سامانه های موشکی بارکُنج ( کانتینر) پایه سامانه های موشکی بارکُنج ( کانتینر) پایه

[scorpion57 4,793]

 

 

سامانه موشکی کانتینری(CMS) چیست؟

عموما توجه ها به موشک‌ها و بر روی کلاهکهای مرگبار آنها متمرکز است،اما یکی از جنبه‌هایی که به ندرت در تیتر خبرها قرار می‌گیرد، پرتابگر آنهاست. معمولاً هر موشک برای پرتاب به یک پرتابگر خاص نیاز دارد.برخی از موشکها قادر به شلیک از چندین پرتابگر هستند و برخی از پرتابگرها می‌توانند انواع مختلفی از موشک‌ها را شلیک کنند. یکی از انواع سیستم‌های پرتاب که به طور خاص جالب توجه است، سیستم موشکی کانتینری (CMS) است. اگر تا به حال نام این نوع پرتابگر را نشنیده‌اید، احتمالاً به زودی خواهید شنید زیرا آنها در حال فراگیر شدن هستند.

CMS یک لانچر است که می‌تواند در یک کانتینر حمل و نقل استاندارد نصب شود. دلیل انجام این کار عمدتاً جابجایی آسان‌تر لانچر و موشک‌های آن است، اما یک جنبه‌ی خاص در CMSها وجود دارد که آنها را به طور ویژه خطرناک می‌کند. از آنجا که از کانتینرهای استاندارد حمل و نقل تجاری برای نگهداری این سلاح‌های مرگبار استفاده می‌شود، پس به راحتی می‌توان آنها را به شکل کانتینرهای حمل و نقل استاندارد غیرنظامی که ممکن است حاوی هر چیزی باشند (که در داخل آنها جا شود،) درآورد.و ......

شاید تصور شود که این سیستمها توسط گروهکهای نظامی  توسعه یافته و مورد استفاده قرار می‌گیرند، اما درست نیست، زیرا ایالات متحده CMS مخصوص به خود را در سیستم آتش میان‌برد استراتژیک تایفون ارتش ایالات متحده  دارد. مزیت بارز یک CMS مانند تایفون، قابلیت حمل نسبتاً آسان آن است، زیرا می‌توان آن را توسط یک بوئینگ C-17 گلوب‌مستر حمل کرد یا از طریق کامیون‌ها به مکان خاصی روی زمین برد. این امر آنها را بسیار متحرک می‌کند،و همچنین تا لحظه باز شدن محفظه، لانچر و موشک را پنهان می‌کند.

 

سامانه آتش میان‌برد استراتژیک تایفون ارتش آمریکا

 

سیستم موشک تایفون SMRF ارتش، کانتینری است، این نوع سیستم تسلیحاتی به چند وسیله نقلیه برای تثبیت هدف، شلیک موشک و پشتیبانی از عملیات آن نیاز دارد. این سیستم شامل پرتابگر  است که برای شلیک موشک کروز  Tomahawkو SM-6طراحی شده است . هر تایفون دارای چهار سیستم پرتاب عمودی Mark 41 است که در یک کانتینر ISO 40 فوتی نصب می‌شوند. 

هر باتری SMRF شامل چهار پرتابگر، یک مرکز عملیات باتری، ژنراتورها و سایر تجهیزات پشتیبانی است. با چهار پرتابگر، یک باتری می‌تواند در مجموع ۱۶ موشک کروز تاماهاک را شلیک کند. این سیستم برای شلیک تاماهاک طراحی شده است، پرتابگری که از نوع Mk 80  است - می‌تواند موشک پاتریوت PAC-3 را نیز شلیک کند،

از آنجا که این سیستم کانتینری است، ارتش به راحتی می‌تواند باتری‌ها را از یک مکان به مکان دیگر منتقل کند این سیستم قبلاً در فیلیپین مستقر شده است. از زمان معرفی آن در سال 2023، یک باتری SMRF تایفون برای پشتیبانی از یک نیروی ویژه چند دامنه‌ای در ژاپن در نظر گرفته شده است. برنامه‌های آینده دیگر برای استقرار شامل آلمان در سال 2026 می‌شود که با افزایش قابل توجه برد، سیستم‌های زمینی فعلی در اروپا را تقویت خواهد کرد، زیرا موشک‌های تاماهاوک می‌توانند اهدافی را تا 1000 مایل از CMS هدف قرار دهند.

 

سیستم موشکی کانتینری روسیه

 

 

اگرچه ایالات متحده و برخی از متحدان، مانند بریتانیا، سامانه‌های مدیریت هدایت ماهواره‌ای خود را دارند، اما تنها کشورهایی نیستند که آنها را در اختیار دارند. روسیه نیز سامانه‌ای به نام Club-K دارد، اما برخلاف تایفون، سامانه روسی در درجه اول برای پنهان‌کاری طراحی شده است تا قابلیت حمل. این سامانه قادر به شلیک انواع موشک‌های هدایت ماهواره‌ای، از جمله موشک‌های ضد کشتی است که آنها را به ویژه برای نیروی دریایی غربی نگران‌کننده می‌کند. دلیل این امر این است که کانتینرهای حاوی سامانه Club-K را می‌توان روی هر کشتی تجاری قرار داد و در صورت استفاده، می‌تواند یک ناو هواپیمابر را بدون هیچ هشداری منهدم کند.

 

       

  

نسخه سیار کلاب-کی که روی کامیون نصب شده و امکان پرتاب مخفیانه موشک از خودروهای به ظاهر غیرنظامی را فراهم می‌کند.   

 

 

 مکانیزم پرتاب

 

این همان چیزی است که یک سامانه پرتاب موشک CMS را بسیار خطرناک‌تر از یک سامانه پرتاب استاندارد می‌کند، یعنی پنهان کردن تهدید درست تا لحظه پرتاب، که می‌تواند فراتر از خط دید باشد، به این معنی است که مهاجم می‌تواند در حالی که پنهان می‌ماند، به هر هدف دریایی که بخواهد حمله کند. .

رابرت هیوسون، سردبیر مجله «سلاح‌های هوایی جینز»، گفت : «این ایده که بتوانید یک سیستم موشکی را در یک جعبه پنهان کنید و بدون اینکه کسی متوجه شود، آن را به این سو و آن سو بفرستید، کاملاً جدید است. هیچ‌کس قبلاً چنین کاری نکرده است.» چیزی که «کلاب-کی» و سیستم‌های مشابه را خطرناک می‌کند، لزوماً روسیه نیست؛ بلکه احتمال این است که این سیستم توسط کشورهایی مانند کره شمالی، ایران و دیگر بازیگران به کار گرفته شود.

 

       

 

راست لانچ موشک لورا اسراییل      

 چپ لانچ موشک بالستیک ذوالفقار از ناو شهید مهدوی               

 

 

 

  کانتینر موشکی ساخت ترکیه

 

 

 

سیستم موشکی کانتینری چین

 

توسعه سیستم موشکی کانتینری چین که شبیه به سیستم موشکی Club-K روسیه است، توجه تحلیلگران نظامی را دوباره به خود جلب کرد. نسخه چینی که در غرب با نام CSDCS شناخته می‌شود، اولین بار در نمایشگاه هوایی ژوهای ۲۰۲۲ ارائه شد و به عنوان سیستمی پیشرفته‌تر از نمونه اصلی روسی در نظر گرفته می‌شود. برخلاف کلاب-کی که فقط قادر به پرتاب موشک‌های خ-۳۵ و کالیبر است، سی‌اس‌دی‌سی‌اس چین از طیف وسیع‌تری از مهمات پشتیبانی می‌کند .سامانه دفاع موشکی کروز (CSDCS) با طیف گسترده‌ای از انواع موشک‌ها، از جمله موشک‌های ضد کشتی مافوق صوت YJ-12E و YJ-18E، موشک‌های کروز مادون صوت YJ-83 و YJ-62 و موشک ضد تشعشع PL-16 سازگار است. هر لانچر می‌تواند چهار موشک را حمل کند.همچنین گزارش شده است که این سیستم بسیار آسان‌تر کار می‌کند و فقط به ۳ تا ۴ خدمه نیاز دارد.

       

     

 

 

  لانچر جدید موشک چندگانه با موشک‌های کروز مینیاتوری WS-43و و ماژولی از سیستم راکت‌انداز چندگانه که در یک محفظه پنهان می‌شوند، 

 

یکی از خطرات اصلی مرتبط با این سیستم، توانایی آن در پنهان ماندن به عنوان یک دارایی غیرنظامی است که تشخیص یا خنثی‌سازی آن را از قبل دشوار می‌کند.تحلیلگران با اشاره به اینکه چین می‌تواند از CSDCS برای یک حمله ناگهانی و پرقدرت به نیروهای دریایی ایالات متحده در اقیانوس آرام استفاده کند، آن را با عملیات تار عنکبوت اوکراین مشابه می‌دانند .تلاش‌های چین برای توسعه سیستم‌های موشکی کانتینری در سال ۲۰۱۶ آغاز شد و سیستم دفاع موشکی کانتینری (CSDCS) در سال ۲۰۲۲ به عنوان ادامه طرح‌های قبلی معرفی شد. این سیستم به عنوان ابزاری استراتژیک در نظر گرفته می‌شود که می‌تواند در کشتی‌های تجاری مستقر شود، که چین به طور فزاینده‌ای آن را در رزمایش‌های نظامی خود ادغام کرده است.

در اکتبر ۲۰۲۴، ارتش چین رزمایش‌هایی را انجام داد که شامل استفاده از کشتی‌های کانتینری به عنوان سکوهای پرتاب بود.این سناریوها تمایل چین برای محو کردن مرز بین دارایی‌های غیرنظامی و نظامی را برجسته می‌کند، تاکتیکی که چالش‌هایی را برای نیروی دریایی ایالات متحده ایجاد می‌کند، چرا که از نظر قانونی مجاز به درگیری با کشتی‌های غیرنظامی نیست، مگر اینکه شواهد قابل اثباتی مبنی بر استفاده خصمانه از آنها وجود داشته باشد.

 

سامانه تسلیحات کانتینری

Q-Ship چین......

 

 قرار دادن سلاح روی یک کشتی تجاری چیز جدیدی نیست و مفهوم موشک‌های کانتینری با استاندارد ISO 40ft (12m) بسیار رایج است. ایران، اسرائیل، ترکیه و روسیه از جمله کشورهایی هستند که قبلاً این کار را انجام داده‌اند یا حداقل آن را آزمایش کرده اند. با این حال، این روش همچنان جدید است و جدیدترین کشتی چینی از چندین جهت مهم متمایز است کشتی‌های تجاری مسلح به عصر دریانوردی برمی‌گردند، اما مفهوم هیجان‌انگیز کانتینرهای حمل و نقل استاندارد به پس از جنگ جهانی دوم برمی‌گردد. سال‌ها این کانتینرها عمدتاً به استفاده غیرنظامی محدود می‌شدند. سپس در طول جنگ فالکلند در سال ۱۹۸۲، بریتانیا یک کشتی تجاری به نام Atlantic Conveyor را برای حمل هلیکوپترهای Chinook و جت‌های Harrier/Sea Harrier به اقیانوس اطلس جنوبی تبدیل کرد. که شامل استفاده از کانتینرهای حمل و نقل برای ایجاد یک پناهگاه موقت بود. این کشتی زمانی شهرت یافت که در جریان حمله موشک‌های Exocet آرژانتینی از بین رفت. این امر منجر به مجموعه‌ای از مفاهیم در مورد چگونگی تطبیق بهتر کشتی‌های تجاری با شرایط جنگی، به ویژه در بریتانیا که تجربه فالکلند هنوز در صدر توجه بود، شد. اکثر این کانتینرها به نوعی از کانتینرهای حمل و نقل استفاده می‌کردند، از جمله برای نگهداری موشک‌ها.

 

 

Zhong Da 79 - نمایش "کشتی Q"

کشتی Zhong Da 79 ، یک کشتی باری معمولی با طول 97 متر و عرض 16 متر است که در چین ساخته شده است.  در ابتدا، این کشتی به ۱۵ محفظه موشک چهار پرتاب (در مجموع ۶۰ لوله) مجهز شده بود(در تصویر بالا شناور اول) - بعداً با اضافه شدن UCAVها(پهپادها)، این تعداد به ۲۴ کاهش یافت(شناور پایینی در تصویر بالا). این محفظه‌ها از نوع تاشوی معمولی هستند که درون محفظه قرار می‌گیرند. لوله‌ها تقریباً ۷ متر طول دارند، اما این چیدمان احتمالاً امکان قرارگیری لوله‌های بلندتر را نیز فراهم می‌کند. باید توجه داشت که اگرچه محفظه ۱۲ متر طول دارد، موشک‌ها برای نگهداری باید به جلو تا شوند، بنابراین حداکثر طول آن احتمالاً حدود ۸ متر است که به قطر و اندازه قاب‌های آن بستگی دارد.

از نظر ظاهری، این موشک‌ها شبیه به موشک‌هایی هستند که در سامانه پرتاب اونیورسال (UVLS) نصب شده بر روی ناوشکن کلاس Luyang II Type-052D نیروی دریایی چین  نصب شده‌اند. که نشان می‌دهد که آنها می‌توانند طیف وسیعی از موشک‌ها از جمله موشک‌های برد بلند HHQ-9 SAM (تقریباً معادل سامانه S-300 روسی)، موشک‌های ضد کشتی مافوق صوت YJ-18 (مشابه SS-N-27 SIZZLER روسی) و موشک کروز تهاجمی زمینی CJ-10 (تقریباً معادل Tomahawk) را حمل کنند. همچنین ممکن است موشک‌های ضد زیردریایی و موشک‌های SAM (پدافندی)کوچکتر نیز بارگیری شوند.

 

 

روی کشتی دو رادار بزرگ نصب شده است، یک رادار فرا-افق Type-366 که روی دو کانتینر نصب شده است و دیگری یک رادار AESA دو-وجهی ناشناس که بالاتر روی سه کانتینر نصب شده است. موقعیت قرارگیری آنها احتمالاً نقاط کور ایجاد می‌کند، اما همه آنها سطح پوششی شبیه ناوچه ارائه می‌دهند.در قسمت جلویی، دو سامانه تسلیحاتی نزدیک به هم (CIWS) بر روی کانتینرهای دوتایی نصب شده‌اند. یکی از آنها یک سامانه استاندارد دریایی Type-1130 CIWS و دیگری یک نسخه زمینی LD-3000 است. به نظر می‌رسد که نسخه دوم در بالای کانتینر نصب شده و فقط مهمات درون آن قرار دارد. پرتابگرهای اقدامات متقابل و قایق‌های نجات اضافی نیز مشخص هستند. پس از چیدمان اولیه که در بالا توضیح داده شد، کشتی برای حمل یک منجنیق پرتاب UCAV(پهپاد) پیکربندی مجدد شد.

(در زبان مدرن، عبارت Q-Ship عموماً به هر کشتی تجاری استتار شده‌ای که قصد حمله داشته باشد، اطلاق می‌شود. این عبارت با این کشتی چینی که کانتینرها بیشتر برای اهداف کاربردی و نه استتار استفاده می‌شوند، مطابقت ندارد.)

کلام آخر 

پیش‌بینی کامل تمام احتمالات در مورد چگونگی استفاده از این سامانه‌ها دشوار است. کشتی‌های تجاری تبدیل‌شده معمولاً به اندازه کافی سریع نیستند که بتوانند جایگزین کشتی‌های جنگی شوند. و به سختی می‌توان تصور کرد که این سامانه‌ها به طور خاص برای اسکورت کاروان یا خود اسکورت مفید باشند. فقط ماژول‌های CIWS احتمالاً  بارزترین کاربرد آنها به عنوان باتری‌های شناور SAM است. این سامانه‌ها در شرایطی مستقر می‌شوند که جغرافیا یا سایر کشتی‌ها، در برابر تهدیدات زیرسطحی محافظت لازم را فراهم کنند،

بنابراین، از نظر ظاهری، کشتی‌ای مانند ژونگ دا ۷۹ می‌تواند در طول یک جنگ تمام عیار به عنوان جایگزینی ضمنی برای یک ناوچه، به ویژه در نقش دفاع هوایی، عمل کند. این کشتی نمی‌تواند همان طیف نقش‌ها را انجام دهد، یا به خوبی آنها باشد، اما در چارچوب یک تهاجم از طریق تنگه(برای حمله به تایوان) می‌تواند کمیت را افزایش داده و دفاع هوایی منطقه‌ای را برای کشتی‌هایی که از این گذرگاه خطرناک عبور می‌کنند، فراهم کند.

 کشتی‌های باری به دلیل اندازه و ساختارشان از بسیاری جهات، نسبت به کشتی‌های جنگی، دوام بیشتری دارند، و کم‌مصرف‌تر نیز هستند. بنابراین، می‌توان از آنها در مکان‌ها و ماموریتهایی استفاده کرد که تاکنون بر عهده کشتی‌های جنگی قدیمی‌تر و درجه دو گذاشته شده بود. و از آنجا که سیستم‌های بسیار مدرن‌تری را حمل می‌کنند، ممکن است عملکرد بهتری داشته باشند.

کشتی نمایشی، ژونگ دا ۷۹ ، با طول کمتر از ۱۰۰ متر، نسبتاً کوچک است. کانتینرها را می‌توان روی کشتی های بزرگ‌تری قرار داد که می‌توانند تعداد بیشتری موشک حمل کنند. کشتی‌های کانتینری زیادی در چین وجود دارند که در صورت نیاز، می‌توانند تقریباً با همان پیکربندی، بیش از ۲۰۰ موشک حمل کنند.

یعنی تهدید بزرگتر به خاطر کمیت بسیار بیشتر.

البته  مشخص نیست که چگونه نقش UCAV(پهپادها) می‌تواند مفید واقع شود، زیرا فقط قابلیت برخاستن دارد (نمی تونن روی ناو فرود بیان)و این امر تعداد و دفعات حملات را محدود می‌کند. پهپادها باید روی ناوهای دیگر بازیابی شوند یا به خشکی برگردند. پهپادهای تهاجمی گران‌قیمت فقط زمانی ارزش افزوده ایجاد می‌کنند که عملیات آنها قابل تداوم باشد. بنابراین، توانایی پرتاب آنها اما عدم بازیابی آنها نیاز به تدبیر دقیق در شرایط دارد تا منطقی باشد. اگرچه می‌تواند برد آنها را نسبت به پرتاب زمینی افزایش دهد، اما قابلیت بازیابی ندارد. در چنین سناریویی، به نظر می رسد موشک‌های کروز تهاجمی بسیار ارزشمندتر باشند. . ناوهای پهپادبر برای نیروی دریایی جالب هستند، اما این طرح ممکن است بیشتر بدترین حالت ممکن باشد تا بهترین حالت.

در کل به نظر می‌رسد این مفهوم، بسیار کم‌فایده‌تر از آن چیزی است که در ابتدا به نظر می‌رسید.اما همه چیز به بستگی به آینده و به روزرسانی احتمالی پیش رو و نوع ماموریتهای محوله دارد.

منابع:https://united24media.com/......https://www.hisutton.com/......https://defence-blog.com/.....https://www.slashgear.com/......https://www.globaltimes.cn/index.html

ویرایش شده در بهمن 4 توسط scorpion57

[alrkhs 4,647]

سلام. عالی +++++

به نظر ایالات متحده برای جایگزین آرلی برک هم می خواد از همین سامانه ها استفاده کنه. موقع استفاده از پلتفرم های قدیمی میزان تغییر لازم رو کم می کنه

[bds110 13,118]

بر 27 خرداد 1404 در 12:01 , bds110 گفت:

 

این تصاویر راکت انداز و موشک انداز  کانتینر بر هم  مقابل ترامپ در چند روز پیش جای تامل دارد  مراقب کشتی تجاری در خلیج فارس و دریای عمان و کاسپین بود

 

 

 

 

 

[bds110 13,118]

بر 16 شهریور 1400 در 03:18 , bds110 گفت:

وزارت دفاع آمریکا اخیرا ویدئویی منتشر کرد که در آن  یک شناور بدون سرنشین به اسم  Ranger در یک کانتیر  با یک لانچر 4تایی موشک SM-6 در حال شلیک موشک

SM-6 می باشد شناور Ranger بخشی از برنامه Ghost Fleet Overlord  برای توسعه شناور بدون سرنشین که از سال 2017 شروع شده وتا سال 2022 پایان

می یابد بودجه درخواستی این برنامه برای سال 2022 معادل144.8 میلیون دلار خواهد بود 

 

 

 

در خصوص تست موشک  SM-6 از شناور بدون سرنشین Ranger کلیک کنید

 

 در خصوص برنامه Ghost Fleet Overlord و شناور های RangerوNomad کلیک کنید

 

 

 

البته استفاده از لانچر مارک 41 نیز بر روی این شناورها قابل تصور است خصوصا بعد تست تاماهاک بعد از پایان معاهده INF توسط امریکا

البته در خصوص سیستم عمود پرتاپ مارک 41 روسها اعتراضاتی داشتند بعد تست موشکی امریکا با توجه استقرار این سامانه در رومانی

که بخشی از سپر دفاع موشکی اروپاست (پوششی برای استقرار تاماهاک) البته پرچم هایی ترکیه و عربستان جالب توجه است هر چند بخاطر تحریم ها

ترکیه به دنبال توسعه لانچر عمود پرتاب بومی  خود به کمک شرکت راکتسان برای جایگزینی  سیستم مارک 41 در ناو های خود است منبع

 

   

 

 

 

[worior 27,084]

جای این عکس اینجا بود:

 

[MR9 122,913]

بسم ا..

 

 

شرکت اروپایی Destinus از تسریع برنامه RUTA Block 3 برای ایجاد یک سامانه برای  حمله دوربرد و دقیق در کلاس ۲,۰۰۰ کیلومتر خبر داده است. آزمایش‌های پروازی این محصول جدید برای سال ۲۰۲۷ برنامه‌ریزی شده و براساس بیانیه این شرکت ،  Ruta Block 3 ادامه‌دهنده خانواده Ruta خواهد بود؛ سامانه ای که «از مرحله تأیید رزمی به تولید صنعتی انبوه» رسیده است. Ruta Block 1 هم‌اکنون در هلند به‌صورت انبوه تولید می‌شود، و Ruta Block 2 که با پشتیبانی خوشه دفاعی اوکراین Brave1 ساخته شده، در حال حاضر در اوکراین مراحل آزمایش پروازی را می‌گذراند و قرار است تولید انبوه آن در سال ۲۰۲۶ گسترش یابد. Ruta Block 3 قرار است به یک موتور توربوجت نسل جدید Destinus T220 و یک کلاهک جنگی ۲۵۰ کیلوگرمی مجهز شود. این شرکت تأکید کرده که این سامانه بر پایه تجربه رزمی به‌دست‌آمده در اوکراین طراحی می‌شود.

بر اساس اطلاعات منتشرشده در نمایشگاه MSPO-2026 در لهستان، Ruta Block 3 با طول بدنه ۷ متر و سرعت کروز مادون صوت بین ۷۰۰ تا ۹۰۰ کیلومتر بر ساعت  برای شلیک از یک کانتینر استاندارد ۴۰ فوتی ISO طراحی شده که می‌تواند روی خودروهای سنگین (مانند کامیون‌های Rheinmetall HX) یا سکوهای دریایی مستقر و ظرف حدود ۲ دقیقه آماده شلیک گردد. این سامانه برای انهدام اهداف با ارزش بالا و مستحکم در عمق طراحی شده و هدف نهایی آن دریافت استاندارد ناتو برای عرضه به کشورهای عضو ناتو و اتحادیه اروپا است. علاوه بر این، Ruta Block 3 به سامانه ناوبری خودمختار برای شرایطی که سیگنال ماهواره‌ای مختل شده و قابلیت هدف‌گیری در مرحله نهایی مجهز خواهد بود. Ruta Block 3 به‌عنوان یک جایگزین اروپایی برای موشک کروز توماهاوک تولید می شود  که مشمول محدودیت‌های صادراتی ITAR آمریکا است . برنامه Ruta Block 3 در سه قطب صنعتی اروپا سازماندهی شده است: هلند به‌عنوان مرکز اصلی مهندسی و تولید انبوه، اوکراین با نقش کلیدی در توسعه، آزمایش‌های عملیاتی و تولید اجزای اصلی، و آلمان که شرکت مشترک Rheinmetall Destinus Strike Systems مسئولیت تولید، صلاحیت‌سنجی و یکپارچه‌سازی نهایی برای ارتش آلمان و سایر مشتریان اروپایی را بر عهده خواهد داشت. تولید در کارخانه Rheinmetall در Unterlüß با Ruta Block 1 و Block 2 در سال‌های ۲۰۲۶-۲۰۲۷ آغاز  و Block 3 پس از اتمام آزمایش‌های پروازی وارد خط تولید خواهد شد.

 

پی نوشت :

1- استفاده از مطالب برگردان شده به پارسی درانجمن میلیتاری،براساس قاعده " رعایت اخلاق علمی" منوط به ذکر دقیق منبع است.امیدواریم مدعیان رعایت اخلاق ( بخصوص رسانه های مدعی ارزشمداری )  بدون احساس شرمندگی از رفرنس قرار گرفتن بزرگترین مرجع مباحث نظامی در ایران ، از مطالب استفاده نمایند.

 

 

 

[bds110 13,118]