MKE

آشنایی با جنگ بخش سوم: هجوم سراسری

امتیاز دادن به این موضوع:

Recommended Posts

جنگ رسمی و همه جانبه با تهاجم گسترده نیروی هوایی ارتش عراق در 31 شهریور 1359 آغاز شد و سپس نیروی زمینی ارتش عراق از شمال قصر شیرین تا خرمشهر تجاوز سراسری خود را آغاز کرد.
استعداد ارتش عراق
سازمان نیروی زمینی :
سپاه یکم : شامل 2 لشکر 11 و 7 پیاده
سپاه دوم : شامل 5 لشکر 2 و 4 و 8 پیاده و 6 و 12 زرهی
سپاه سوم : شامل 5 لشکر 3 و 9 و 10 زرهی و 1 و 5 مکانیزه
تیپ های مستقل ( 15 تیپ ) : شامل 10 تیپ پیاده - 1 تیپ زرهی 1- تیپ مکانیزه 3 - تیپ نیروی مخصوص .
تجهیزات نیروی زمینی :
3530 تانک و نفر بر - 900 قبضه توپ صحرایی
سازمان نیروی هوایی:
9 پایگاه هوایی - 16 اسکادران - 300 فروند هواپیما - 80 فروند هلی کوپتر - 900 قبضه توپ ضد هوایی و چند تیپ موشکی زمین به هوا .
سازمان نیروی دریایی:
2 پایگاه دریایی بصره و ام القصر - 2 ناو تیپ دریایی و یگان های پیاده ساحلی .
نیروی انسانی :
نیروی انسانی ارتش عراق 232000 تن شامل 202000 پرسنل زمینی - 25000 پرسنل هوایی و پدافند هوایی - 5000 پرسنل دریایی .

آغاز هجوم
تهاجم هوایی
عراق هجوم سراسری خود را در ساعت 14 روز 31 شهریور 1359 با حملات هوایی آغاز کرد و ظرف چند ساعت 19 نقطه مهم از جمله فرودگاه های کشور را مورد هدف قرار داد .
تهاجم زمینی
نیروی زمینی ارتش عراق از سه جبهه به خاک ایران تهاج کرد :
جبهه جنوبی :
دو لشکر 3 زرهی و 11 پیاده به اضافه 2 تیپ مخصوص از محور شلمچه برای تصرف خرمشهر و آبادان .
لشکر 5 مکانیزه از محور کوشک با هدف هجوم به اهواز .
لشکر 9 زرهی از محور چزابه با هدف تصرف بستان و سوسنگرد و پیشروی به سمت اهواز .
لشکر های 1 مکانیزه و 10 زرهی از محور فکه و عین خوش به سمت شوش دزفول و دهلران.
جبهه میانی :
لشکر 2 پیاده کوهستانی برای تصرف مهران.
لشکر 12 زرهی برای تصرف سومار و نفت شهر .
لشکر های 4 و 8 پیاده کوهستانی و لشکر 6 زرهی برای تصرف قصر شیرین سر پل ذهاب و گیلان غرب .
جبهه شمالی "
لشکر 7 پیاده برای تصرف نوسود و ارتفاعات مرزی مریوان.

عراق توان قابل توجهی را برای تامین اهدافش در خوزستان به کار گرفت . در روز اول جنگ 100% توان مکانیزه و 40% توان زرهی اش را در خوزسان به کار گرفت و پس از توقف در جبهه میانی ، توان زرهی خود در جبهه جنوبی را به دوبرابر افزایش داد و 80% از قدرت زرهی اش را در خوزستان متمرکز کرد . ضمن آنکه یک لشکر پیاده را برای کمک تیپ های مخصوص راهی جنوب کرد .
مقاومت
جنگ در حالی آغاز شد که هنوز بیش از 19 ماه از آغاز انقلاب اسلامی نگذشته بود ، نظام جمهوری اسلامی تثبیت نشده بود و در گوشه و کنار کشور حوادث متلفی رخ می داد . سپاه پاسداران و کمیته انقلاب اسلامی به همراه نیرو های مردمی ماموریت تامین امنیت در داخل کشور را به عهده داشتند و ارتش همچنان تا انطباق با وضعیت جدید و انقلابی فاصله بسیار داشت .
در همین حال بحران مناطق کرد نشین تمام توان آزاد سپاه و نیز درصدی از توان موجود ارتش را درگیر کرده بود . تحلیل فرماندهان نظامی مبنی بر عدم احتمام هجوم سراسری ارتش عراق ، موجب بی توجهی به پدافند جبهه میانی و جبهه جنوبی شده بود . لذا هجوم سراسری ارتش عراق ، نیروی خودی به طور کامل غافل گیر شد . به عبارت دیگر درک نیروهای انقلابی از ماهیت دشمن و قریب الوقوع دانستن حمله سراسری عراق ، تا زمان اشغال منطقه خان لیلی ، هرگز مورد تایید فرماندهان عالی نظامی کشور قرار نگرفت و از آن تاریخ به بعد نیز بسیج تجهیزات و یگان ها به کندی انجام شد . طوری که اولین یگان های کمکی ، 2گردان از لشکر 21 حمزه بود که پس از چند روز از اغاز جنگ به منطقه عملیاتی رسید و بقیه یگان ها نیز پس از انکه پیشروی دشمن متوقف شده بود وارد منطقه عملیاتی شدند . در دو جبهه جنوبی و میانی اوضاع به شدت نامناسب بود . نیروی اندکی در برابر 10 لشکر عراق آرایش داشتند . تنها چیزی که می توانست توازن را به نفع خودی برگرداند استفاده از توان و روحیه انقلابی بود ، یعنی همان چیزی که دشمن روی آن حساب باز نکرده بود و از قضا فرماندهان عالی نظامی نیز به علت نوع اندیشه خود ، کارایی نیروی انقلابی را نشناخته و به آن میدان نمی دادند . در عین حال این نیرو به دلیل ویژگی خود ، در همان روز های اول جنگ متناسب با وضعیت جدید ظهور کرد و در گلوگاه ها در برابر ارتش عراق ایستاد و در نقاطی چون خسروی ، بابا هادی ، فکه ، گیلان غرب ، شمال اهواز ، سوسنگرد ، آبادان و از همه مهمتر خرمشهر حماسه آفرید ، و با مقاومت جانانه خود مسیر جنگ را تغییر داد .
گیلان غرب در ششم مهر 59 شاهد مقابله شیرمردان هوانیروز ارتش به فرماندهی شهید شیرودی ، در تکمیل قیام مردم در برابر دشمن بود . راس ستون دشمن را مردم و سپاه متلاشی می کرد و عقبه آن را هوانیروز منهدم کرد و بیدن ترتیب دشمن از شهر بیرون رانده شد .
اهواز در آستانه سقوط قرار گرفته بود . دشمن در 8 مهر 59 به چند کیلومتری اهواز رسیده بود که با هشدار امام و شبیخون پاسداران اهواز به فرماندهی شهید غیور اصلی قوای دشمن منهدم شد و اهواز از خطر سقوط نجات یافت .
سوسنگرد در روز هفتم جنگ سقوط کرد . دشمن با استفاده از عدم حضور نیروی های خودی در ششم مهر 59 وارد سوسنگرد شد و پس از اشغال ، نگهداری آن را به عناصر خلق عرب واگذار کرد ، اما 4 روز بعد شهر به دست پاسداران آزاد شد . در تاریخ 24 آبان 1359 ارتش عراق مجددا سوسنگرد را از سه طرف ماصره کرد و از جنوب و غرب داخل شهر نفوذ کرد لیکن به دلیل مقاومت عده ای از نیروهای ارتش ، ساه و ژاندارمری ، نتوانست شهر را اشغال کند . در عین حال دشمنان 48 ساعت کوشیدند تا محاصره شهر را کامل و آن را تصرف کند . مقاومت 48 ساعته مدافعان سوسنگرد با حمله ای که نیروهای خارج از شهر طرح ریزی و اجرا کردند به نتیجه رسید محاصره شکسته شد و دشمن مجبور به عقب نشینی گردید .
در خرمشهر حماسه بزرگی آفریده شد . دشمن که از شلمچه تا پل نو را ظرف 4 روز طی کرده بود ، نتوانست از پل نو تا پل خرمشهر - آبادان را در کمتر از 31 روز طی کند و با تلفات فراوان به این پل دست یافت . بدین ترتیب مقاومت 35 روزه نیرو های مردمی تا چهارم آبان 1359 در دروازه ها و کوچه های خرمشهر چندین یگان دشمن را منهدم کرد . در این مدت مناطقی چون پاسگاه دوربند ، پل نو ، گمرک و بندر ، پلیس راه ، صد دستگاه ، ساختمان های پسش ساخته ، کوی طالقانی ، کشتارگاه ، میدان راه آهن ، خیابان چهل متری و فرمانداری نقاط مقاومت شناخته می شد و مسجد جامع شهر مرکز فرماندهی و سمبل مقاومت بود .
آبادان هیچ گاه به دست دشمن نیفتاد . دشمن تا آستانه شهر نفوذ کرده بود . چیزی نمانده بود که محاصره کامل شود و شهر سقوط کند . لیکن حضور ناگهانی نیرو های مسلح انقلابی ، دشمن را در جنوب بهمن شیر تارومار کرد و آنها را به شمال این رود خانه راند تا محاصره 330 درجه آبادان به 270 در جه کاهش یابد .
با انسجام ،گسترش و قوت روز افزون مقاومت های مردمی و نیروی های مسلح انقلابی که با کندی حرکت دشمن و بروز ضعف های ارتش راق و تضعیف روحیه سربازان عراقی همزمان بود نیروی های مدافع جمهوری اسلامی به تدریج با کسب توانایی اجرای عملیات ایذایی ، شبیخون و محدود توانستند دشمن را متوقف و آرامش او را سلب کنند . به این ترتیب ارتش عراق قبل از دستیابی به اهداف خود مجبور به توقف شد و مقاومت رزمندگان اسلام که روز به روز از قدرت بیشتری برخوردار می شد ، پدافند ناقصی را به دشمن تحمیل کرد .

منبع : آشنایی با جنگ – جلد اول – مرکز مطالعات و تحقیقات سپاه
تصویرتصویر

به اشتراک گذاشتن این پست


لینک به پست
اشتراک در سایت های دیگر

لطفا وارد سیستم شوید برای ارسال نظر

شما قادر خواهید بود بعد از ورود به سیستم این نظر را ترک نمایید



ورود به سیستم