بخش دوم 2اس22 بوهدانا محمول روی شاسی ماز / 2023 شروع جنگ : دراثنای تکامل برنامه ، یگانهای زرهی ارتش روسیه در فوریه ۲۰۲۲ وارد اوکراین شدند تا مهندسان شرکت ماشین‌سازی سنگین کراماتورسک که محصول خود را در خطر تصرف بدست روسها می دیدند ، درصدد برآیند تنها نمونه هویتزر چرخدار دوربرد را نابود کنند؛ چیزی که هفت سال برای ساخت آن صرف کرده بودند. به گفته مهندسین دست اندرکار این برنامه ، استدلال براین قرار داشت که نابودی این محصول بهتر از افتادن آن بدست نیروهای در حال پیشروی روسی بود . اما برخلاف تصمیم اولیه ، بخش قابل توجهی از تجهیزات ، اسناد ، ماشین ها به جایی دورتر از خطوط مقدم انتقال یافت تا تنها چند ماه بعد ، نمونه های اولیه این هویتزر هنگام درگیری بر سر جزیره مار در دریای سیاه نقش تعیین کننده ای ایفا نمایند. هویتزر چرخدار 22 تُنی EVA محصول اسلواکی که بسیاری از کارشناسان نظامی ، آن را الهام بخشی برای طراحی و تولید 2اس22 می دانند در نمایشگاهی به سال 2017 این نمونه براسا شاسی تاترا محصول چک ساخته شده و گرچه نسبت به نمونه های پیشین خود وزن کمتری دارد ولی برد موثر آن زمانی که مهمات Base-Bleed در دسترس قرار داشته باشد ، تا 25 مایل ( 40 کیلومتر ) نیز می رسد توپخانه چرخدار اوکراین همانطور که پیشتر شرح آن رفت ، توپخانه در نبردهای سنگین سال‌های 2015–2014 نقش اصلی را برعهده داشت . بنابراین ارتش اوکراین متوجه شد که در هرگونه درگیری آینده با روسیه نیازمند کمیت بیشتری از سامانه های توپخانه ای با کیفیت خواهد بود تا در ترکیب با سایر مولفه های حیاتی نظیر پهپادهای شناسایی، رادارهای ضدآتشبار و سامانه‌های جنگ الکترونیک بتواند مقابل آتش دهشتناک توپخانه ارتش روسیه قدعلم کند. اما مشکل از جایی آغاز شد که ذخایر بجامانده مهمات کالیبر 152 م.م از دوره اتحاد شوروی و همچنین ظرفیت تولید آن بسیار کمتر از نیازهای ارتش اوکراین بود و به گفته مقامات ارشد نظامی این کشور ، وابسته شدن به مهمات ساخت شوروی/ روسیه تهدیدی برای امنیت ملی این کشور بشمار می آمد . علاوه براین ، کمیت هویتزرهای خودکششی نیروی زمینی اوکراین شامل هجده دستگاه هویتزر شنی دار 2اس19 ، سی و پنج دستگاه 2اس7 پایون و سیزده دستگاه 2اس5 که می توانست دشمن را در یک برد قابل توجه هدف قرار دهد نیز کفاف احتیاجات اولیه در برابر یک حمله احتمالی از سوی روسیه را نمی داد. مجموعه این عوامل باعث گردید تا برنامه ریزان نظامی اوکراینی که از سال 2014 بدنبال ارتقاء ارتش با استانداردهای ناتو بودند ، بدنبال یک هویتزر مدرن با استانداردهای غربی و کالیبر 155 م.م باشند . برهمین اساس طراحی اولیه از سال 2016 با مبناء قراردادن پیکربندی چرخداری که پیشتر در سال 2009 معرفی شده بود ، آغاز گردید. به شکل همزمان ، لوله این هویتزر نیز که بخش اصلی طراحی جدید بشمار می رفت با خرید ماشین آلات جدید ، استفاده از آلیاژهای ویژه ای که قبل از این برای تولید خمپاره انداز کالیبر 120 م.م کاربرد داشت در شهر سومی شروع شد . 2اس22 محمول روی شاسی تاترا مشکلات توسعه برخلاف تصور اولیه و علیرغم سرمایه گذاری اولیه قابل توجه ، پیشرفت برنامه هویتزر بومی در سال ۲۰۲۰ ؛ بدلایل مختلف نظیر دشوار بودن تامین مهمات کالیبر 155 م.م (که سرانجام از ترکیه و جمهوری چک تهیه شد) ، افزایش اختلافات دولتی-تجاری که به چالش‌های حقوقی و لغو موقت بودجه انجامید و همچنین نیاز به اصلاح فناوری سامانه فشارشکن دهانه لوله ، تقریباً متوقف گردید. https://aparat.com/v/dlxjpsd به هر ترتیب ، تنها چند ماه پیش از تهاجم روسیه در فوریه 2022 ، آزمایش‌های رسمی این هویتزر آتش انجام شد و توانایی اصابت به اهداف تا برد ۴۲ کیلومتر (۲۶ مایل) شگفتی ناظران نظامی را به همراه آورد (روی کاغذ، مهمات با خرج راکتی می‌تواند تا برد ۵۰ کیلومتر (۳۱ مایل) اهداف مورد نظر را منهدم کند ) با این حال، نمونه اولیه بوهدانا هنوز فاقد سامانه بارگذاری خودکار و سامانه دیجیتال کنترل آتش بود که از ویژگی‌های هویتزرهای پیشرفته خودکششی محسوب می‌شوند. آزمایش های مهمات گذاری 2اس22 بوهدانا / می سال 2021 بارگذاری مهمات 2اس22 شباهتهای زیادی با شیوه بارگذاری هویتزر 203 م.م. پایون روسی دارد بوهدانا: هویتزری که زنده ماند همانطور که پیشتر توضیح داده شد ، هنگامی که تهاجم تمام‌عیار روسیه در فوریه ۲۰۲۲ آغاز شد، ارتش روسیه آماده بود تا خطوط دفاعی اوکراین در دونتسک را درهم شکسته و کراماتورسک را تصرف کنند. بنابراین ، هویتزری که ارتش اوکراین بدان امید داشت ، هنوز بصورت انبوه تولید نشده بود تا در نبرد حیاتی اوکراین نقشی ایفا کند و بنابراین تصمیم گرفته شد تا تمامی تجهیزات بطور کامل نابود شود. اما به گفته سیاستمدار اوکراینی سرگئی پاشینسکی ، وی برای جلوگیری از این مساله مداخله کرده و جای نابودی، اجزای نمونه نخست 2اس22 از یکدیگر جدا شد و سپس به منطقه نسبتاً امن ژیتومیر در غرب اوکراین منتقل گردید تا دوباره مونتاژ شود تا پس از مدتها غیبت ، نمونه دوباره سرهم بندی شده بوهدانا در ژوئن 2022 مجدداً در نزدیکی مرز اوکراین با رومانی در رود دانوب ( ۴۵۰ مایل جنوب‌غربی کراماتورسک ) ظاهر گردد. استقرار و نقش عملیاتی بوهدانا پس از خروج از خط تولید و عملیاتی شدن در صحنه نبرد ، به گفته تحلیلگران نظامی غربی ، گزینه ای پیشرفته، انعطاف پذیر و توانمند برای اجرای آتش دوربرد را در اختیار ارتش اوکراین نهاد. این ویژگی بخصوص دربرابر آتش مهیب توپخانه ارتش شوروی که سامانه های و تاکتیک های اتحاد شوروی را به ارث برده بود ، مزیت آشکاری را بدنبال داشت و یگانهای توپخانه ای ارتش کیف اجازه داد ضرباتی در سطح راهبردی را به روسها وارد آورند. با این حال، در ابتدای ورود سامانه مذکور به صحنه نبرد بدلایل مختلف از جمله محدود بودن تعداد این هویتزرها ، اثر چندانی ازآن مشاهده نشد و درمقابل ، هویتزرهای غربی نظیر سزار که تا اکتبر 2024 چیزی در حدود 67 دستگاه آن به اوکراین تحویل داده شد ، بیلان بهتری را به نمایش گذاشته بودند. اما در ژوئن ۲۰۲۲، ارتش اوکراین مدعی گردید که هویتزرهای 2اس22 با استقرار در 35 کیلومتری جزیره مار و در ترکیب با سایر سامانه های رزمی نظیر پهپادها موفق شدند یگانهای روسی مستقر در این موقعیت را وادار به عقب نشینی کنند. بدین ترتیب از این تاریخ تا ژوئیه ۲۰۲۳ تیپ پنجاه و هفتم سوار-زرهی اوکراین به دو دستگاه هویتزر بوهدانا ( روی شاسی ماز-6317 ) که از جعبه دنده محصول ترکیه استفاده می می نمود ، مجهز گردید تا روند تحویل انبوه آن به یگانهای رزمی رسماً آغاز شود. ازسویی دیگر ، تا بیست و نهم اکتبر 2025 و براساس گزارش های میل بلاگرهای غربی چیزی در حدود 11 دستگاه از این هویتزر با آتش توپخانه یا مهمات پرسه زن ارتش روسیه منهدم شده بود ولی در همان ماه ، زلسنکی مدعی شد که صنعت دفاعی این کشور می تواند ماهانه بیست تا سی و پنج دستگاه بوهدانا را به ارتش تحویل دهد . هر چند تا لحظه تدوین این مطلب ، آمار تولیدی 50 دستگاه ثبت شده است. یگانهای کاربر هویتزر 2اس22 بوهدانا ( بروزرسانی شده تا دسامبر 2025 ) https://www.aparat.com/v/mtu7k81 اگرچه داده های ضدو نقیضی از قابلیت اطمینان این هویتزر منتشر شده ولی نظامیان اوکراینی معتقدند که بوهدانا ، در مقایسه با نمونه‌های غربی دقت بسیار بالایی را به نمایش می گذارد . به گفته یکی از توپچی‌های اوکراینی که تجربه کار با سامانه‌های مختلف، از جمله نمونه‌های غربی را داشت، لوله این هویتزر علیرغم شلیک های مستمر مقاومت خوبی در برابر فرسایش از خود نشان می دهد بطوریکه در موارد متعدد بین 7 تا 8 هزار شلیک با این هویتزر انجام شد ، بدون آنکه نیازی به بازدید فنی یا تعویض لوله وجود داشته باشد. نماینده شرکت سازنده این هویتزر نیز مدعی است که راز کاهش فرآیند فرسایش لوله این توپ را باید در نحوه خان کشی ( زاویه و تعداد ) آن دانست. این تصویر بخوبی نمای پشت هویتزر بوهدانا ، کولاس و بارگذار مهمات را بخوبی به نمایش گذاشته است از آنجا که بوهدانایک هویتزر اوکراینی است، تعمیر و نگهداری آن براساس ادعای شرکت سازنده ، در مدت زمان کوتاهی انجام می‌شود. یکی از مهندسین کارخانه ماشین‌سازی سنگین کراماتورسک دراین زمینه توضیح می دهد که سایت‌های تولید هم در اوکراین و هم در کشورهای اتحادیه اروپا قرار دارند، که امکان افزایش سریع تولید را فراهم می‌کند؛ به همین دلیل سرعت تولید در حال حاضر بیش از بیست دستگاه سامانه در ماه است. همچنین برای امنیت، تولید قطعات به‌صورت موازی انجام می‌شود و دست‌کم دو خط تولید می‌توانند قطعات و لوازم یدکی مورد نیاز ارتش را بسازند. علاوه براین ، وی مدعی است که قیمت هر دستگاه بوهدانا چیزی در حدود 2.8 میلیون یورو است و با اصلاح خطوط تولید می توان قیمت را تا 2.3 میلیون یورو نیز کاهش داد در حالی که هر نمونه تولیدی درصورت بروز هرگونه آسیب تنها ظرف 48 ساعت قابلیت عملیاتی سازی مجدد را دارد . نسخه نخست 2اس22 بوهدانا/ سال 2018 - رژه روز ملی اوکراین در مورد توانمندی های هویتزر بوهدانا به شکل طبیعی مطالب اغراق آمیز وجود دارد ولی یکی از گروهبان های ارتش اوکراین که مسئولیت آتش در محور دونستک را بر عهده داشت بر این ادعا پای می فشرد که در تیپ وی هویتزری وجود دارد که تا کنون ۳۰۰۰ گلوله شلیک کرده و هویتزرهایی با شمار شلیک بیش از ۲۰۰۰ نیز کم نیستند. با این حال خدمه معمولا با مشکلاتی نظیر گیرکردن گلوله (Squib)، نیاز به تعویض بازوهای دافع و گاهی تأخیر در عملکرد سامانه‌های الکترونیک داخلی روبرو هستند که رفع آنها در کمترین زمان ممکن صورت می گیرد. پی نوشت : 1- ادامه دارد .... 2- استفاده از مطالب برگردان شده به پارسی درانجمن میلیتاری،براساس قاعده " رعایت اخلاق علمی" منوط به ذکر دقیق منبع است.امیدواریم مدعیان رعایت اخلاق ( بخصوص رسانه های مدعی ارزشمداری ) بدون احساس شرمندگی از رفرنس قرار گرفتن بزرگترین مرجع مباحث نظامی در ایران ، از مطالب استفاده نمایند.