است که توسط موتور بدون جاروبک دی‌سی درایو می‌شود. زمانی که چرخ شتاب می‌گیرد بعُدی از ماهواره که چرخ بدان متصل است در نتیجه گشتاور معکوس در خلاف جهت شروع به گردش می‌کند. RWA-ها معمولا از چهار چرخ واکنشی، سه تا برای کنترل سه‌-محوره و یکی به عنوان یدکی تشکیل می‌شوند. عملکرد ضد اشباع چرخ‌های واکنشی به طور معمول توسط تراسترهای سیستم کنترل وضعیت انجام می‌شود تا با ایجاد گشتاور معکوس در هنگام خاتمه گردش ماهواره، باعث حفظ سرعت RWA-ها در محدوده ایمن عملیاتی شود.

هیماواری-8 و 9 از سیستم پیشرانش سوخت مایع استفاده می‌کنند. موتور لحظه اوج در مکانی مخالف محل قرارگیری ابزارها واقع شده است، این موتور برای تبدیل مدار انتقالی بیضی‌-شکل به مدار دایروی نهایی استفاده می‌شود.

ماهواره‌ها از سه فرکانس ارتباطی مختلف - باند Ku، باند Ka و UHF بهره می‌برند. آنتن باند Ku در کنار محل تصویرساز واقع شده و خدمات تله‌متری و فرمان را فراهم می‌کند. فرمان‌ها به فضاپیما در یک نرخ داده فضا-سو 500 بیت بر ثانیه و در فرکانس 13.75 الی 14.5 گیگاهرتز و لینک زمین-سو برای تله‌متری زمان واقعی و یا ذخیره شده، و نگهداری، در 12.2 الی 12.75 گیگاهرتز و نرخ 15.36 کیلو بیت بر ثانیه ارسال می‌شوند.
باند Ka به طور انحصاری برای لینک زمین-سوی داده‌های محموله استفاده می‌شود. داده‌ها توسط یک آنتن بزرگ مستقر در یک سمت پانل فضاپیما و در فرکانس 18.4 گیگاهرتز مخابره می‌شوند. نرخ این سیستم برای داده‌های AHI به 66 مگابیت‌ بر ثانیه و برای بسته‌های DCS به 100 الی 300 بیت بر ثانیه می‌رسد. در ارسال داده‌ها از مدولاسون QPSK بدون رمزگذاری استفاده شده است.
آنتن UHF در کنار ابزار تصویرساز واقع شده و به دریافت پیام از پلتفرم‌های جمع‌آوری داده مستقر در مکان‌های دوردست مختلف بر روی زمین می‌پردازد. DCP-ها را می توان تقریبا در هر مکان کره زمین مستقر کرد تا داده‌های اندازه‌گیری محلی‌ هواشناسی فراهم کنند. داده‌ها پس از ارسال به ماهواره، به منظور جمع‌آوری، پردازش و توزیع به ایستگاه‌های زمینی منتقل شوند. DCP-ها در باند UHF ​​در 401/402 مگاهرتز کار می‌کنند. پلتفرم‌ها می‌توانند شامل ایستگاه‌های شناور هم باشد که به سنجش وضعیت دریا و ارسال اخطار سونامی می‌پردازند. داده‌های DCP-ها با نرخ 100 تا 300 بیت بر ثانیه دریافت می‌شوند و از طریق آنتن باند Ka به زمین رله می‌شوند.

ابزار اصلی ماهواره‌های هیماواری-8 و 9، تصویرساز پیشرفته هیماواری است که در واقع یک محموله تصویربرداری مالتی‌اسپکترال توسعه یافته توسط کمپانی Exelis محسوب می‌شود. این ابزار با عملکرد در 16 کانال طیفی از محدوده طول موج فرو‌سرخ تا مرئی، ارتقای اساسی در کانال‌ها نسبت به ابزارهای قبلی دارد. کیفیت بهبود یافته داده‌های AHI توانایی الان‌بینی بهتر وضع هوا، و بهبود دقت پیشبینی‌های عددی آب و هوایی را فراهم می‌کند.

تصویرساز از یک تکنیک تصویربرداری شرق-غرب-پیوسته و گام‌های شمال-جنوب در عرض نوار 500 کیلومتر بهره می‌برد. این ابزار از یک خنک‌کننده کرایوژنیک ساخته شده توسط نورثروپ‌گرومن استفاده می‌کند که قادر است آشکارسازهای فروسرخ را به مدت 8 سال در دماهای کرایوژنیک حفظ کند.

سه باند مرئی AHI، یک باند آبی رنگ در 455 نانومتر با پهنای باند 50nm، یک باند سبز در 510nm با پهنای باند 20nm و باند قرمز در 645nm پوشش پهنای باند 30nm تشکیل شده است. این سه باند برای ایجاد تصاویر ترکیبی RGB استفاده می‌شوند. کانال های آبی و سبز، تصاویری با رزولوشن فضایی 1 کیلومتر ارایه می‌کنند در حالی که کانال قرمز تفکیک زمینی 500 متر دارد که آن را برای نظارت بر پوشش گیاهی، ردیابی آثار آتش‌سوزی، نظارت بر ذرات معلق و ارزیابی باد مفید می‌سازد. یک کانال فروسرخ نزدیک در 860nm برای نظارت بر ابر سیروس در نور روز استفاده می شود در حالی که دو فروسرخ در طول موج کوتاه برای ارزیابی بالا ابرها، اندازه ذرات و برف به کار گرفته می‌شود. چهار کانال در محدوده میانی فروسرخ و شش کانال در منطقه فروسرخ با طول موج زیاد در خدمت اهداف دیگری نیز خواهند بود.

محموله اصلی زمانی که در حالت عملیات اسمی خود قرار دارد مطابق جدول زمان‌بندی 10 دقیقه‌ای عمل می‌کند. این جدول‌ زمانی شامل کسب تصاویر مختلف در فواصل زمانی متنوع است.

تصویر قرص کامل از کل سیاره هر دقیقه و با 23 نوار جنوب-شمال ثبت می‌شود.

سه قاب منطقه‌ای در هر 2.5 دقیقه ثبت می‌شود. منطقه-1 امتداد 2000 کیلومتر از شرق به غرب و 1000 کیلومتر از شمال به جنوب، به عنوان پوشش بخش شمال شرقی ژاپن. منطقه-2 جنوب غرب ژاپن را با همان ابعاد پوشش می‌دهد  تا امکان کسب تصاویر ابزار AHI از قلمرو ژاپن در هر دو و نیم دقیقه فراهم شود. موقعیت این دو منطقه ثابت است. منطقه-3 با ابعاد 1000 در 1000 کیلومتر نیاز به 2 ردیف تصویر برای ثبت در هر 2.5 دقیقه دارد. بر خلاف دو عکس منطقه‌ای اول، منطقه-3 را می توان جابجا کرد که این امکان را برای AHI ایجاد می‌کند که تصاویری از اهداف خاص نظیر توفندها تهیه کند.

دو منطقه علامت گذاری زمینی نیز بخشی از روتین 10 دقیقه‌ای هستند - این تصاویر در هر 30 ثانیه تهیه می‌شوند و تنها نیاز به یک نوار گذر دارند و یک منطقه زمینی با ابعاد 1000 در 500 کیلومتر را پوشش می‌دهند. مناطق مرجع زمینی انعطاف پذیر هستند، اما در ابتدای ماموریت به عنوان مراجع جهت یابی، به صورت ثابت حفظ می‌شوند. سپس این مناطق ممکن است در طول ماموریت برای اهداف دیگری مانند مطالعه ابرهای کومولونیمبوس با نرخ رشد سریع، و پدیده های دیگر مورد استفاده قرار گیرند.

این رژیم تصویربرداری بدون در نظر گرفتن عملیات‌های نگهداری مداری، منجر به 49 تصاویر در هر جدول زمانی 10 دقیقه‌ای و یا 7056 عکس در هر روز می‌شود.

محموله سوم در هیماواری-8 و 9 ابزار اکتساب داده محیط فضایی، SEDA نام دارد. این ابزار، تشعشعی را که ماهواره‌های مدار زمین‌-ثابت در 140 درجه شرقی و 35786 کیلومتر بالاتر از سطح زمین در معرض آن قرار دارند اندازه گیری می‌کند. بدین‌منظور سنسور فشرده مورد استفاده، از یک رابط plug and play بهره می‌برد که امکان یکپارچه‌سازی آن با بسیاری از ماهواره‌ها را فراهم می‌کند تا بدین‌ترتیب یک منظومه عملیاتی نظارت بر آب و هوای فضایی ساخته شود.

حسگر‌ها شامل هشت کانال برای پروتون متشکل از هشت عنصر حسگر مستقل و یک حسگر تکی الکترون هشت کاناله هستند. پروتون‌ها در محدوده انرژی از 15 مگا الکترون‌ولت تا 100مگا الکترون‌ولت، در حالی که انرژی الکترون‌ها در محدوده 0.2 تا 5 مگا الکترون‌ولت اندازه‌گیری می‌شوند. ابزار مذکور به ارائه اطلاعات در رزولوشن زمانی 10 ثانیه می‌پردازد. سنسور پروتون دارای یک میدان دید 39.35ء+/- درجه است در حالی که سنسور الکترون 78.3ء+/- درجه FOV را پوشش می‌دهد.

اطلاعات SEDA در زمان واقعی به ایستگاه‌های زمینی ارسال می‌شود تا عنوان بخشی از گزارش آب و هوا فضایی منتشر شود و مورد استفاده اپراتورهای ماهواره‌ای و دانشمندان قرار گیرد.

اطلاعات زمین‌-سو دو ماهواره هیماواری توسط یکی از دو آنتن ایستگاه‌های زمینی آنتن-دوبل واقع در Hiki-Gun، سایتاما و Ebetsu، هوکایدو دریافت می‌گردد. داده‌ها، سپس در زمانی نزدیک به زمان واقعی، پردازش و به کاربران منتقل می‌شوند. با توجه به روش جدید توزیع داده‌ها توسط JMA همه مجموعه داده‌ها در یک سرویس ابری قرار خواهند که می‌تواند از طریق اینترنت برای همه کاربران قابل دسترس باشد. یک سرور آرشیوی هم توسط گروه علوم ژاپن برای دسترسی به تمام مجموعه داده‌های اکتسابی قبلی ماهواره‌ها، راه‌اندازی خواهد شد.

یک راه اضافی برای دریافت داده‌ها از طریق یک ماهواره مخابراتی متصور است. توزیع داده‌های CTS از این طریق چندین دهه است که در جریان است و با استفاده از ماهواره های ارتباطی تجاری (JCSAT-2A و B) در مدار ثابت به رله داده ها را از یک ایستگاه زمینی CTS برای تمام کاربران از طریق باند-C می‌پردازد. کاربران برای دریافت تصاویر اطلاعات ارسالی با نرخ بالا (HRIT) و اطلاعات ارسالی با نرخ پایین (LRIT) به اِل‌اِن‌بی و گیرنده DVB-S2 مناسب نیاز دارند.

مشاهدات قرص کامل در قالب داده‌های استاندارد هیماواری، حاوی اطلاعات از تمام 16 باند با رزولوشن کامل، حجمی بالغ بر 329 گیگابایت داده در روز را شامل می‌شود. تصاویر کامپوزیت PNG تنها کانال‌های مرئی را ارایه خواهند کرد و داده کل معادل 49 گیگابایت در روز تولید می کنند.
اطلاعات HRIT شامل پنج کانال (VIS ترکیبی و 4 کانال IR با رزولوشن 4 کیلومتر) و حجم داده کل 41 گیگابایت در روز و داده های LRIT شامل چهار کانال (VIS ترکیبی، 3 کانال IR در رزولوشن 5 کیلومتر) و داده‌های روزانه با حجم 432 مگابایت هستند.

تصاویر منطقه ای در هر 2.5 دقیقه در فرمت استاندارد، PNG و NetCDF به حجم داده روزانه 12 گیگابایت توزیع می‌شوند. برش‌های تصویری از نواحی مورد علاقه نیز در فرمت های PNG و JPEG توزیع می‌شود. نتیجه پیشبینی آب و هوایی عددی هر شش ساعت، مشاهدات محلی هر 30 دقیقه و مشاهدات بادهای سطحی اقیانوسی ASCAT هر نیم ساعت منتشر خواهد شد.

منبع:

http://www.spaceflight101.com/himawari-8--9.html

ماهواره هیماواری-8، سه روز پیش در تاریخ 7 اکتبر 2014 (15 مهر 1393) در بیست و چهارمین پرتاب موفق از 25 پرتاب راکت H-IIA ژاپن از سال 2001 به این‌طرف، به فضا پرتاب شد. ماهواره پس از پروازی 28 دقیقه‌ای در مدار انتقالی اولیه خود قرار گرفت.

پرتاب بعدی یک راکت H-IIA، پرتاب کاوشگر سیارکی هایابوسا2 ژاپن در تاریخ 30 نوامبر 2014 میلادی / 9 آذر 1393 هجری‌شمسی خواهد بود.

http://www.spaceflight101.com/h-iia-f25-launch-updates---himawari-8.html

http://en.wikipedia.org/wiki/H-IIA

Upravlyaemy Sputnik Aktivnyj یا US-A که در غرب به نام ماهواره با رادار شناسایی اقیانوسی (Radar Ocean Reconnaissance Satellite) یا به اختصار RORSAT نامیده می شود یک سری از ماهواره های شناسایی اتحاد جماهیر شوروی بودند که در بین سال های 1967 تا 1988 برای بررسی کشتی های ناتو و متحدانش و کشتی های تجاری با استفاده از یک رادار فعال به مدار پرتاب شده بودند و از راکتورهای هسته ای  برای تغذیه استفاده می کردند.

ماهواره US-A  از سری Kosmos954 قبل از پرتاب

به دلیل اینکه یک سیگنال بازگشتی از یک هدف معمولی که توسط رادار ردیابی می شود با رابطه عکس توان چهارم فاصله کاهش می یاید برای افزایش بازده کاری رادار ماهواره های US-A باید در مدار های پایین جو زمین قرار می گرفتند. اگر برای توان از صفحه های خورشید بزرگ استفاده می شد آنها به سرعت به علت نیروی کشش اتمسفر بالا دچار پوسیدگی می شدند و علاوه بر آن ماهواره در سایه زمین بی استفاده بود. به همین دلیل اکثریت ماهواره ها از راکتورهای هسته ای BES-5 که سوخت آن از اورانیوم 235 بود استفاده می کردند. در حالت عادی در پایان مامویت ها هسته های راکتور به مدارهای خارجی تر(به نام مدارهای دافعه) می رفتند ولی چندین حادثه سقوط رخ داد که در برخی از آنها مواد رادیو اکتیو به داخل اتمسفر زمین برگشتند.

نمای شماتیک از ماهواره و سیستم خروج هسته راکتور آن

برنامه US-A در حدود 33 راکتور هسته ای را به مدار فرستاد که 31 مورد از آنها از نوع BES-5 با قابلیت تولید 2 کیلووات توان برای رادار بودند. به علاوه در 1987 اتحاد جماهیر شوروی 2 راکتور هسته ای بزرگتر TOPAZ با توان 6 کیلووات را در ماهواره های Kosmos1818  و Kosmos1867 به فضا فرستاد که هر کدام قادر به 6 ماه اجرای ماموریت بودند.

نمای شماتیک از راکتور BES-5 در ماهواره های US-A

آخرین ماهواره US-A در 14 مارس 1988 به فضا پرتاب شد. اشکالات بسیاری در برنامه وجود داشت و در نهایت مشکلات اقتصادی در اتحاد جماهیر شوروی باعث کنسل شدن برنامه توسط میخاییل گورباچف شد.

حوادث پیش آمده

حوادث زیادی در پرتاب این ماهواره ها به وقوع پیوست که برخی از آنها به شرح زیر است:

Kosmos367 در 3 اکتبر 1970  بعد از 110 ساعت از زمان پرتاب به مدار بالاتری حرکت کرد.

Kosmos954 ماهواره برای قرارگیری در مدار مطمئن برای رانش هسته ای، به آن صورت که برنامه ریزی شده بود دچار مشکل شد. مواد هسته ای در 24 ژانویه 1978 دوباره به زمین بازگشت و آلودگی رادیو اکتیو 124 هزار کیلومتر مربع از اراضی شمال کانادا را فرا گرفت.

Kosmos1402 در سال 1982 دوباره به همین مشکل دچار شد. هسته راکتور از بقیه جدا شد و به عنوان آخرین قطعه در 7 فوریه 1983 در اقیانوس اطلس سقوط کرد.

Kosmos1900 سیستم اولیه برای خارج کردن هسته راکتور به مدار ذخیره سازی دچار شکست شد ولی سیستم پشتیبان آن را به مداری در 80 کیلومتر پایین تر از مدار مورد نظر هدایت کرد.

برنامه Kosmos954 و بازیابی مواد رادیواکتیو آن در عملیات روشنایی صبح

این ماهواره در سال 1977 به فضا پرتاب شد. یک اخلال در سیستم جدایش راکتور آن اتفاق افتاد. هنگام بازگشت به اتمسفر زمین ذرات کوچک رادیو اکتیو منطقه شمالی کانادا را آلوده کرد. تلاش برای بازیابی مواد رادیواکتیو  تحت عملیات روشنایی صبح (Morning Light) اتفاق افتاد.

سقوط Kosmos954 و آلودگی مناطقی از کانادا

یک تیم مشترک از کانادا و آمریکا منطقه و هوا را در فازهای اول و دوم عملیات از 24 ژانویه 1978 تا 20 آوریل  همان سال پاکسازی کردند. آنها در نهایت توانستند 12 قطعه بزرگتر از ماهواره را پیدا کنند.

تیم شناسایی مشترک کانادا و آمریکا مجهز به شمایشگر گایگر-مولر برای شناسایی مواد رادیواکتیو

یکی از قطعه ها در حدود 500 رونتگن بر ساعت تابش داشت که 100 برابر بیش از مقدار مجاز برای انسان بود.

دولت کانادا شوروی را به پرداخت 6 میلیون دلار آمریکا جریمه کرد که شوروی تنها 3 میلیون دلار آن را پرداخت کرد.

یکی از قطعات کشف شده از ماهواره Kosmos954

سایر نگرانی ها

اگرچه بیشتر هسته های راکتور به طور موفقیت آمیزی به مدارهای بالاتر انتقال پیدا کردند ولی مدار آنها به طور اتفاقی هنوز تنزل پیدا می کنند.

نمای شماتیک سیستم خنک کننده راکتور و آلیاژ NaK موجود در آن

ماهواره های US-A منبع اصلی زباله های فضایی در مدارهای پایین زمین هستند  و در حدود 128 کیلوگرم از NaK-78(یک آلیاژ یوتکتیک قابل سوختن از 22 درصد سدیم و 78 درصد پتاسیم) از سیستم خنک کننده BUK آزاد شده اند. ذرات کوچک تر هم اکنون یا وارد جو شده اند یا تنزل مدار داده اند ولی ذرات بزرگتر از 5 سانتی متر هنوز در مدار هستند. از آنجا که خنک کننده فلزی در معرض آلودگی نوترونی قرار گرفته است در آن ماده رادیواکتیو argon-39 با نیمه عمری برابر با 269 سال تشکیل شده است. خطر آلودگی سطحی برای این مواد به علت سوختن سطحی هنگام ورود به اتمسفر و خنثی بودن گاز آرگون پایین است و خطر اصلی برخورد آن با ماهواره های عملیاتی است.

منابع

http://en.wikipedia.org/wiki/US-A

http://en.wikipedia.org/wiki/Kosmos_954

http://www.svengrahn.pp.se/trackind/RORSAT/RORSAT.html

http://fly.historicwings.com/2013/01/the-nuclear-disaster-of-kosmos-954/

همه حقوق متعلق به گرآورنده و www.military.ir است

مأموریت جدید ناسا برای شکار سیارات هم اندازه زمین، بیرون از منظومه شمسی
 

تلسکوپ جدید ناسا برای شکار سیارات بیرون منظومه شمسی، موسوم به TESS که مخفف عبارت Transiting Exoplanet Survey Satellite است، قرار است سال 2017 پرتاب شود و طی مأموریت دو ساله‌اش بیش از 500 هزار ستاره را زیر نظر خواهد گرفت، و تمرکزش روش کوچکترین و درخشان ترین اجرام ستاره‌ای خواهد بود.
تلسکوپ TESS قرار است طی مشاهداتش بیش از 3000 سیاره جدید بیرون منظومه شمسی کشف کند، که بیشتر آنها توسط تلسکوپ‌های زمینی قابل مشاهده خواهند بود.
جورج ریکر، محقق ارشد TESS از انستیتوی اخترفیزیک کاولی در موسسه تکنولوژی ماساچوست (MIT) گفته: “ستاره‌های روشن، بهترین گزینه برای مطالعات بعدی روی سیاره‌های اطرافشان، جرم آنها و توصیف اتمسفر آنها هستند.”
پیتر سالیوان، دانشجوی دکتری فیزیک در MIT همچنین گفته: “تلسکوپ TESS باید قادر به یافتن بیش از 200 سیاره مانند زمین و فوق زمین، یعنی حداقل دو برابر زمین پیدا کند.”؛ “ده الی بیست مورد از این سیارات در کمربند حیات (ناحیه گلدیلاک) قرار دارند.”
سالیوان که همراه با ریکر روی پروژه TESS کار می‌کند، بر اساس تعداد سیارات یافت شده توسط تلسکوپ کپلر، یک تحلیل روی تعداد سیاراتی که TESS ممکن است پیدا کند، انجام داده است. کپلر روی محدوده کوچکی از آسمان تمرکز می‌کرد و تمام سیارات گذرنده از مقابل ستاره‌ها را در آن ناحیه شناسایی می‌کرد. اما تلسکوپ TESS در مأموریت دوساله خود تقریباً تمام آسمان را زیر نظر خواهد گرفت، اما تنها درخشان ترین ستاره‌ها را زیر نظر می‌گیرد، که بسیاری از آنها احتمالاً دارای سیارات سنگی (مثل زمین) باشند.

وفور سیارات زمین‌گون فرامنظومه شمسی
تلسکوپ TESS در یک مدار بیضوی بسیار کشیده که تا ارتفاعی حدود ارتفاع ماه بالا می‌رود، پرواز خواهد کرد. در طول مسیر، از چهار دوربین خود برای مشاهده قطعه‌هایی از آسمان از استوای سماوی تا قطب‌ها استفاده خواهد کرد. این تلسکوپ هر قطعه را به مدت حدود یک ماه زیر نظر گرفته و سپس به سراغ قطعه بعدی می‌رود.

کورتنی درسینگ، دانشجوی دکترا در مرکز اخترفیزیک اسمیتسونیان هاروارد، قطعات مورد مشاهده تلسکوپ را به برش‌های عمودی سیب که نزدیک ساقه و انتها با هم همپوشانی دارند تشبیه می‌کند. به‌دلیل این همپوشانی، ستاره‌های نزدیک قطب بیش از 100 روز مورد مشاهده خواهند بود، در حالی که ستاره‌های نزدیک استوا، تنها 27 روز مشاهده خواهند شد.

درسینگ بر اساس کار سالیوان روی مدل دیگری کار کرده که تعداد سیاره‌های شبیه زمین که بین خورشید و ستاره میزبان‌شان گذر می‌کنند تخمین می‌زند. درسینگ در این مورد گفته: “ما پیش‌بینی کردیم که در محدوده 20 پارسک (65 سال نوری) زمین حدود 100 سیاره گذر کننده وجود دارد و حدوداً سه‌تای آنها باید در محدوده کمربند حیات ستاره میزبان‌شان باشند.”
توضیح: “یک سال نوری” معادل مسافتی است که نور با سرعت 299,792,458 متر بر ثانیه (تقریباً 300,000 کیلومتر بر ثانیه) در مدت یک سال می‌پیماید. به عبارتی، مسافتی حدود 226,900,000,000,000 کیلومتر!

با توجه به گفته‌های درسینگ، تمام این سیارات توسط مأموریت TESS قابل شناسایی نخواهند بود و این تلسکوپ بیش از همه به سیاراتی کوچک که به دور ستاره‌هایی با اندازه 20 الی 50 درصد خورشید می‌گردند، حساس خواهد بود.
از آنجا که TESS روی ستاره‌های کوچک و درخشان تمرکز خواهد کرد، به سیاره‌های هم اندازه زمین و سیارات سنگی بزرگ موسوم به فوق‌زمین حساس خواهد بود. مانند کپلر، TESS هم افت نوری را که هنگام گذر سیاره از مقابل ستاره میزبانش رخ می‌دهد (ترانزیت سیاره)، اندازه‌گیری خواهد کرد. این افت نور برای سیاره‌های هم اندازه زمین که سیاره‌های غالب ستاره‌های کوچک هستند، بزرگتر و قابل مشاهده‌تر خواهد بود. سیارات بزرگتر نیز قابل مشاهده خواهند بود، اما پیش‌بینی می‌شود که اطراف ستاره‌های مورد نظر TESS، این سیارات کمیاب‌تر باشند.
سالیوان گفته: “سیارات زیادی که مشابه مشتری هستند، توسط تلسکوپ‌های زمینی کشف شده‌اند. به هر حال، ما بیشتر برای یافته‌های TESS هیجان خواهیم داشت. سیارات کوچک که بطور مؤثری از فضا قابل کشف هستند.”

گنجی از دانش!
یکی از مهمترین چیزها در مورد این گنجینه سیاره‌هایی که پیش روی ماست، قابلیت مطالعه بعدی آنها توسط تلسکوپ‌های زمینی است. چنین مشاهداتی به دانشمندان کمک خواهد کرد که در مورد این سیارات بیشتر بیاموزند، از جمله اندازه‌گیری جرم آنها و مطالعه اتمسفر آنها.
به گفته درسینگ، برخی از سیارات کشف شده توسط کپلر دور ستاره‌های بسیار کم نوری می‌گردند و لذا مطالعه آنها توسط رصدخانه‌های زمینی بسیار دشوار است. در صورتی که امکان مطالعه از زمین نباشد، محاسبه جرم و مطالعه بیشتر ستاره میزبان برای دانشمندان دشوار است. TESS با هدفگیری ستاره‌های درخشان تر، این چالش را پشت سر خواهد گذاشت.
به‌گفته درسینگ، مشاهده ستاره‌های درخشان‌تر، به اخترفیزیکدانان امکان اندازه‌گیری دقیق ابعاد، دما و جرم ستاره‌های میزبان این سیارات را می‌دهد.

تلسکوپ TESS همچنین، ستاره‌های ایده‌آل برای مطالعات تلسکوپ جیمز وب را هدف خواهد گرفت. در حالی که TESS شناسایی‌های مختصر و اولیه انجام خواهد داد، تلسکوپ جیمز وب امکان مطالعه بعدی دقیقتر این ستاره‌ها و سیارات اطرافشان را فراهم خواهد کرد. تلسکوپ جیمز وب، کمی بیش از یک سال بعد از TESS پرتاب خواهد شد و گنجینه‌ای از اهداف جالب در اختیار خواهد داشت.
ریکر گفته که TESS روی ناحیه‌ای از آسمان که مورد علاقه تلسکوپ جیمز وب نیز هست، حدود 300 روز تمرکز خواهد کرد.

تصویری از ماکت مقیاس واقعی تلسکوپ جیمز وب:

سالیوان پیش‌بینی کرده که TESS قادر به یافتن 10 الی 20 سیاره شبیه زمین و فوق زمین در ناحیه قابل سکونت ستاره میزبانشان خواهد بود. با تعریف کمربند حیات با شرایط محدودتر و جدی‌تر، این تعداد به 5 الی 10 سیاره کاهش خواهد یافت.
برای شناسایی رسمی یک سیاره، TESS باید دو گذر سیاره را شناسایی کند تا وجود سیاره تأیید شود و مطالعات زمینی روی آن آغاز شود. اما به هر حال، محققان مواردی که تنها یک ترانزیت دیده شده، دور نمی‌اندازند و هدف تلسکوپ‌های دیگر خواهند شد.
به گفته سالیوان، TESS احتمالاً کلی سیاره با دوره تناوب گردشی طولانی پیدا کند که تأیید آنها نیازمند شواهد بیشتری خواهد بود.
روزی را تصور کنید که بتوانیم از سیارات زمین مانند تصویر مستقیم تهیه کنیم، و در آینده‌ای که شاید نسل ما شاهد آن نباشد (شاید هم باشد)، بشر کاوشگرهایی به این سیارات بفرستد، و چه بسا، روزی فضاپیماهایی به اندازه یک کلان‌شهر به‌سوی این دنیاهای دوردست گسیل کنیم و تمدن بشر در این دنیاها ادامه و گسترش یابد!

علي رسول زاده
 ۱۰ مهر ۱۳۹۳

منبع: ترنجی

تاپیک‌های مرتبط:

اخبار سیارات فراخورشیدی!

تلسكوپ فضايي جيمز وب / جانشين پرقدرت هابل و اسپيتزر

تلسکوپ فضایی غولپیکر ATLAST و نگاه مستقیم به سیارات فراخورشیدی

منبع:
http://www.laserfocu...tegrated--.html
تاریخ خبر: 03/15/2013

منتقل شود به اخبار علمی ، با تشکر

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------